چشم‌انتظاران نیمه ماه

سعیده شفیعی

تک‌تک به اتاق کوچک اداره کاریابی وارد می‌شوند. نام‌شان را می‌گویند و منشی در سیستم ثبت می‌کند. انگشت‌ سبابه را روی دستگاه حضور و غیاب رنگ و رو رفته می‌فشارند و چشم می‌دوزند به منشی تا تاریخ حضور بعدی‌شان را به آنها گوشزد کند. «۱۶ آذر، ساعت دوازده و نیم. ۲۳ آذر، ساعت ۹. سر ساعت بیایی ها». دو هزار تومان هزینه کارمزد کاریابی را می‌پردازند و می‌روند تا ماه دیگر. این حکایت تمام بیکارانی است که به واحد «بیمه بیکاری» ارجاع داده شده‌اند و حالا باید ماهانه در دفاتر کاریابی حضور و غیاب بشوند. حضور و غیابی سرشار از نگرانی. اگر غیبت داشته باشند باید سه هزار تومان دیگر نیز برای موجه کردن غیبت بپردازند. بیمه‌ای که قرار است در دوران بیکاری، کمی از نگرانی بیکاران بکاهد به دغدغه‌ای جدید برای این افراد تبدیل شده است.

بیکار کیست؟

بر اساس ماده 2 قانون بیمه بیکاری (مصوب 10 مهر 1369)، واژه «بیکار» به فردی اطلاق می‌شود که بدون میل و اراده خود از کار بیکار شده است. این بیکاری می‌تواند یا به جهت تعدیل از سوی کارفرما باشد یا به خاطر بیماری، فرد از کارافتاده شده باشد. بیکاران برای اثبات این که بی‌اراده خود بیکار شده‌اند یا باید نامه اخراج از محل کار بیاورند یا از کارفرمای خود در ادارات کار شکایت کنند، وگرنه بیمه بیکاری به آنان تعلق نمی‌گیرد. بسیاری از افرادی که در اداره کاریابی برای دریافت بیمه بیکاری آمده‌اند، قرارداد ندارند و نمی‌توانند از حقوق قانونی خود در زمان بیکاری استفاده کنند.

هزینه‌های بیمه بیکاری

پس از اثبات غیرارادی بودن بیکاری، افراد بیکار باید برای تشکیل پرونده به دفاتر کاریابی – که به بخش خصوصی واگذار شده- مراجعه کنند. 30 هزار تومان هزینه تشکیل مدارک، ۲۰ هزار تومان هزینه اسکن مدارک از جمله اولین هزینه‌هایی است که بیکاران باید برای «بیمه بیکاری» بپردازند؛ آن هم به صورت نقدی. محل تولد، وضعیت تاهل و سرپرستی خانوار، آدرس محل زندگی، میزان تحصیلات و حتی نوع دانشگاه‌ را در پرونده فرد ثبت می‌کنند تا اگر شغل مناسبی برای او پیدا کردند به او اطلاع بدهند. اما همه می‌دانند شغل مناسبی برای آنان یافت نمی‌شود و پرونده به اداره بیمه ارجاع داده می‌شود.

چشم‌انتظار به نیمه ماه

پس از تایید واحد بیمه و طی شدن مراحل اداری (بین یک تا دو ماه)، بیمه‌بیکاری‌بگیران چشم‌شان به پانزدهم ماه است که پیامک واریزی «بیمه بیکاری» را روی صفحه نمایشگر موبایل‌شان ببینند. البته ادارات بیمه هم به راحتی به کسی این مبلغ را نمی‌پردازند. گذشته از هزینه‌ها و روال طولانی تشکیل پرونده، هر ماه بازرس بیمه در روزی نامعلوم به منزل بیکاران سر می‌زند تا اطمینان حاصل کند آنان هنوز بیکارند. یکی از مراجعین می‌گوید که در مراجعه شهریور ماه بازرس بیمه، در منزل حضور نداشته و حالا نگران است که اگر برای بار دوم بازرس بیاید و او در خانه نباشد، شاید همین مقدار ناچیزی که به عنوان بیمه بیکاری دریافت می‌کند هم قطع شود.

نگرانی را از چشم تک‌تک‌شان می‌توان خواند. بیمه‌ای که قرار است مایه آرامش خاطرشان در دوران بیکاری باشد، حالا به دغدغه‌هایشان افزوده است. اگر بازرس بیاید و خانه نباشم، اگر بیمه بفهمد کار پاره‌وقت دارم، اگر بچه لو بدهد که مادر یا پدرم سرکار می‌رود و هزاران سناریویی از این دست…

منشی خیال‌اش را راحت می‌کند و می‌گوید: نگران نباش. بعضی از بازرس‌ها برای رفع تکلیف این تاریخ‌ها را می‌نویسند و حکایت فردی را می‌گوید که بازرس در پرونده‌اش نوشته که در فلان روز که تعطیل رسمی بوده به منزل فرد بیکار مراجعه کرده است!

میزان و مدت بیمه بیکاری

بر اساس ماده 7 قانون بیمه بیکاری، میزان مقرری روزانه بیمه‌شده بیکار معادل 55 درصد حقوق وی در دوران اشتغال است. برای افراد متاهل، به ازای هر فرد تحت تکفل (تا حداکثر 4 نفر) 10 درصد به میزان مقرری افزوده می‌شود.

مدت و میزان پرداختی بیمه بیکاری از شش تا 50 ماه متغیر است که بستگی به حق بیمه پرداختی و تاهل یا تجرد فرق دارد. به عنوان مثال برای فرد مجردی که قبل از بیکاری، ماهیانه 3 میلیون تومان حقوق دریافت می‌کرده و 5 سال حق بیمه پرداخت کرده این رقم یک میلیون و 650 هزار تومان بوده و برای 12 ماه پرداخت خواهد شد. در صورتی که این فرد متاهل با یک فرزند باشد میزان دریافتی او دو میلیون و 250 هزار تومان بوده و برای مدت 18 ماه قابل پرداخت خواهد بود.

 

سابقه پرداخت حق بیمه

مدت پرداخت بیمه بیکاری

بیمه شدگان مجرد

بیمه شدگان متاهل

از 6 ماه تا 24 ماه

6 ماه

12 ماه

از 25 ماه تا 120 ماه

12 ماه

18 ماه
از 121 ماه تا 180 ماه 18 ماه

26 ماه

از 181 ماه تا 240 ماه 26 ماه

36 ماه

241 ماه به بالا 36 ماه

50 ماه

 

 

حکایت «بیمه بیکاری» حکایتی است پر آب چشم. ترس و نگرانی از قطع شدن نیمی از حقوقی که سال‌ها برای آن حق بیمه پرداخته‌اند. زنان و مردانی که علاوه بر دشواری شرایط بیکاری، وقت و پول بسیاری را باید برای برقراری بیمه بیکاری هزینه کنند و روز را با ترس از حضور بازرس به شب برسانند.

 

 

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.