اینستکس؛ حنایی که همچنان رنگ دارد؟

پس از گذشت ۱۹ماه وعده اروپا برای راه‌اندازی طرح کانال ویژه مالی و عملیاتی نشدن آن، اگرچه به‌نظر می‌رسد حنای آن‌ها دیگر رنگی ندارد اما دبیرکل اتاق بازرگانی ایران و ایتالیا از فشار بخش خصوصی ایتالیا برای راه‌اندازی کانال مالی با ایران خبر داده است. به گفته لیدا شهابی، «90درصد بنگاه‌های ایتالیا از تحریم‌های آمریکا هراسی ندارند که البته زیر 10نفر کارمند دارند.»

شماره ۱۳۹ خیابان برسی پاریس واقع در ساختمان وزارت اقتصاد فرانسه؛ قرار بود در این مکان شرکت اداره‌کننده اینستکس فعال شود. درست 11بهمن سال گذشته «اینستکس» به‌معنای ابزار پشتیبانی مبادلات تجاری با عضویت فرانسه، آلمان و انگلیس تشکیل شد که سهامداران اصلی این شرکت محسوب می‌شوند. ثبت اینستکس در فرانسه به معنای اعلام موجودیت سازوکار ویژه مالی اروپا برای تجارت با ایران است و بانک مرکزی ایران نیز باید همچون اروپایی‌ها شرکتی در تهران ایجاد کند که طرف حساب اینستکس باشد. البته دیگر کشور‌های اروپایی و کشور‌های جهان از جمله چین و روسیه نیز می‌توانند وارد آن شوند. سرمایه اولیه این شرکت سه هزار یوروست که از سوی وزارت اقتصاد فرانسه تأمین شده است.

قفلی که همچنان نشکسته است

طبق بیانیه مشترکی که از سوی وزرای خارجه سه کشور تأسیس‌کننده اینستکس صادر شده، این نهاد در مرحله نخست، روی مبادله مواد غذایی، محصولات کشاورزی، دارو و تجهیزات پزشکی متمرکز خواهد شد. آن‌ها همچنین اعلام کرده‌اند که کشور‌های دیگر نیز می‌توانند در ادامه کار وارد اینستکس شوند. صحبت‌هایی که تاکنون کارآمدی لازم را نداشته و قفل مبادلات مالی اروپا با ایران را نشکسته است.

با همه فرازونشیب‌هایی که بعد از خروج آمریکا از برجام بر سر راه راه تجاری ایران و اروپا قرار داشته است حالا عضو هیات مدیره اتاق بازرگانی ایران و ایتالیا به ایلنا گفته است: «فشارهای بسیار زیادی از سوی بخش خصوصی ایتالیا به دولت وارد می‌شود تا با راه اندازی یک کانال مالی، ارتباط اقتصادی دو کشور افزایش یابد. شرایط اقتصادی دولت ایتالیا نیز به گونه‌ای است که نمی‌تواند از بازار پرکشش و جذاب ایران چشم‌پوشی کند.»

به گفته شهابی «قبل از خروج آمریکا از برجام، ایتالیا اولین شریک تجاری ایران در اتحادیه اروپا بود به‌طوری که بسیاری از زیرساخت‌های صنایع ایران توسط ایتالیایی‌ها ساخته شده است. به‌دلیل همکاری با شرکت نفتی اِنی(ENI) بیشترین فروش نفت را به این کشور داشتیم و همین موضوع باعث شد تا در آمار مربوط به صادرات ایران به ایتالیا، نفت بیشترین نقش را داشته باشد. اما این شرکت نفتی جزو اولین شرکت‌هایی بود که پس از آغاز تحریم‌ها با وجود آنکه شامل معافیت‌های آمریکا بود ایران را ترک کرد، البته چون زیرساخت‌های نفتی ایتالیایی هم با توجه به نفت ایران طراحی شده بود خروج ENI زیان بزرگی متوجه این شرکت‌ها کرد.»

تمایل کابینه میانه‌رو به ارتباط

این سخنان او درحالی است که دولت پیشین ایتالیا یک کابینه دست راستی بود که از طرفداران دونالد ترامپ به‌شمار می‌رفت. عضو هیات مدیره اتاق بازرگانی ایران و ایتالیا در این‌باره گفته است: «به همین دلیل علاقه‌ای به ارتباط با ایران نداشتند و در مقابل آن گارد گرفته بودند اما کابینه جدید میانه‌روست از این‌رو امیدواریم روابط دو کشور افزایش یابد.»

آنچه تاکنون از رابطه ایران با ایتالیا به‌ثبت رسیده نشان از این دارد که در سال ۲۰۱۸ میزان مبادلات اقتصادی دو کشور به ۵.۱میلیارد یورو رسیده بود که ۳.۷میلیارد آن شامل نفت و ۱.۴میلیارد آن مبادلات غیرنفتی بود اما این میزان در سال ۲۰۱۹ به ۶۸۰میلیون یورو رسید که رقم بسیار پایینی است.

آنطور که شهابی اعلام کرده است: «در حال حاضر عمده صادرات ایران شامل فولاد، آهن، سالامبور، خشکبار، میوه و مس است و در مقابل واردات کشور بیشتر ماشین‌آلات، تجهیزات مربوط به برش سنگین، اتومبیل، صنایع نساجی، تجهیزات چشم‌پزشکی و داروست.»

چالش‌های بانکی بازرگانان

در این میان، مشکل اساسی چالش‌های بانکی بازرگانان در اثر تحریم‌های اقتصادی است که ایتالیا هم از این قاعده مستثنا نبوده است. به گفته عضو هیات مدیره اتاق بازرگانی ایران و ایتالیا «برخی از بانک‌های ایتالیایی مانند پوپولاره(POPOLARE) به صورت موردی با ایرانیان کار می‌کنند و با مشتریان قدیمی که اعتبارشان برای بانک مشخص است همکاری خود را ادامه می‌دهند اما اینکه حساب جدیدی برای مشتریان ایرانی باز کنند، اصلاً امکان آن وجود ندارد.»

با همه این‌ها، شهابی درحالی بر لزوم پیگیری مسئولان هر دو کشور برای گسترش سازوکارهای همکاری تاکید کرده است که شهریورماه امسال رییس جدید اینستکس در سکوت نسبی خبری به ایران سفر کرد. همین حضور چراغ خاموش میشائیل بوک و مصاحبه نکردن او، نشان از این دارد که عملا حمایت اروپاییان از ایران به‌منظور ادامه مبادلات تجاری همچنان بی‌نتیجه و درحد حرف باقی مانده است. از طرفی، از سخنان شهابی می‌توان به این نتیجه رسید که عملا آن بخش خصوصی این کشور برای گسترش فعالیت‌های تجاری اظهار علاقه کرده که بنگاه‌های کوچک و متوسط در اقتصاد ایتالیا هستند که آنچنان پرقدرت نیستند و اینکه آیا پس از گذشت 19ماه از حرف‌های طرف‌های اروپایی مبنی بر ایجاد سازوکار مالی برای رابطه تجاری با ایران، باز هم می‌توان روی چنین تمایلاتی حساب کرد.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.