اشتغال بر لبه بحران یا در روند افزایشی؟!

مرکز آمار درحالی گزارش داده نرخ بیکاری از پاییز سال گذشته تا امسال کاهش یافته است که صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی چشم‌اندازی منفی برای اقتصاد ایران در سال جاری متصور هستند. پرسشی که مطرح می‌شود این است که با ادامه رشد منفی اقتصاد ایران، کاهش نرخ بیکاری در تابستان امسال، چه توجیهی دارد.

آمارهای اعلامی درباره مسایل مختلف اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی خیلی وقت‌ها محلی برای شک و شبهه کارشناسان و متخصصان این حوزه‌ها بوده است. میزان دقت و صحت این آمار از مهم‌ترین موضوعاتی است که بارها درباره آن بحث شده و حالا اعداد و ارقام منتشر شده از سوی مرکز آمار درباره نرخ بیکاری و اشتغال زنان و مردان دوباره این بحث را مطرح می‌کند.

آنطور که این مرکز در تازه‌ترین گزارش خود، اعلام کرده است اگرچه در بین جمعیت ۲۷ میلیونی فعال ایران، نرخ بیکاری نسبت به پاییز سال گذشته ۱.۲ درصد کاهش دارد اما در مقایسه با تابستان امسال رشد حدود ۰.۱ درصدی داشته است. از طرفی طبق این آمار، در این فاصله بیش از ۳۰۰هزار نفر از تعداد شاغلان کاسته شده است.

در اطلاعات جزیی‌تر از این گزاش آمده است: «از حدود ۶۱.۷ میلیون نفر جمعیت ۱۵ساله و بیشتر، حدود ۲۷.۳ میلیون نفر فعال و ۳۴.۴ میلیون نفر غیرفعال هستند. این در حالی است که بررسی وضعیت اشتغال از فاصله پاییز سال گذشته تا سال جاری و همچنین در مقایسه با تابستان امسال نشان می‌دهد که گرچه کاهش نرخ بیکاری در فاصله یکساله کاهش داشته اما در فاصله یک فصل افزایش دارد.»

همچنین در میان جمعیت فعال، نرخ بیکاری در پاییز امسال به ۱۰.۶ درصد رسیده است که این نرخ در مقایسه با پاییز سال گذشته (۱۱.۸ درصد) ۱.۲ درصد کاهش دارد اما در قیاس با تابستان امسال که ۱۰.۵ درصد گزارش شده بود حاکی از افزایش ۰.۱ درصدی جمعیت بیکار ایران است.

ردپای تحریم‌ها در اشتغال‌زایی

این آمار پایین تعداد بیکارها درحالی است که رابطه مستقیمی بین نرخ رشد اقتصادی و میزان اشتغال وجود دارد، حتی بنا به مطالعات انجام شده افزایش نرخ رشد اقتصادی با تاخیر منجر به کاهش نرخ بیکاری شده ‌است.

از طرفی، تحریم‌ها اینجا هم ردپای خود را به‌جا گذاشته است به‌طوری که این محدودیت‌های سیاسی و بین‌المللی بر اقتصاد ایران نه‌تنها بر بخش‌های نفت و گاز که بر دیگر بخش‌های اقتصادی که می‌توانند اشتغال‌زایی داشته باشند، اثر گذاشته و بخش‌های صنعت و خدمات نیز مستقیم یا غیرمستقیم در گرداب رشد منفی گیر افتاده‌اند.

اما در ادامه گزارش مرکز آمار درباره نرخ بیکاری آمده است از جمعیت ۱۵ساله و بیشتر فعال حدود ۲۴ میلیون و ۴۴۶ هزار و ۹۴ نفر شاغل هستند که این تعداد شاغل در مقایسه با پاییز سال گذشته ۴۷۲ هزار نفر افزایش دارد اما نسبت به تابستان حدود ۳۰۴ هزار و ۷۹۰ نفر کاهش پیدا کرده است.

در رابطه با جمعیت بیکار نیز در پاییز دو میلیون و ۸۹۲ هزار و ۷۲۶ نفر بیکار بوده‌اند که این تعداد در مقایسه با پاییز سال گذشته که بیش از سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر بیکار در کشور وجود داشت کاهش ۳۲۴ هزار نفری دارد در عین حال که نسبت به تابستان امسال حدود ۱۵۷۲ نفر کاهش یافته است.

زنان شاغل کم شده‌اند

اما وضعیت اشتغال بین زنان و مردان نیز در تابستان امسال نشان می‌دهد که از جمعیت ۲۴ میلیون و ۴۴۶ هزار نفری شاغل حدود ۱۹ میلیون و ۹۷۸ هزار نفر مرد و چهار میلیون و ۴۶۷ هزار نفر زن بودند که جمعیت شاغل مردها ۴۷۶ هزار نفر افزایش یافته و از تعداد زنان شاغل ۴۵۰۰ نفر کم شده است.

در بین جمعیت حدود دو میلیون و ۸۹۲ هزار نفری بیکار نیز ۹۳۶ هزار نفر زنان بیکار هستند که تعداد آنها در مقایسه با پاییز پارسال حدود ۵۰۰ هزار نفر کاهش داشته و یک میلیون و ۹۵۶ هزار نفر مرد هستند که ۲۷۳ هزار نفر از جمعیت بیکار آنها کاسته شده است.

در گزارش دیگری که از مرکز آمار اعلام شده وضعیت بازار کار در سال‌های ریاست‌جمهوری حسن روحانی نشان می‌دهد که به جمعیت فعال اقتصادی ایران در دوره ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۷، حدود سه میلیون و ۲۴۰ هزار نفر افزوده شده ‌است.

فعالان اقتصادی چه می‌گویند؟

اما از این تعداد افرادی که برای یافتن کار به بازار کار مراجعه کرده‌اند، حدود دو میلیون نفر توانسته‌اند به جمع جمعیت شاغل بپیوندند و در این میان، بیش از ۷۷ هزار نفر نیز به خیل بیکاران افزوده ‌شده است، به طوری که شمار بیکاران در سال ۹۷ به سه میلیون و ۲۶۰ هزار تن افزایش یافته است.

همه این‌ها درحالی است که فضای کسب‌وکار به‌طور حتم تحت تاثیر تحریم‌ها و تبعات بعدی آن یعنی شوک ارزی، تورم، وضعیت تولید و برهم خوردن نظام تامین مواد اولیه است. از سوی دیگر، آنچه از سوی برخی فعالان اقتصادی مطرح می‌شود یکسری عوامل از جمله غیرقابل پیش‌بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات، دشواری تامین مالی از بانک‌ها و بی‌ثباتی سیاست‌ها و قوانین و رویه‌های اجرایی ناظر بر کسب‌وکار همگی بر اشتغال تاثیر منفی دارند و از همین‌روست که با وجود همه این مشکلات در کشور به‌نظر می‌رسد نرخ‌های اعلام شده از سوی مرکز آمار درباره بیکاری قابل تامل و نیازمند بررسی بیشتر است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.