اعتراض مردم به ناکارآمدی، فساد و بلاتکلیفی است

فراز- سوسن نوری: اعتراض‌ها در شهرهای مختلف ایران به‌ افزایش قیمت بنزین درحالی ادامه دارد که سعید لیلاز، اقتصاددان معتقد است: «اعتراض مردم به ناکارآمدی، فساد، بلاتکلیفی و دعواهای داخلی حکومت است نه قیمت جدید این حامل انرژی» از دیدگاه این کارشناس حوزه اقتصاد «حرکت اخیر دولت در افزایش قیمت بنزین و اختصاص یارانه به مردم حرکتی فصیح در مسیر تحقق و گسترش عدالت اجتماعی است؛ اقدامی که منجر به کاهش شکاف طبقاتی خواهد شد». گفت‌وگوی «فراز» با لیلاز را در ادامه می‌خوانید.

«پس از افزایش قیمت بنزین، تورم انتظاری شکل می‌گیرد»؛ نظر شما درباره این گزاره چیست؟

طبق مفاهیم علمی، هیچ رابطه یک به یک یا رابطه تنگاتنگی بین افزایش قیمت کل حامل‌های انرژی با نرخ تورم وجود ندارد چه برسد به اینکه افزایش قیمت فقط در مورد بنزین باشد. بنزین، بخش کوچکی از حامل‌های انرژی است که در ایران مصرف می‌شود، بخش مهم‌تر گاز است و از بنزین مهم‌ترگازوییل است. در واقع، بنزین در ایرانجایگاه سوم را در بین مصارف حامل‌های انرژی دارد. افزایش قیمت بنزین ربطی به تورم ندارد. سال 97 که نرخ تورم 35درصد بود هیچ اتفاقی در مورد افزایش قیمت سوخت نیفتاده بود که نرخ تورم آنقدر بود. امسال نرخ تورم تقریبا مثل سال گذشته است باز هم تا همین دو روز پیش اتفاقی در بخش سوخت نیفتاده بود. در سال 91 هم که افزایش شدیدی در نرخ تورم ایجاد شد هیچ اتفاقی در حوزه افزایش قیمت سوخت نیفتاده بود. برعکس آن در سال‌های 59، 78، 86، 87 و 93 که قیمت سوخت به شدت افزایش یافت نرخ تورم کشور بسیار پایین‌تر از آن چیزی بود که در سال‌های قبل و بعدش بود. نکته علمی این ماجرا چیزی نیست جز برهم خوردن توزان بین عرضه کل و تقاضای کل. تقاضای کل را رشد نقدینگی تشکیل می‌دهدکه عامل اصلی تورم در ایران است،عرضه کل را هم نوسانات شدید ناگهانی و اتفاقی مثل تحریم‌ها تشکیل می‌دهد که منجر به تورم می‌شود بنابراین عامل اصلی تورم افزایش قیمت بنزین نیست. حتی می‌توانم بگویم اثرات این تغییر قیمت در تورم بسیار ناچیز خواهد بود. اینکه به ازای گران کردن قیمت بنزین، منابع آن به مردم به‌ویژه اقشار فرودست جامعه برگردانده شود، حرکتی کاملا در جهت عدالت اجتماعی است. این اقدام اثر ضدتورمی دارد برای اینکه به مردم حق انتخاب داده می‌شود که سهم بنزین خودشان را آتش بزنند یا با آن گوشت و شیر بخرند یا با آن به مسافرت بروند. وقتی قدرت انتخاب مردم افزایش یابدمن فکر نمی‌کنم افزایش قیمت بنزین اتفاق بدی باشد.

دولت اعلام کرده با اجرای طرح تخصیص یارانه به مردم، 60میلیون نفر تحت پوشش قرار می‌گیرند. آیا به نظر شما دهک‌های پایین جامعه این تعداد هستند؟ آیا اقشار با درآمد مناسب را هم شامل نمی‌شود؟

در 15سال گذشته ساختار و نظام درآمدی در خانوارهای ایران چنان دوقطبی شده که حتی به نظر من دهک هفتم را هم به اقشار کم درآمد و فقیر جامعه نزدیک کرده است. دهک‌بندی‌ها نباید ما را گول بزند،من معتقدم حدود 200هزار خانوار ایرانی در مقیاس ایالات متحده آمریکا میلیاردر هستند، به ازای آن شاید بین 30 تا 40درصد از جمعیت ایران مطلقا زیر خط فقر هستند و 30 تا 40درصد باقی‌مانده هم بسیار نزدیک به خط فقر هستند.به همین دلیل اگر ما 60میلیون نفر را جزو خانوارهای متوسط و محروم جمعیت درنظر بگیریم من فکر می‌کنم کاملا سمت‌گیری روشن و خوبی است و منجر به بهبود ناگهانی ضریب «جینی» در ایران خواهد شد. چنانچه که در سال 89 هم چنین اتفاقی افتاد، البته این بار بیشتر خواهد شد چون برخلاف تجربه قبلی در سال 89 که یارانه به همه اقشار جامعه ایران تعلق گرفت اینجا فقط به هفت دهک پایینی تعلق می‌گیرد. در واقع دو تا سه دهک بالایی از این مزایا محروم خواهند شد.

با گرانی بنزین بارها می‌شنویم که از راننده تاکسی تا فروشنده کالاهای مختلف وقتی می‌گوییم چرا قیمت‌ها بالا رفته،می‌گویند چون بنزین گران شده؛ چطور از دیدگاه خودتان که می‌گویید افزایش قیمت بنزین بر تورم تاثیری ندارد، دفاع می‌کنید؟

در اینجا شما رابطه همزمانی را با رابطه علت و معلولی یکسان در نظر گرفته‌اید، در واقع خلط مبحث کرده‌اید. بدون افزایش قیمت بنزین هم تورم هر روز درحال افزایش است و بهانه آن چیز دیگری است. من از شما این سوال را دارم؛ وقتی که تورم به 53درصد رسید  -که یکی از بالاترین نرخ های تورم نقطه به نقطه 30سال اخیر بود – در نرخ حامل‌های انرژی چه اتفاقی افتاده بود؟ و الان که نرخ تورم نقطه به نقطه نصف عدد سال گذشته است آیا قیمت حامل‌های انرژی نصف شده که تورم نصف شده است؟

به اعتقاد برخی کارشناسان اقتصادی «تورم نقطه به نقطه تاثیر چندانی بر زندگی مردم ندارد» برای این گزاره چه توضیحی دارید؟

آنها علم را نادیده می‌گیرند! تورم نقطه به نقطه معنای علمی، اجتماعی و سیاسی خودش را دارد و تورم متوسط معنای خودش را. تورم نقطه به نقطه در واقع عکس گرفتن از یک لحظه است در این وضعیت عکس شما نه با یک ثانیه قبل از آن و نه با یک ثانیه بعد از آن، قابل مقایسه است. اگر نرخ تورم نقطه به نقطه بالاتر از نرخ تورم متوسط باشد معنای آن این است که در یک اقتصاد نرخ تورم متوسط درحال افزایش است یعنی انتظار ما این است که افزایش یابد. وقتی نرخ تورم نقطه به نقطه پایین‌تر از نرخ متوسط باشد معنایش این است که ما انتظار داریم نرخ تورم متوسط کاهش پیدا کند. درحال حاضر که نرخ تورم متوسط 42درصد است اما نقطه به نقطه 28درصد است معنایش این است که نرخ تورم متوسط به سرعت کاهش پیدا خواهد کرد و بین 30 تا 35درصد خواهد رسید تا آخر سال ممکن است 32درصد شود که عددی پایین‌تر از سال گذشته است حتی با افزایش قیمت سوخت. بنابراین این‌ها هر یک جایگاه علمی و معنای فنی خودشان را دارند.نبایدتوجهی به حرف‌های عوامانه داشت،کسانی که این حرف‌ها را می‌زنند هیچ درک علمی از این موضوع ندارند.

اعتراض‌های مردمی به افزایش قیمت بنزین را چطور ارزیابی می‌کنید؟

اعتراض مردم به افزایش قیمت بنزین نیست. در واقع، اعتراض ریشه‌ای مردم به ساختار سیاسی و در درونش به دولت و تمام دستگاه‌ها  -چه قضایی چه غیرقضایی چه دولتی چه غیردولتی – است که هم ناکارآمد، هم فاسد، هم بلاتکلیف وبی‌تصمیم هستند و همبه‌طوردائم با یکدیگر دعوا می‌کنند. شما در دنیا ساختار سیاسی را پیدا نمی‌کنید که اینطور تحت فشار خارجی باشد و مردم خودش را دائم بچلاند و بگزاند؛ یا از طریق قوه‌قضاییه یا از طریق تصمیم‌های دولت یا از طریق یک مجلس پوپولیست و بی‌سواد  -که ویژگی اصلی مجلس دهم همین است  – یا وقتی که مردم‌اش را وقتی تحت‌فشار سیاسی خارجی و داخلی قرار می‌گیرد شروع می‌کند به آزار رساندن به تولیدکننده‌های خودش و گزیدن آن‌ها. اعتراض مردم به این موارد است نه به بنزین. جوانی که خودش را در تونس آتش زد یا بروز حوادث گذرا،جرقه‌هایی هستند که به انبار باروت زده می‌شوند نه اینکه خودشان عامل اصلی اعتراض مردم باشند. من حرکت اخیر دولت در افزایش قیمت بنزین و اختصاص یارانه به مردم را حرکتی فصیح در مسیر تحقق و گسترش عدالت اجتماعی وکاهش شکاف طبقاتی می‌دانم؛ این کار منجر به بهبود سریع و کیفی ضریب جینی می‌شود. به فرودست‌ترین اقشار جامعه ایران قدرت خرید جدیدی تزریق می‌شود که این قدرت خرید قبلا فقط به صورت اختیار مردم در خرید بنزین یا آتش زدن آن تجلی داشت، الان به‌جای این کار می‌توانید با پول‌تان مواد غذایی بخرید یا می‌توانید آن را پس‌انداز کنید یا می‌توانید گوشت بخرید؛ قدرت انتخاب خواهید داشت و در عین حال یارانه بنزین که به ناعادلانه‌ترینشکل ممکن در ایران توزیع می‌شد الان بسیار بسیارعادلانه‌تر از روز پنج‌شنبه گذشته،درحال توزیع است. اعتراض مردم نشانه اعتراض آن‌ها به ناکارآمدی، فساد و بلاتکلیفی و دعواهای داخلی حکومت است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید
۱ دیدگاه
  1. دکتر اشکان کیانی می‌گوید

    سردبیر محترم روزنامه الکترونیکی فراز
    باسلام و دعای خیر
    مطلبی در تاریخ ۲۸آبان‌ماه،تحت عنوان؛ «اعتراض مردم‌به‌ناکارامدی،فسادوبلاتکلیفی‌است»که‌در بحث اقتصاد کلان آن روزنامه‌ از قول آقای سعید لیلاز منتشر فرموده اید،بسیارمتاسفم،که در انتشار این مطلب،نه شما و نه وخبرنگار آن روزنامه،کوچکترین اطلاعی از رزومه‌ی سعید لیلاز نداشته،وندارید،جهت اطلاع جنابعالی عرض می‌کنم،سعید لیلاز هرگز،تحصیلات آکادمیک و تخصصی در زمینه‌ی اقتصاد نداشته،وهیچ اثری از وی در این زمینه(بجز چند مقاله‌ی‌غیردقیق در برخی روزنامه‌ها،وچند مصاحبه‌ مانند همین مورد) وجود،ندارد،جهت اطلاع دقیق‌تر شما عرض می کنم تحصیلات وی،در رشته‌ی ‌‌کارشناسی ادبیات زبان فارسی،بوده وصلاحیت اظهار نظردر این حوزه‌راندارد،وهیچ‌گونه‌مسئولیت اجرایی نیز،درتمام‌دولت‌های‌پس‌از‌انقلاب‌اسلامی‌
    درحوزه‌ی اقتصاد نداشته‌است.
    نکته‌ بسیار‌تاسف‌انگیز دیگر،این که وی در بخشی از اظهارات نادرست وتفرقه برانگیز خود،اعتراضات معیشتی مردم را ،به فساد،دعوا،و ناکارآمدی ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مسئولین‌ارشد نظام مرتبط‌
    می کند،آن هم‌زمانی که رهبر معظم انقلاب،در طی چند ماه اخیر،بارها‌به صورت علنی بیان فرموده اند،فساد،به‌صورت‌سیستماتیک در جمهوری اسلامی وجود،ندارد،ایشان غلط
    می کند،که‌اعتراضات معیشتی‌ مردم را،به‌صورتی جلوه *دهد،که‌فساد‌کلان‌مالی،به‌صورت‌سیستماتیک‌در‌
    کشور‌وبین مسئولان ارشد نظام وجود داشته،واعتراضات‌مردم،به علت،وجود‌ دعوا،ودرگیری‌بین مسئولین ارشد،نظام،برسر مفاسد مالی بین آنها است.
    **انتشار این گونه مطالب دور از عقلانیت،وخارج از چارچوب قوانین کشور،وتهمت دعوا و درگیری بر سر مسائل مادی ،مابین مسئولین ارشد،نظام،و ارائه‌ی تحلیل های غلط وغیر کارشناسی(عدم ارتباط افزایش تورم و افزایش نرخ حامل‌های سوخت،خصوصا‌بنزین)،دقیقا **عین تشویش اذهان ‌‌عمومی‌و در مقیاس وسیع تر ،مصداق راهبرد،نفوذ،و گمراه کردن اذهان عمومی است،که رهبر انقلاب،به شدت در باره‌ی چنین مواردی هشدارهای جدی می‌دهند.
    **ضمنا در خصوص این پاراگراف:(شما در دنیا ساختار سیاسی را پیدا نمی‌کنید که اینطور تحت فشار خارجی باشد و مردم خودش را دائم بچلاند و بگزاند؛ یا از طریق قوه‌قضاییه یا از طریق تصمیم‌های دولت یا از طریق یک مجلس پوپولیست و بی‌سواد -که ویژگی اصلی مجلس دهم همین است – یا وقتی که مردم‌اش را وقتی تحت‌فشار سیاسی خارجی و داخلی قرار می‌گیرد شروع می‌کند به آزار رساندن به تولیدکننده‌های خودش و گزیدن آن‌ها.)
    ایشان از‌چه جایگاهی به خود،جرات چنین توهین هایی،به ارکان نظام،که برای برقراری آن ها،خون های پاک بسیاری از آزادی خواهان و ،وطن دوستان،وملت مسلمان ایران ریخته شده ،می‌دهند؟؟وتعجب اینجاست که شما،به عنوان سردبیر این نشریه‌ی،به صورت رسمی‌اجازه‌ی انتشار چنین توهین هایی را،می دهید؟از شما می خواهم،پاراگراف فوق الذکر را یک بار مرور کنید،فقط‌چندین اشتباه مفهومی و نگارشی از نظر روزنامه نگاری در آن وجود دارد.
    باعرض تاسف،ادامه‌ی چنین روشی،منجر به از دست رفتن،اندوخته‌ی اعتبارشما‌به عنوان یک روزنامه نگار شناخته شده،و,سلب اعتماد عمومی از رسانه‌‌ی نوپایی‌که در حال مورد توجه قرارگرفتن افکار عمومی است، خواهدشد.
    ومن الله توفیق
    دکتر اشکان کیانی
    ۲۸/آبان‌ماه/۱۳۹۸

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.