مفسده‌ای به نام «کنکور»

فرمانده انتظامی تهران بزرگ درحالی از «انهدام باند بزرگ فروش سوالات کنکور با حضور برخی از مسوولان و آقایان» خبر داده است که به اعتقاد کارشناسان آنچه منجر به ایجاد بستر فساد در این حوزه می‌شود بیش از همه ناشی از ناهمخوانی داوطلبان با تعداد صندلی‌های دانشگاه و عطش جامعه برای برخورداری از آن است. موضوعی که رییس کمیسیون فرهنگی مجلس درباره آن به «فراز» می‌گوید: «هر جا که تعداد متقاضی بیش از نیاز و برای هدفی یک صف ایجاد شود بروز باند و فساد هم پیش می‌آید.»

آنطور که مقام‌های مسوول در آموزش‌وپرورش شهر تهران به‌تازگی اعلام کرده‌اند «سالانه نزدیک به چهار هزار و 500میلیارد تومان گردش مالی برای موسسات آمادگی کنکور فقط در پایتخت وجود دارد که رقمی معادل ۱۵درصد بودجه آموزش‌وپرورش و آموزش‌عالی در سال است.»

خبری که رییس کمیسیون فرهنگی مجلس نیز درباره آن توضیح می‌دهد: «درآمد موسسه‌ها و انتشارات کتاب‌های کنکور دامنه وسیعی دارد به‌طوری که یکی از ابهام‌ها در این زمینه همین ارقام نجومی است که نمی‌توان میانگینی برای آن اعلام کرد.»

باور چنین برآوردها و مبالغی شاید زمانی ساده‌تر شود که به تعداد متقاضیان ورود به دانشگاه‌های کشور نگاهی کرد. تعداد داوطلبان کنکور از اولین سال شروع آن یعنی سال ۱۳۴۸ با ۴۷هزار نفر داوطلب تاکنون که نزدیک به یک میلیون و ۱۱۹هزار و ۱۵۲نفر در سال۹۸، همواره روند صعودی برای رقابت و تصرف کرسی‌های دانشگاهی را نشان می‌دهد. رقابتی که نه فقط خود شخص بلکه بخش زیادی از جامعه را در برگرفته و مناسبات اجتماعی را هم دستخوش تغییر می‌کند.

ارتباط بین تعداد متقاضیان و بروز فساد

اما آیا بروز فساد در این حوزه و به وجود آمدن باندهای بزرگ برای سرقت یا توزیع سوالات کنکور حتی از مبدا و از سوی برخی مسوولان را هم می‌توان به تعداد داوطلبان و اشتیاق خانواده‌ها برای ورود فرزندان‌شان به دانشگاه‌های معتبر مرتبط دانست؟

این پرسشی است که رییس کمیسیون فرهنگی مجلس به آن اینگونه پاسخ می‌دهد: «بروز باند و فساد وقتی سالانه بیش یک میلیون نفر داوطلب ورود به دانشگاه هستند درحالی که 40هزار صندلی در دانشگاه‌های دولتی وجود دارد، محتمل است. مابقی صندلی‌ها هم شامل دانشگاه‌های شبانه است که هزینه‌بر هستند یا دیگر دانشگاه‌ها که چون کیفیت متناسبی با شهریه‌هایشان ندارند از اقبال عمومی جامعه برخوردار نیستند.»

به گفته جمشید جعفرپور «نحوه گزینش در دانشگاه هم چون تست‌زنی است موسسه‌های کنکور و این دسته از کتاب‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند. در این میان متقاضیان نیز برای تصاحب صندلی مورد دلخواه، خود را در ماراتن نفس‌گیری می‌بیند که باید با ثبت‌نام در چنین موسسه‌هایی بتواند پیروزی را از آن خود کند؛ چنین رویه‌ای موجب گردش مالی بالا در حوزه کنکور می‌شود به‌طوری که مبالغ متفاوتی از درآمدزایی موسسه‌ها و انتشارات کتاب‌های کنکور عنوان می‌شود؛ جایی این عدد را 6هزار میلیارد تومان و در جای دیگر 12هزار میلیارد تومان برآورد می‌کند، طیف وسیعی از ارقام که معدل‌گیری را سخت می‌کند.»

نبود استاندارد دلیل رد سوابق تحصیلی

این نماینده مجلس «یکی از راه‌های برون‌رفت از این ابهام‌ها و گاهی وقوع فسادها در موضوع کنکور را ورود به دانشگاه براساس سوابق تحصیلی» می‌داند. هرچند جعفرپور این راهکار را به دلیل «نبود استاندارد یکسان در نظام آموزشی کشور و صدور سوابق تحصیلی» غیرقابل امکان‌پذیر اعلام می‌کند.

به گفته او «اگرچه مقوله نقش سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاه‌ها از تلاش‌های مجلس برای کاستن از اشتیاق افراد به موسسه‌های کنکور بود اما اگر این طرح قابل اجرا بود سرنوشت افراد به سه چهار ساعت کنکور گره نمی‌خورد، خانواده‌ها از تنش و اضطراب آینده فرزندشان رهایی پیدا می‌کردند اما وقتی به‌عنوان مثال معدلی که در تهران برای دانش‌آموزی صادر می‌شود با معدل  دانش‌آموزی که در شهرستان کوچکی زندگی می‌کند قابل مقایسه نیست سنجش سوابق افراد برای قبولی در دانشگاه نمی‌تواند شیوه دقیقی باشد.»

راه خوشبختی از دانشگاه نمی‌گذرد

رییس کمیسیون فرهنگی مجلس معتقد است: «راه دیگر این است که شان اجتماعی حاصل از دانشگاه که در تفکر خانواده ایرانی جا افتاده تغییر کند به این معنا که فرد و والدین او باور کنند که برای دستیابی به شغل مناسب و جایگاه اجتماعی می‌توان به دانشگاه‌هایی هم وارد شد که هدف‌شان خروج نیروی کار و اپراتور فنی است. برای این تغییر دیدگاه خانواده‌های ایرانی باید تبلیغاتی صورت بگیرد تا این هدف محقق شود.»

با همه این صحبت‌ها، جعفرپور معتقد است که «به هرحال بروز فساد در بحث کنکور چندان هم فراگیر نیست وقتی که هزاران نفر دست‌اندرکار این ماجرا هستند و به‌عنوان مثال از میان آن‌ها پنج نفر به فروش سوالات کنکور اقدام می‌کند نمی‌توان سلامت کنکور ایران را زیرسوال برد آن‌هم وقتی که این آزمون سراسری در دنیا جزو معتبرترین امتحان‌ها در دنیاست.»

این نماینده مجلس دلیل تشکیل باند و بروز فساد در کنکور را «فریفته شدن متخلفان برای دستیابی به درآمد آنی» ارزیابی می‌کند درحالی که فساد، تخلف و البته نابرابری اجتماعی در این حوزه فقط به خبر امروز فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ مبنی بر «انهدام باند بزرگ فروش سوالات کنکور» خلاصه نمی‌شود بلکه سال‌هاست عدالت آموزشی زیر تیغ کنکور از بین رفته است چراکه به هرحال بخشی از جامعه در دسترسی به امکانات از تسهیلات ویژه‌ای برخوردار هستند که طبقه اجتماعی در این زمینه بسیار موثر است بنابراین به‌نظر می‌رسد ورود سیاست‌های دولتی در این زمینه بتواند پایان چالش‌های این واقعه بزرگ اجتماعی و تحصیلی هزاران نفر را رقم بزند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.