پرونده اقتصاد مقاومتی؛ روی میز مسوولان

در وضعیتی که ایران گام پنجم برجامی را برداشت، تحریم‌ها همچنان به قوت خود باقی است، اروپا عملا در ‌انجام وعده‌های داده شده به ایران در تعهدگریزی به‌سر می‌برد و اف‌ای‌تی‌اف پرونده‌ای که هنوز روی میز مقام‌های ایرانی باز مانده است، اقتصاد مقاومتی چه کارکردی می‌تواند داشته باشد؟ این پرسشی است که «حسن مرادی»، استاد «حقوق بین‌الملل نفت و انرژی» در پاسخ به آن به «فراز» می‌گوید: «اقتصاد مقاومتی بسته‌ای نیست که مربوط به شرایط خاص با پارامترهای خاص باشد، این اقتصاد در همه ارکان‌ها، زمان‌ها و در شئون مختلف اقتصادی قابل تعریف و اجراست و تاکنون نیز در کشور به‌خوبی اجرایی شده است.»

6سال پیش به دستور مقام معظم رهبری، اقتصادی تبیین و ابلاغ شد تا با بروز ناملایمات، حوادث و بحران‌ها کشور بتواند تاب‌آوری داشته باشد. آنطور که اقتصاددانان از این اقتصاد یاد می‌کنند در واقع، این مبحث آن‌چنان ظرفيتی است كه يك سيستم اقتصادی در مقابله با تكانه‌های كوتاه‌مدت داخلی و خارجی و همچنين تغييرات بلندمدت در وضعيت اجتماعی، اقتصادی و شرايط جوی در خور ايجاد می‌كند تا بتواند در حد قابل‌قبولی به روند رشد خود ادامه دهد.

خودکفایی در دارو، بنزین، گازوییل و پتروشیمی

اگرچه عمر ورود این واژه به ادبيات و مباحث سياست‌گذاری اقتصادی ايران به یک دهه نمی‌رسد اما به اعتقاد مرادی «کشور در همین چند سال توانسته است وابستگی خود را به دیگر کشورها به حداقل ممکن برساند نتیجه چنین روندی خودکفایی ایران در برخی کالاها و مواد از جمله پتروشیمی، بنزین، گازوییل و داروست.»

سخنان این استاد حقوق بین‌الملل درحالی است که دانشیار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی تعریفی از اقتصاد مقاومتی در روزنامه دنیای اقتصاد ارایه کرده است که قابل تامل است. به گفته محمد نفرستی «در ادبيات اقتصادی بحث اقتصاد مقاومتی و راهكارهای مقاوم‌سازی اقتصادی از زمانی آغاز می‌شود كه اقتصاد دچار مشكل خاصی نبوده و از عملكرد مطلوبی برخوردار است. در چنين موقعيتی، هرچند نظام اقتصادی موجود، به دور از انواع معضلات و مشكلات اقتصادی، به كارآترين وجه ممكن عمل می‌كند، اما محتمل است كه در آينده با بروز تكانه‌هايی مواجه باشد كه به كاركرد مطلوب اين نظام خدشه وارد كند.»

پس چرا بیماران پروانه‌ای جان باختند؟

از طرفی، برخلاف آنچه که مرادی معتقد است ایران به خودکفایی در یکسری کالاها به‌ویژه دارو و بنزین رسیده اما به‌عنوان مثال به گفته بسیاری از کارشناسان بخشی از آلودگی شدید هوای کلانشهرها ناشی از کیفیت نامطلوب بنزین توزیعی در کشور است، یا خودکفایی در بخش دارو آنچنان که برخی معتقدند چندان کارایی مناسب را نداشته یا به آن حد نرسیده که کلمه «خودکفایی» برازنده آن باشد چراکه در همین چند ماه اخیر تعدادی از بیماران پروانه‌ای به‌دلیل قطع همکاری شرکت سوئدی با ایران، پانسمان آن‌ها تامین نشد و این افراد جان خود را از دست دادند که البته مشکلات حوزه دارو فقط به همین بیماران خلاصه نمی‌شود. بیماران هموفیلی هم دچار کمبودهایی بودند که در چند ماه گذشته مشکلات آنان خبرساز شد.

خودکفایی یکباره امکان‌پذیر نیست

استاد حقوق بین‌الملل نفت و انرژی در پاسخ به موارد مذکور توضیح می‌دهد:«قبول که خودکفایی کامل و یکباره در دارو در مدت زمان کوتاه چند ساله امکان‌پذیر نیست اما متخصصان این حوزه درحال تلاش برای رسیدن به این نقطه هستند. در مورد بنزین نیز مسوولان ادعا کرده‌اند بنزین یورو 4 و 5 را در شهرهای آلوده توزیع می‌کنند و تاکنون خلاف ادعای آن‌ها ثابت نشده است. بخشی زیادی از مشکل آلودگی هوا به وارونگی آن در شهرها و اتوبوس‌های دودزا بازمی‌گردد که این وسایل حمل‌ونقل عمومی باید نوسازی شوند تا دامنه آلودگی هوا کاهش پیدا کند.»

دشمن سرسختی می‌کند

با همه این‌ها، «اقتصادمقاومتی» حرکت خود را چند سالی هست که در ایران آغاز کرده و با وضعیت پیش آمده برای کشور توجه به آن دوچندان می‌شود، موضوعی که مرادی نیز بر آن تاکید دارد و می‌گوید: «به‌هرحال دشمن سرسختی می‌کند و راهی نیست که درباره ایران برای تحت فشار قرار دادن امتحان نکرده باشد در چنین شرایطی راهی جز مبارزه، الگوسازی و خودکفایی برای ایران باقی نمی‌ماند.» به اعتقاد این استاد حقوق بین‌الملل «تنها گزینه پیش‌روی مسوولان، متخصصان و شرکت‌های دانش‌بنیان برای رهایی از وابستگی همین اقتصاد مقاومتی است که باید تلاش‌ها برای رسیدن به نقطه مطلوب در همه جنبه‌ها مضاعف شود.»

این سخنان درحالی است که برخی اقتصاددانان معتقدند يك اقتصاد ناسالم با عملكردی نامطلوب بسيار شكننده و ناپايدار است. از طرفی، عامه مردم در اقتصادهايی كه در آن فساد و رانت‌خواری ريشه دوانده و اختلافات طبقاتی شديدي را موجب شده است، انگيزه زيادی براي حمايت از نظام اقتصادی نخواهند داشت. بنابراین مبارزه با فساد اقتصادی و جرايم سازمان‌يافته از طريق تجديدنظر و تقويت قوانين پولشويی و تاكيد بر اجرايي شدن آن از الزام‌های تحقق اقتصاد مقاومتی است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.