چرا بانک‌ها در آتش خشم معترضان سوخت؟

یکی از مراکزی که پس از اعلام افزایش قیمت بنزین بیش‌ترین آسیب را دیدند بانک‌ها بودند. طی چند روز گذشته در خبرها آمد که در جریان اعتراضات مردمی به افزایش قیمت بنزین، در برخی شهرک‌های اطراف تهران (فردیس کرج)، ۲۵ شعبه بانک سوخته و یک شعبه بانک سالم یافت نمی‌شود و یا این که تمام دستگاه‌های خودپرداز بانک‌ها آسیب دیده‌اند و امکان دریافت وجه نقد از آنها نیست. سوال مهم این است: «مردم چرا باید اموال خود را تخریب کنند؟» بسیاری از تحلیلگران معتقدند اخبار اختلاس در بانک‌ها، سو‌استفاده برخی مدیران بانکی در کنار روند طولانی درخواست برای یک وام، سبب شده تا مردم حس بدی نسبت به نظام بانکی داشته باشند.

***

شواهد آماری

بر اساس آمار غیررسمی، رقمی در حدود 900 شعبه و سه هزار دستگاه خودپرداز مورد آسیب واقع شده‌اند. اگر تعداد شعب فعال کشور را بر اساس آمار بانک مرکزی در حدود 21 هزار شعبه در نظر بگیریم و تعداد خودپردازها را نیز در حدود 57 هزار دستگاه بدانیم آن گاه در یک هفته به حدود 4 درصد شعب و 5 درصد خودپردازهای کشور آسیب وارد شده است. این که چرا در ناآرامی‌ها حال چه مربوط به گرانی بنزین باشد چه مربوط به هر نارضایتی عمومی دیگری بانک‌ها مورد حمله قرار می‌گیرند جای تعجب دارد. پرسش اساسی این است که ریشه احساسات منفی مردم از بانک­ها برای چیست؟

تبعیض؛ عامل اصلی

شاید دلیل اصلی این موضوع، «تبعیض» باشد. در زمانی که مردم برای دریافت اندک تسهیلاتی با هزار زحمت مواجه‌اند، عده‌ای با یک سفارش و بدون وثیقه تسهیلات میلیاردی دریافت می‌کنند. مردم حس کرده‌اند در مقابل قوانین بانکی با هم برابرند اما برخی به قول «جرج ارول» برابرترند. مهم‌تر آن که به این درک رسیده‌اند که هیچ نماینده مجلس و رییس‌جمهوری قدرت غلبه بر این تبعیض‌ها را ندارد. در نظر مردم، بانکی که با سرمایه‌های بانک مرکزی، یعنی‌بیت المال، حمایت می‌شود تا سرپا بماند، متعلق به آنها نیست. طی این سال‌ها، پرونده‌های فساد و اختلاس نظام بانکی به اعتبار و اعتماد بانک‌ها خدشه وارد کرده است.

مردم علیه مردم

«زهرا» کارمند یکی از بانک‌های خصوصی است و در یکی از شعب شمال غرب تهران مشغول به کار است. او به خبرنگار «فراز» می­‌گوید که در هفته گذشته چند شعبه این بانک در شهرهای مختلف مورد هجوم واقع شده و آسیب صددرصدی دیده‌اند. او از این که چرا همواره بانک‌ها در اعتراضات قربانی می‌شود گله‌مند است و می‌گوید دود این اعتراضات به چشم مردم خود آن مناطق می‌رود و بانک‌ها را مجبور می‌کند که تنها در تهران و برخی شهرهای بزرگ شعب خود را ایجاد کنند و از حاشیه شهرها دوری کنند.

او از یک بانک خصوصی دیگر مثال می‌آورد که اعتقادی به باز کردن شعبه حتی در مناطق مرکزی و جنوبی تهران ندارد و تمرکز خود را فقط بر روی سپرده‌گذاران شمال شهر تهران قرار داده است؛ شعبی که اتفاقا در این اعتراضات آسیب کمتری هم به شعب آن وارد شده است. در واقع این اتفاقات دیگر بانک‌های خصوصی را ترغیب می‌کند که تمرکز خود را بر روی مردم شمال شهر قرار دهد تا حاشیه شهرها.

دود مضاعف خشم در چشم مردم

البته باید گفت شاید نارضایتی عمومی از بانک‌ها شاید درست باشد اما این حجم از آسیب در واقع با میزان نارضایتی تناسبی ندارد. شاید مردم در کشور از محصولات شرکت‌های خودروسازی داخلی بیشتر از خدمات بانکی ناراضی باشند اما به دفاتر فروش و نمایندگی خودروسازان هجوم نمی‌آورند. در واقع باید توجه داشت بانک‌ها از طرفی با فشار کاهش شعب از سوی بانک مرکزی روبه‌رو هستند و از طرفی نا‌آرامی‌های در اطراف شهرهای بزرگ و یا در برخی مراکز استان‌ها سبب می‌شود بانک‌ها تمرکز خود را بر روی شهرهای با امنیت بالاتر قرار دهند و این خود مردم این مناطق هستند که برای یک کار بانکی مجبور به طی مسافت زیادی بشوند.

بسیاری از بانک‌های خصوصی که هزینه فایده افتتاح شعبه برایشان مهم است چندان تمایلی به افتتاح شعب در این مناطق ندارند و شعب بانک‌هایی که در این مناطق هستند بیشتر شعب خدماتی هستند یعنی بیشتر در حال ارائه تسهیلات به اقشار مختلف این مناطق هستند. اهدای وام‌های خرد و کوچکی مانند وام خودرو، خرید کالا ، جعاله و یا ازدواج به هر حال بخشی از مشکلات افراد این مناطق را حل می‌کند.

باید به یاد داشت که به دلیل تورم فزاینده موجود در کشور در اکثر سال‌ها نرخ واقعی سود و تسهیلات بانکی عدد منفی است؛ به عبارت بهتر در شرایط تورمی حال حاضر با نرخ ۴۱ درصد اگر شما تسهیلاتی از بانک دریافت کنید، باید در حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد به بانک برگردانید. پس همواره مردم در کشور برای دریافت تسهیلات در صف بوده‌اند و این سبب طولانی شدن درخواست‌ها برای دریافت وام و نیز قرار دادن فیلترهایی می‌شود که سبب نارضایتی مردم می‌شود.

در مجموع باید توجه داشت که بانک‌ها ارائه دهندگان خدمات مالی در کشور هستند. دودی که از آتش زدن بانک‌ها برمی‌خیزد اول از همه به چشم مردم اطراف آن منطقه می‌رود تا اشخاص دیگر.

 

 

 

 

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.