فرصت‌های گریزپای ورود به اوراسیا

فراز: اتحادیه اقتصادی اوراسیا از یک سو دارای ظرفیت‌های اقتصادی بسیاری برای ایران است که تاکنون مورد غفلت واقع شده است و از دیگر سو نیز بستر مناسب پولی و بانکی برای تعامل ایران با کشورهای این اتحادیه فراهم نیست. این‌ها بخشی از گفته‌های «حمید حسینی»، عضو اتاق بازگانی و فعال اقتصادی در بخش پتروشیمی است. او به فراز می‌گوید: «پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایران حضور پررنگ خود را در آسیای میانه آغاز کرد و در همه کشورها از جمله قزاقستان، ترکمنستان، آذربایجان و ارمنستان نیز حضور پررنگی داشت. شور و اشتیاق بسیاری نیز برای مبادله با این کشورها وجود داشت اما چون ایران  به دلایل مختلف نتوانست بسترسازی مناسب انجام دهد و به ویژه روابط پولی و بانکی صحیحی با این کشورها برقرار کند درنتیجه عملا مجبور شد که بازار این کشورها را کم کم از دست بدهد.»

به گفته محمود واعظی، رئیس دفتر رئیس جمهوری، ایران از پنجم آبان به عضویت اتحادیه اقتصادی اوراسیا درمی‌آید و «در مرحله اول ۵۰۲ قلم کالای ما با تعرفه ترجیحی نزدیک به صفر وارد کشورهای عضو این اتحادیه می‌شود.»

حمید حسینی درباره علت موفق نبودن ایران در بازار این کشورها می‌گوید: «برخی معتقدند بخش خصوصی در این عدم موفقیت مقصر بوده است چرا که کالاهای بی کیفیت را روانه بازارهای این کشورها کرد اما واقعیت این بود که  این عدم موفقیت به دلیل کالاهای بی کیفیت نبود چرا که از یک سو هر کالایی مشتری خود را دارد و از سوی دیگر فرد تاجر اصرار ندارد که کالای بی کیفیت را صادر کند. در آن زمان انواع کالاها در بازار آسیای میانه، هم بازار و هم خریدار داشت، بنابراین هر نوع کالایی به بازار این کشورها وارد می‌شد. اما در زمانی که ایران به این کشورها کالا صادر می کرد برای دریافت پول خود با مشکل مواجه می شد چرا که هیچ روابط بانکی بین ایران و این کشورها وجود نداشت. ترکیه به عنوان کشوری که حضورش از ایران بسیار کم رنگ تر بود وارد این بازار شد و برای مثال تمام پنبه‌های کشو‌رهایی چون ترکمنستان و ازبکستان را خریداری کرد.»

ترکیه بازار آسیای میانه را قبضه کرده است

این فعال اقتصادی به موفقیت ترکیه در ورود به بازارهای کشورهای آسیای میانه اشاره می‌کند و می‌گوید: «ترکیه  به شرکت های خود اعلام کرد که در این کشورها، انواع پروژه ها را انجام دهند و در مقابل پول خود را از دولت ترکیه دریافت کنند به گونه‌ای که تمام پروژه‌های ساختمانی ترکمنستان در اختیار شرکت‌های ترکیه قرار گرفت این پروژه‌ها از تعداد زیادی هتل و کاخ گرفته تا تعداد زیادی واحدهای مسکونی با قیمت‌های بسیار بالا، توسط ترک‌ها در ترکمنستان ساخته شد در حالی که ایران حتی نمی‌توانست پول کالاهایی را که به ترکمنستان صادر کرده بود را دریافت کند.»

از تجار ایرانی حمایت نشد

او به مشکلات تجار ایرانی برای ورود به کشورهای آسیای میانه اشاره می‌کند و می‌گوید: «ایران بستر بانکی، بیمه‌ای به ویژه  فیش بیمه ای مناسبی برای حمایت از سرمایه گذاران و تاجران خود را فراهم نکرد. بنابراین این عوامل باعث شد که فعالان اقتصادی از این بازارها خارج شوند. وقتی بخش خصوصی مشاهده کرد که هیچ بستری برای حمایت از آنها وجود ندارد و رقبای قدرتمندی نیز به بازار این کشورها وارد شدند در نتیجه از این بازار خارج شد.»

صادرات ایران به کشورهای آسیای میانه ناچیز است

به گفته حمید حسینی: «صادرات این کشورها به ایران بیشتر از صادرات ایران به این کشورها است به عبارت دیگر ایران  طی این سال ها نه تنها صادرات زیادی به این کشورها نداشته بلکه از این کشورها واردات بیشتری داشته است در حالی که ایران به عنوان مثال در  در بحث فرآورده‌های نفتی صادرات خوبی داشته باشد.»

او درباره پیوستن ایران به اتحادیه اوراسیا  در آینده نزدیک نیز می‌گوید: «به هر حال ایران پس از سال‌ها به این نتیجه رسید که به عنوان عضوی از اتحادیه اقتصادی اوراسیا شود تا بتواند هم ازمعافیت‌های گمرکی و هم از تعرفه‌های پایین و ترجیحی استفاده کند و هم بتواند سایر مکانیسم‌های پولی را نیز فراهم کند. به ویژه اینکه کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی ارواسیا با یکدیگر حدود 200میلیارد دلارتبادلات اقتصادی دارند. به عبارت دیگر دارای اقتصاد 200 میلیارد دلاری بین یکدیگر هستند.»

عضویت ایران در این اتحادیه در شرایط تحریم مفید است

او با اشاره به اینکه عضویت ایران در این اتحادیه در شرایط تحریم بسیار مفید است ،می‌گوید: «در مجموع این عضویت می‌تواند در بحث بازار کالا، بازار خدمات و همچنین ظرفیت تزانزیت این کشورها برای ایران مفید باشد. در مجموع کشورهای همسایه از ما 1200میلیارد دلار کالا وارد می‌کنند اما ایران طی ده سال گذشته توانسته میزان مبادلات خود را از 11 میلیارد به 24 میلیارد برساند که عمده افزایش صادرات ما به عراق بوده است. به هر حال این‌ها نشان می‌دهد که ایران تنها دو و نیم درصد سهم از واردات این کشورها را در اختیار داشته است در حالی که ظرفیت‌های ایران بیش از این میزان است. ایران حداقل در صنایع سنگین از جمله صنعت فولاد، صنایع خودروسازی، صنایع مس و فلزات کمتر رقیبی در منطقه دارد که بتواند با ایران رقابت کند.

او درباره ظرفیت‌های اقتصادی ایران نیز می‌گوید: «وضعیت صنایع معدنی در ایران وضعیت مناسبی است به این دلیل که انرژی  و منابع زیادی داریم. لذا ایران می‌تواند دراین کشورها حضور پررنگی داشته باشد. اتحادیه اوراسیا باعث شد که ایران بتواند به بازار آسیای میانه بازگردد  و بتواند از این بازار حداقل در چند زمینه خدمات فنی مهندسی، بحث همکاری‌های ترانزیت  برق،  فرآورده‌های نفتی و بحث غلات، همچنین دریافت کالاها از آسیای میانه و صادرات آن کالاها به بازارعراق و کشورهای حوزه خلیج فارس  و غیره استفاده کند. این حضور برای ایران فرصت های کاری بسیاری را ایجاد می‌کند ضمن اینکه ایران می‌تواند کالاهای خود را با تعرفه کمتر وارد بازار روسیه و کشورهای اوراسیا کند که یقینا وضعیت رقابتی ایران را تقویت خواهد کرد.»

دولت باید نهایت بهره را از این عضویت ببرد

او به نحوه استفاده دولتمردان از این عضویت اشاره می‌کند و می‌گوید: «امیدوارم دولت فقط به این موضوع عضویت ما دراتحادیه اوراسیا اکتفا نکند یعنی تلاش کند بسترهای بسیاری را فراهم کند که ما از این ظرفیت و عضویتی که چندین سال طول کشید  به دست آوریم، استفاده کافی را ببریم. به ویژه اینکه با همکاری روسیه توانستیم عضو این اتحادیه شویم.»

او به وضعیت روبه رشد ایران در روسیه و ظرفیت‌های بازار روسیه می‌پردازد و می‌گوید: «بازار روسیه خود بازار بزرگی است که ایران طی این سالها از این بازار به درستی استفاده نکرد اما امسال وضعیت ایران بد نبود. ایران نشان داده است که اصلا آمادگی در بازار روسیه را ندارد و همچنین امکاناتی را در اختیار ندارد که در بازارها به صورت قدرتمند شرکت کند اما با این امکاناتی که در حال آماده شدن است و سلیقه روس‌ها هم توسط برخی شرکت‌های ایرانی که در بخش کشاورزی، گلخانه‌ها و صادرات کالا به روسیه  بیشتر متمایل به ایران شده است. در حال حاضر سهم ایران در بازار روسیه در حال افزایش است که به تحریم اقتصادی ایران کمک می‌کند.»

قزاق‌ها علاقه‌مند به مراوده با ایران هستند

این فعال اقتصادی در پاسخ به این سوال که در بین این کشورهای آسیای میانه، کدام کشورها می‌توانند به ایران کمک کنند می‌گوید: «قزاقستان هم به دلیل وسعت، جمعیت و هم پتانسیل‌هایی که دارد می‌تواند برای ایران مناسب باشد چرا که این کشور بسیار علاقه‌مند به گسترش روابط با ایران است. قزاقستان سالهای سال تلاش کرده است با ایران مرواده خوبی داشته باشد. این کشور سرمایه گذاری بسیاری در حوزه نفت داشته که در حدود 1و نیم میلیون بشکه نفت تولید می‌کند که قرار است این میزان افزایش پیدا کند. در واقع قزاقستان هیچ مسیری را برای صادرات ندارد و قزاق‌ها بارها به ایران آمدند و مذاکره کردند و در دوران برجام به دنبال این بودند که خط لوله نکا به چابهار را احداث کنند تا بتوانند از ایران کالاهای خود را ترانزیت کنند. این کشورها پتانسیل بسیاری دارند  همچنین ازبکستان نیز پتانسیل خوبی دارد. اصولا هر میزان که ایران بتواند در بازار این کشورها از ترکمنستان گرفته تا ارمنستان و قزاقستان و غیره  حضور داشته باشد، بسیار ارزشمند است.»

او به مزیت‌های دیگر این کشورها  نیز برای تجارت اشاره می‌کند و می‌گوید: «نکته مهم دیگر این کشورها ثبات این کشورها است که قابل توجه است. ایران  هم در زمینه فنی و مهندسی  و هم در زمینه غلات و هم در زمینه فرآورده‌های نفتی سابقه روابط خوبی  با قزاق‌ها دارد.»

کشورهای آسیای میانه ثبات دارند

او در زمینه ارزی نیز می‌گوید: «این کشورها  اقتدار حکومتی دارند و یک سیستم امنیتی بسیار پیشرفته دارند که همه چیز تحت کنترل آنها است اما متاسفانه عراق این گونه نیست و ریسک بسیار زیاد است. تنوع قومی و قبیله ای و فرهنگی در عراق بسیار است در حالی که کشوهای آسیای میانه این مشکلات را ندارند  و سیستم هدایت شده‌ای دارند که می‌توانند پروژه ها را جلو ببرند.»

مبادله ایران با این کشورها با روبل است

حسینی در پاسخ به این سوال که آیا به ایران پولی باز می گردد یا خیر، می‌گوید: «یکی از مسائلی که با اتحادیه ارواسیا و روسیه به توافق رسیدیم بحث مبادله با روبل است. لذا ایران به راحتی می‌تواند با روبل  با روسیه  و با کشورهای اتحادیه اوراسیا تجارت کند. بیشتر کالاهایی که ما از روسیه وارد می کنیم از غلات گرفته تا  کاغذ، انواع اقلام  دفاعی و در زمینه هسته ای و آهن آلات می‌تواند مفید باشد. بنابراین این پول قابل تبادل است و لازم نیست که ارز از سیستم بانکی به کشور بازگردد.»

او به مبادله با روسیه نیز اشاره کرده و می‌گوید: «بیشترین تبادل ما با کشور روسیه است. اما باز هم سهم ایران در بازار روسیه کم است در حالی که ترکیه در بحث ساختمان و مصالح ساختمانی و و خدمات بازار عراق نقش پررنگی دارد. بحث تعرفه‌ها، روابط فرهنگی و بانکی ضعیف باعث شده است که ایران نتواند به درستی با روسیه کار کند. بنابراین این اتحادیه بستر مناسبی است که می‌تواند روابط ما با روسیه و کشورهای اتحادیه اوراسیا را بهبود بخشد.»

پیش از این رئیس جمهور پس از سفر به ارمنستان برای شرکت در اجلاس سران اتحادیه اقتصادی اوراسیا، این سفر را یک سفر عمدتا اقتصادی برشمرد و گفت: «5 کشور قرقیزستان، قزاقستان، روسیه، بلاروس و ارمنستان اعضای این اتحادیه هستند و چند کشور از جمله ایران، سنگاپور، مولداوی و ویتنام در مسیر الحاق به آن هستند.

حسن روحانی، پیوستن ایران به اتحادیه اوراسیا را فرصت بسیار خوبی برای تجار و بازرگانان و بخش اقتصاد دولتی برای توسعه رابطه تجاری با این 5 کشور دانست و گفت: «البته اتصال به این 5 کشور مسیر را برای اتصال به اقتصاد مناطق دیگر هموار می‌کند؛ چون اینها خودشان به اقتصاد مناطق دیگر متصل هستند. فکرمی‌کنم این اولین بار در جمهوری اسلامی ایران است که وارد یک اتحادیه اقتصادی منطقه‌ای می شویم؛ البته سازمان اکو را قبل از انقلاب داشتیم و بعد از انقلاب به شکل دیگری تغییر کرد، اما این اتحادیه اولین اتحادیه‌ای است که وارد آن می‌شویم و از لحاظ اقتصادی مخصوصاً در این شرایط بسیار مهم است. در شرایطی که آمریکایی‌ها ظالمانه دنبال فشار و تحریم بر مردم ایران و تجارت جهانی ایران هستند، این قدم بسیار مهمی است؛ این کشورها 180 میلیون جمعیت دارند و خود ما هم 83 میلیون جمعیت هستیم و بنابراین، این ارتباط می‌تواند ارتباط مهمی باشد.»

گفتنی است اتحادیه اقتصادی اوراسیا که از آن با عنوان مجمع هم یاد می‌شود در سال ۲۰۰۰ میلادی تشکیل شد. بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، تاجیکستان و ازبکستان اعضای این اتحادیه هستند.

ایران در اردیبهشت ماه سال گذشته توافقنامه ایجاد محدوده آزاد تجاری با این اتحادیه امضا کرد.عضویت ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا امکان استفاده از تعرفه‌های تجاری، فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تسهیل روابط اقتصادی با کشورهای اتحادیه را فراهم می‌کند. انتظار می‌رود با تسهیل فرآیند صادرات و ایجاد بازارهای جدید، شاهد بهبود روابط تجاری با اعضای این اتحادیه باشیم.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.