دیدار با آبه؛ بهترین پیشنهاد یا برداشتی خوش‌بینانه؟

در گفت و گو با «علی بیگدلی» دیدار تبعات دیدار روحانی و آبه واکاوی شد

فراز ـ به اعتقاد برخی تحلیل‌گران سیاسی، ماحصل سفر «حسن روحانی» ، رییس‌جمهور ایران به ژاپن، درهم شکستن بن‌بست‌های میان ایران با آمریکاست و می‌تواند آغازگر پیشبرد صلح در منطقه و دنیا باشد. یکی از این کارشناسان، امیر موسوی، دیپلمات سابق کشورمان است که در تازه‌ترین سخنان خود پیشنهاد جدید شینزو آبه به روحانی را تاکنون «بهترین پیشنهاد به ایران» ارزیابی کرده است. گزاره‌ای که علی بیگدلی، کارشناس روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با «فراز» آن را خوش‌بینانه ارزیابی می‌کند و می‌گوید: «در هیچ خبرگزاری رسمی از این دیدار چنین برداشتی نشده است.»

گمانه‌زنی درباره دستاورد گفت‌وگوهای روحانی و آبه چه در رسانه‌های داخلی و چه خارجی متعدد است. برخی همچون تارنمای بلومبرگ نوشت این دیدار درحالی صورت می‌گیرد که «دولت آمریکا به‌دنبال افزایش فشارهای ضدایرانی است.» به گفته تحلیلگران، ژاپن که مورد اعتماد ایالات متحده و ایران است، پس از فروپاشی تلاش‌های مشابه فرانسه برای میانجیگری، می‌تواند میانجی مناسبی برای مذاکره بین دو کشور باشد.

در سوی مقابل، نیویورک تایمز به نقل از کازوا تاکاهاشی، استاد دانشگاه آزاد ژاپن، گمانه‌زنی کرد «ژاپن که روی طناب باریکی بین سنت روابط دوستانه خود با ایران و اتکا به ایالات‌متحده به‌عنوان یک متحد نظامی در حال حرکت است، روی این دیدار شرط‌بندی بالایی نکرده؛ ژاپن که قبلاً یکی از بزرگترین مشتریان نفت ایران بود از ماه مه هیچ‌گونه نفتی از این کشور وارد نکرده است.»

جزییاتی که درز نکرده است

شاید تا این لحظه، قابل‌اتکاترین اظهارنظر منتشر شده را مربوط به تحلیل واشنگتن پست دانست که به نقل از مقام‌های ژاپنی نوشته است: «روحانی و آبه در مورد طیف وسیعی از موضوعات اقتصادی بین دو کشور بحث و گفت‌وگو کردند. مقام‌های ژاپنی از ارایه جزییات بیشتر خودداری کردند.»

با همه این‌ها، صبح سه‌شنبه امیر موسوی، دیپلمات سابق کشورمان گفت‌وگویی با «انتخاب» داشته که ماحصل سخنان او این است «پیشنهاد جدید شینزو آبه به روحانی تاکنون بهترین پیشنهاد به ایران بوده، مبنایش این است که تحریم‌ها لغو شود و محدودیت‌های هسته‌ای، با مشابهت نزدیک به برجام بر تهران اعمال شود. ژاپن تضمین‌هایی بیشتر از فرانسه را برای ایران ارایه کرده، به‌نظر می‌رسد پیرامون بحث مذاکره وارد «شور» شده‌ایم.»

شرایط برای میز مذاکره فراهم نیست

بیگدلی، کارشناس مسایل بین‌الملل از زاویه‌ای دیگر به این اتفاق می‌نگرد. به گفته این استاد دانشگاه «قبلا این پیشنهادها به اشکال دیگر مطرح شده بود و حالا با این سفر نیز زمینه‌ها برای توافق که ایران و آمریکا را به پشت میز مذاکره بنشاند، فراهم نیست.»

این تحلیل‌گر مسایل سیاسی با بیان اینکه اگر ایران سر نقطه‌های صفر همیشگی بماند به هیچ‌وجه به تفاهم و توافق نمی‌رسد، می‌گوید: «ایران باید انعطاف‌پذیری لازم را در داخل و منطقه داشته باشد تا مذاکره و بهبود وضعیت سیاسی و اقتصادی به‌دست آید. آمریکا چرا باید نرمش نشان بدهد آنهم در وضعیتی که بند دوم تحریم‌ها را اعمال کرده تا فشارها را مضاعف کند. از طرفی، مقام‌های آمریکایی بارها به‌طور رسمی اعلام کرده‌اند ایران نباید بار دیگر به غنی‌سازی 20درصد برسد. در اینجا پرسشی که مطرح می‌شود این است که ایران قرار است چه هدفی را دنبال و چه انتظاراتی را محقق کند وقتی تغییر رویکردی نداشته و به سرعت ماشه‌ای که کشیده، می‌افزاید.»

سیاست منطقه‌ای

به اعتقاد بیگدلی «راهی جز تغییر راهبردهای استراتژیک ایران برای مذاکره و خروج از بن‌بست در این مسیر، وجود ندارد. برای رسیدن به میز مذاکره، ایران باید در مورد حضور در عراق، سوریه، لبنان و یمن تجدیدنظر کند و از سوی دیگر، بنا به شنیده‌ها حمایت خود را از گروه‌های غزه و حزب‌الله کاهش دهد.»

موضوع دیگری که در این میان مطرح می‌شود این است که دونالد ترامپ به‌دنبال برگ برنده با مذاکره با ایران است. در این‌باره موسوی معتقد است: «ترامپ در پی به‌دست آوردن برگه‌ای برنده برای مقابله با دموکرات‌ها در انتخابات 2020 است. به‌ویژه بعد از شکست ترامپ در به نتیجه رساندن مذاکره با کره‌شمالی و طرح شدن موضوع استیضاح او به‌دنبال این است که مذاکره با ایران را به عنوان دستاوردی مهم برای خود مطرح کند.» موضوعی که بیگدلی چندان اعتقادی به آن ندارد. به گفته این کارشناس مسایل بین‌الملل «اگرچه با این ارزیابی موافقم که ترامپ می‌خواهد گشایشی در سیاست خارجی خود ایجاد کند اما برای او و حزب جمهوری‌خواه مساله ایران آنچنان مهم نیست، مشکلات داخلی برای آن‌ها اهمیت بیشتری دارد؛ این نکته طبق تفکرات سنتی و محافظه‌کارانه آن‌هاست، از این‌رو برای رییس‌جمهوری آمریکا و طرفدارانش دلیلی وجود ندارد که ایران برایشان مقدم باشد و تا به حال هم به صورت رسمی آن را اعلام نکرده‌اند.»

مخاطرات پیش‌رو

تاکید این استاد دانشگاه بر این است که «نشانه‌ای از سوی دو طرف درخصوص تغییر رویکردشان وجود ندارد. ضمن اینکه از یاد نبریم که اگر ایران بخواهد در راستای انتظارهای آمریکا قدم بردارد در واقع لطمه به بنیان‌های نظام زده است به عبارت دیگر پاسخ مثبت به خواسته‌های آمریکا، نظام را نشانه خواهد گرفت.» با توجه به این سخنان به‌نظر می‌رسد در دیدار روحانی و آبه اتفاق جدیدی نیفتاده به‌ویژه که بیگدلی توضیح می‌دهد: «با توجه به فشارهای داخلی و جریان‌های اجتماعی شکل گرفته از گذشته تاکنون، تغییر رویکردی در خصوص دیدگاه‌های ایران محقق نشده آن هم وقتی نظام در شرایط حساس مجبور به مقابله‌های خطرناک می‌شود.»

ایران به عقب بازمی‌گردد؟

با همه این‌ها، این تحلیل‌گر مسایل بین‌الملل معتقد است: «وقتی ترامپ با آبه 70دقیقه درباره ایران و این دیدار گفت‌وگو می‌کند اهمیت این ماجرا را نشان می‌دهد اما ایران پنج گام را برای کاهش تعهدات هسته‌ای خود برداشته و بعید است ایران در این زمینه بازگشت به عقب داشته باشد.»

به‌هرحال با توجه به اینکه سفر روحانی به ژاپن در نودمین سالگرد برقراری روابط رسمی دو کشور انجام شد شاید آن را اینگونه به فال نیک گرفت که در دقیقه نود راه نجاتی برای برون‌رفت ایران از وضعیت سیاسی و اقتصادی فعلی پیدا شود آن‌هم وقتی که تهران و توکیو در طول تاریخ مناسبات، سیری از روابط دوستانه را تجربه کرده‌اند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.