فروش نفت؛ راز سر به مهر دولت

«نفت را به روش‌های دیگر می‌فروشیم.» این خبری است که معاون اول رییس‌جمهوری آن را در آیین بیست و سومین سال روز ملی صادرات اعلام کرده است. مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران درباره این اظهارنظر اسحاق جهانگیری به «فراز» می‌گوید: «نمی‌توانیم روش‌های فروش نفت را افشا کنیم.»

بیش از نیم‌قرن از وابستگی اقتصاد ایران به نفت می‌گذرد. با شدت گرفتن تحریم‌های اقتصادی امریکا عایدی نفت برای ایران به حداقل ممکن رسیده تا جایی که دولتمردان تصمیم گرفتند پس از دهه‌ها لایحه‌ بودجه 99 را برای نخستین بار با کمترین نگاه به این درآمد تنظیم کنند چراکه درآمدهای نفتی در یک سال اخیر به شدت کاهش یافته است.

حالا از تازه‌ترین سخنان معاون اول رییس‌جمهوری می‌توان رویکرد جدید دولت را به نفت و درآمدهای حاصل از آن دریافت چراکه او روز دوشنبه ۱۱ آذر اعلام کرده است: «آمریکایی‌ها علی‌رغم حداکثر فشار روانی و اقتصادی نتوانستند صادرات نفت خام ایران را به صفر برسانند و ما نفت را به روش‌های دیگر می‌فروشیم.» به اعتقاد جهانگیری «ما در شرایط سخت تمام فشار‌هایی که در جنگ روانی و اقتصادی دو سال گذاشته، روی پای خود ایستاده‌ایم و مقاومت کرده‌ایم.»

صحبت‌های این مقام مسوول درحالی است که مدیر سابق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در این‌باره می‌گوید: «امکان اینکه بتوانیم نفت را از روش‌های دیگری بفروشیم وجود دارد ولی با توجه به اهمیت این موضوع و شرایط تحریمی کشور امکان اینکه بتوانیم این موضوع را باز کنیم و روش‌های فروش نفت را اعلام کنیم، وجود ندارد.»

به عقیده محسن قمصری «عنوان کردن این موضوع به صلاح کشور نیست چراکه با اعلام کردن چگونگی فروش نفت، دشمن می‌تواند سنگ‌اندازی کرده و از فروش نفت جلوگیری کند.»

او در پاسخ به این پرسش که آیا اظهارات جهانگیری می‌تواند ارتباطی با کسری بودجه دولت داشته باشد یا خیر، توضیح می‌دهد: «به‌هرحال مشکل کسری بودجه در دولت وجود دارد و باید حل شود. بودجه دولت به‌شدت به صادرات کشور وابسته است. باید صادرات کشور تامین شود تا بودجه کشور نیز تامین شود و قطعا این موضوع با کسری بودجه ارتباط دارد.» مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران اظهار امیدواری می‌کند: «راه‌های پیشنهادی دولت در این مورد عملیاتی شود تا کمکی برای بودجه سال آینده باشد.»

درآمدزایی دولت از محل فروش بخش خصوصی

سخنان قمصری درحالی است که محمدعلی صادقی، کارشناس حوزه انرژی و نفت نیز با او هم‌عقیده است. صادقی با تایید امکان فروش نفت به روش‌‌های دیگر به «فراز» می‌گوید: «دلیلی وجود ندارد که روش‌های فروش افشا شود چون در شرایط تحریم کشور درحال رصد شدن است اما امکان فروش وجود دارد.»

به گفته این کارشناس «بخش خصوصی می‌تواند با فروش نفت، پول فروش را به خزانه دولت وارد کند.»

تسلیم نمی‌شویم!

با همه این‌ها، بیژن نامدارزنگنه، وزیر نفت نیز حدود دوماه پیش به اسپوتنیک گفته بود: «با وجود اعمال تحریم‌های یک‌جانیه آمریکا، ما از هر روشی برای فروش نفت استفاده می‌کنیم. بهترین تلاش خود را برای صادرات نفت به کار می‌گیریم و تسلیم نمی‌شویم، زیرا صادرات نفت حق مشروع ماست. ما برای ساخت پایانه جدید نفتی خود، تنها بر منابع خود اتکا داریم، اما از سرمایه‌گذار خارجی به‌ویژه روسیه نیز استقبال می‌کنیم.»

دولت نیازمند درآمدهای نفتی است

تمامی این گام‌های دولت درحالی است که لوایح بودجه سالانه تدوین و منتشر می‌شوند، در کنار تحلیل اعداد و ارقام کلان بودجه، عددی تحت عنوان کسری تراز عملیاتی بودجه، اعلام می‌شود که در واقع سهم نفت از دخل و خرج نابرابر دولت برای تامین هزینه‌های جاری است.

پس از اجرای تصمیم امریکا برای لغو معافیت‌های مربوط به فروش نفت و کاهش درآمدهای ارزی دولت، تراز درآمد هزینه در بودجه سال ۱۳۹۸ به شکل خطرناکی منفی شده است.

رقم درآمدهای نفتی در بودجه امسال، بر اساس ارزیابی‌های مختلف از ۱۴۲ هزار میلیارد تومان تا ۱۵۸ هزار میلیارد تومان، در نظر گرفته شده بود که با توجه به کاهش شدید میزان تولید و صادرات نفت و دیگر مسایل مرتبط با تحریم‌ها در جلسه شورای هماهنگی سه قوه برای تغییر منابع و مصارف بودجه، این رقم تا حدود ۶۱ هزار میلیارد تومان تعدیل شد.

کسری بودجه دولت در تخمین‌های مختلف کارشناسان و صاحب‌نظران اقتصادی بین ۷۶ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان، اعلام می‌شود. این کسری معلوم می‌کند که دولت برای جبران این شکاف، دست‌کم همچنان به همین میزان نیازمند درآمدهای نفتی است.

صادرات روزانه ۸۷۰ هزار بشکه نفت در لایحه بودجه سال آینده

گزارش‌ها حاکی از آن است که دولت در لایحه بودجه سال آینده صادرات روزانه ۸۷۰ هزار بشکه نفت را گنجانده، این در حالی است که طبق گزارش‌های بین‌المللی، ایران هم‌اکنون قادر به فروش نیمی از این میزان نفت نیست.

خبرگزاری فارس به نقل محمد حسینی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس، گزارش داده است: «دولت بنا داشت برای سال آینده روزانه ۵۰۰هزار بشکه نفت با قیمت ۵۰دلار صادر کند، ضمن اینکه قیمت ارزی که دولت برای سال آینده در نظر گرفته، ۱۱هزار تومان است، اما هم اکنون بر اساس خبری که گرفته‌ام دولت بنای اصلاح این لایحه را دارد و تعداد صادرات بشکه‌‌های نفت در هر روز تغییر کرده و به ۸۷۰ هزار بشکه رسیده است که عملا این موضوع باعث ایجاد افزایش در اعداد و ارقام لایحه خواهد شد.»

با همه این‌ها، طبق گزارش اوپک برای ماه اکتبر 2019 (آبان ماه امسال)، میزان تولید نفت خام ایران حدود 2.15 میلیون بشکه در روز است. از این مقدار 1.9 میلیون بشکه به عنوان خوراک به پالایشگاه‌ها تزریق می‌شود و مابقی آن 250 هزار بشکه نیز صادر می‌شود. میزان صادرات نفت ایران قبل از اعلام تصمیم آمریکا به خودداری از لغو تحریم، به حدود یک میلیون و یکصد تا یک میلیون و سیصد هزار بشکه در روز می‌رسید. در سال گذشته و قبل از خروج آمریکا از برجام، ایران بین دو میلیون و پانصد تا دو میلیون و هفتصد هزار بشکه در روز صادر می‌کرد.

حالا باید منتظر ماند و دید دولت برای دور زدن تحریم‌ها و تحقق اهداف خود به‌منظور فروش نفت، دقیقا چه برنامه‌ای دارد؛ موضوعی که تکلیف آن شاید در ماه‌های آینده روشن شود یا به‌دلیل حفظ رویه کشور برای درآمدزایی از این محل، هیچ‌گاه پرده از آن برداشته نشود.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.