ناگوارهای آسمان ایران

نگاهی به مهم ترین سوانح هوایی در دو دهه گذشته

سقوط بوئینگ ۷۳۷ که منجر به کشته شدن ۱۷6 نفر سرنشینان آن شد، جامعه را در حزن فرو برد. گویی گرد غم برروی کشور پاشیده اند. اما این تنها سقوط ناگوار هواپیما در ایران نیست. در تاریخ هوانوردی ایران، نزدیک به دو هزار نفر در سوانح متعدد هوایی کشته شده‌اند، سوانحی که برای هواپیماهای متعلق به خطوط هوایی ایران یا تحت اجاره شرکت‌های هوایی یا سازمان‌ها و ارگان‌های ایرانی و نیز برای هواپیماهای متعلق به خطوط هوایی غیر ایرانی در خاک ایران رخ داده است.

اگر انهدام هواپیمای ایران‌ایر توسط نیروی دریایی آمریکا را به عنوان یک سانحه هوایی در نظر نگیریم، سقوط هواپیمای ایلیوشین سپاه پاسداران ایران با ۲۷۵ کشته، در سال ۱۳۸۱ مرگبار ترین حادثه صنایع هوایی ایران بوده است و بعد از آن سقوط هواپیمای توپولوف کاسپین در نزدیکی قزوین در سال ۱۳۸۸. دلیل سقوط بسیاری از این هواپیماها هنوز مشخص نیست.

سقوط بوئینگ ۷۳۷

یک هواپیمای مسافربری از نوع بوئینگ ۷۳۷ متعلق به خطوط هواپیمایی اوکراین بعد از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران سقوط کرد و تمامی 176 سرنشین آن کشته شدند. منابع ایرانی علت سانحه را نقص فنی اعلام کرده‌اند و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری گفته است که جعبه سیاه در ایران بررسی خواهد شد و به کشور سازنده (آمریکا) تحویل نمی‌شود.

سقوط تهران – یاسوج

هواپیمای آی تی آر ۷۲ هواپیمایی آسمان که از تهران به یاسوج می‌رفت در ۲۲ کیلومتری شمال فرودگاه یاسوج در کوه دنا سقوط کرد. ۶۰ مسافر، ۴ خدمه و ۲ مأمور امنیت پرواز سرنشین این هواپیما بودند. هنوز دلیل سقوط اعلام نشده اما شرایط آب و هوایی در منطقه سقوط برفی با بادهای تند گزارش شده بود. در پی سقوط هواپیمای ای تی آر متعلق به هواپیمایی آسمان در ارتفاعات رشته کوه دنا در ۲۹ بهمن ۹۶ که از تهران عازم یاسوج بود، اگرچه اداره کل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری در دو گزارش مقدماتی و نهایی که به ترتیب در تاریخ های ۲۰ اسفند ۹۷ و ۱۵ خرداد ۹۷ اعلام کرده بود که اشتباه خلبان سبب سقوط این هواپیما و جان باختن ۶۶ مسافر (شامل ۶۰ مسافر و ۶ خدمه پروازی) شده است، اما نقش دو خلبان اول و دوم این هواپیما در سقوط آن مجموعا ۵ درصد و عدم انجام امریه صلاحیت پروازی ۷۰ درصد، سازمان هواپیمایی کشوری ۳۰ درصد و شرکت آسمان ۴۰ دردص، صلاحیت و عملکرد گروه پروازی ۱۵ درصد، مشکلات فرودگاهی ۱۵ درصد بوده است اما بهای اشتباه آنها را مسافران با جان خود پرداختند.
سهم معاون صلاحیت پروازی شرکت هواپیمایی آسمان و مدیرعامل سابق این شرکت و همچنین علی عابدزاده معاون وزیر راه و شهرسازی و رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و مدیران معاونت استاندارد پرواز این سازمان و همچنین مدیران شرکت فرودگاه ها و ناوبری هوایی ایران به تفکیک تعیین شده است.
در آن زمان گفته شد مرجع قضایی رسیدگی کننده به پرونده سقوط هواپیمای تهران-یاسوج بر اساس گزارش دریافتی از کارشناسان رسمی دادگستری، رأی به تعلیق عابدزاده رئیس سازمان هواپیمایی کشوری از کار در دادگاه بدوی داده بود.

این در حالی است که عابدزاده حتی پس از سقوط هواپیمای اوکراین نیز در سمت خود باقی مانده و حتی استعفا هم نداده است.
سقوط این هواپیما بازتاب گسترده و سریعی در رسانه‌های عربی و غربی داشت. اگر این پرواز بین المللی بود و از سوی دولت های دیگر کشورها پیگیری می شد به طور حتم تاکنون علت سقوط مشخص شده بود. از سویی دیگر گفته می شود سه روز طول کشید تا نیروی امداد به هواپیما برسد و در این سه روز ممکن است برخی از سرنشینان هواپیمای مذکور زنده بودند.

بوئینگ ۷۳۷

۱۸ دی ۱۳۹۸ بر  اثر سقوط بوینگ 737 هواپیمای اوکراین  ۱۷۹نفر کشته شدند. این هواپیما متعلق به خطوط هوایی اوکراین بوده است. این هواپیما بر اثر اصابت موشک سقوط کرده است و دلیل آن نیز خطای انسانی بوده است.

سپاهان ایر

۱۹ مهر ۱۳۹۳ نیز بر اثر سقوط هواپیمای سپاهان ایر  ۴۸ نفر کشته شدند. هواپیمای ایران – ۱۴۰ که در اصل آنتونوف ۱۴۰ اوکراینی است، دقایقی بعد از برخاستن از فرودگاه مهرآباد سقوط کرد. ۴۲ مسافر و شش خدمه این هواپیما کشته شدند. هواپیما موقع برخاستن ۱۹۰ کیلوگرم سنگین‌تر از حداکثر ظرفیتش بود. نقص فنی یکی از موتورها که حدود دو ثانیه قبل از بلند شدن هواپیما از زمین خاموش شده بود، دلیل اصلی سانحه اعلام شد گرچه مشکلات فنی و طراحی هواپیما هم باعث ناتوانی خلبان در کنترل هواپیما خوانده شد. بعد از سانحه هواپیماهای ایران ۱۴۰ زمین‌گیر شدند و پروژه ورود ایران به کشورهای سازنده هواپیما عملا شکست خورد. نام این هواپیما از آغاز ورود به آسمان ایران با مرگ همراه شد وقتی در سال ۱۳۸۱ یک آنتونوف ۱۴۰ که حامل مهندسان روسی و اوکراینی برای راه اندازی خط تولید این هواپیما در اصفهان بوند سقوط کرد و همه ۴۴ سرنشینش کشته شدند.

سقوط پرواز تهران – ارومیه

۱۹ دی ۱۳۸۹ نیز بر اثر سقوط هواپیمای بوینگ متعلق به شرکت ایران ایر ۷۲۷، نفر کشته شدند. پرواز تهران (مهرآباد) به ارومیه بوئینگ ۷۲۷ ایران ایر،در حدود ۸ کیلومتری فرودگاه ارومیه سقوط کرد. هواپیما ۹۶ سرنشین داشت و هنگام پرواز از تهران به دلیل شرایط بد آب و هوایی در ارومیه دو ساعت تاخیر داشت. دلایل سقوط، ترکیبی از شرایط بد آب و هوا و ناتوانی خدمه پرواز در اقدام مناسب در شرایط پرواز اعلام شد از جمله قدیمی بودن تجهیزات ناوبری، اجرا نشدن صحیح راهنمایی برج مراقبت برای تقرب دوباره و مدیریت ضعیف کابین خلبان. در این حادثه ۷۰ نفر از مسافران و هشت خدمه هواپیما کشته شدند.

سقوط پرواز تهران-مشهد

۲ مرداد ۱۳۸۸بر اثر سقوط هواپیمای آریا تور ایلیوشین۶۲ ، ۱۷ نفر کشته شدند.پرواز تهران مشهد هواپیمای ایلیوشین شرکت آریا، بعد از فرود،به دلیل سرعت بالاتر از حد و فرود روی یک کیلومتری اول باند نتوانست به موقع متوقف شود و دماغه هواپیما با سرعت ۱۲۰ کیلومتر برساعت به دیوار بتونی فرودگاه برخورد کرد. کابین خلبان و کابین مسافران تا ردیف ششم صندلی‌ها منهدم شدند. هواپیما بعد از این برخورد ۱۶۰ متر دیگر جلو رفت، با یک تیر چراغ برق برخورد کرد و متوقف شد. دلیل سانحه اشتباه فاحش کمک خلبان و مهندس پرواز و ناهماهنگی در کابین خلبان اعلام شد.

سقوط معروف توپولوف

۲۴تیر ۱۳۸۸ براثر سقوط هواپیمای کاسپین توپولوف تی یو ۱۵۴، ۱۶۸ نفر کشته شدند. هواپیمای توپولوف ۱۵۴ شرکت کاسپین، که از فرودگاه مهرآباد تهران به مقصد ایروان در ارمنستان پرواز می‌کرد، حدود ۱۶ دقیقه بعد از پرواز در اطراف قزوین سقوط کرد. هواپیما تا سه دقیقه قبل از سقوط به شکل عادی در ارتفاع حدود ۱۰ کیلومتری زمین (۳۶هزار پا) پرواز می‌کرد که ناگهان ۲۷۰ درجه می‌چرخد، و با سرعت زیاد به سمت زمین سقوط می‌کند. در محل سقوط حفره‌ایبه عمق ۱۰ متر ایجاد می‌شود و هواپیما تکه‌تکه می‌شود. علت سقوط، منهدم شدن یکی از موتورهای هواپیما اعلام شد که در اثر انهدام بدنه هواپیما پاره و کنترل غیر ممکن شده است. بعد از این حادثه پرواز هواپیماهای توپولوف ۱۵۴ در آسمان ایران متوقف شد.

سقوط هواپیمای سپاه

۶ آذر ۱۳۸۵ بر اثر سقوط هواپیمای سپاه پاسداران  آنتونوف ۷۴، ۳۶ نفر کشته شدند. دلیل سقوط این هواپیمای نظامی متعلق به سپاه پاسداران اعلام نشد و اطلاعات چندانی از این حادثه دردست نیست. سپاه پاسداران اعلام کرد که ماموریت هواپیما غیرنظامی و مقصدهایش شیراز و بندرعباس بوده است. سانحه در انتهای باند فرودگاه مهرآباد تهران رخ داد. تعداد مسافران ۳۲ و تعداد خدمه ۶ نفر بود. دو نفر از سرنشینان زنده ماندند.

توپولوف بندرعباس به مشهد

۱۰ شهریور ۱۳۸۵ نیز بر اثر سقوط هواپیمای توپولوف تی یو ۱۵۴ ایران ایرتور، ۲۸ نفر کشته شدند. توپولوف ۱۵۴ ایران ایرتور، که از بندرعباس به مشهد پرواز کرده بود،هنگام فرود دچار سانحه شد.گزارش شده که لاستیک جلوی هواپیما هنگام فرود ترکیده، خلبان کنترل هواپیما را از دست داده، و هواپیما آتش گرفته است. هواپیما ۱۴۸ سرنشین داشت که همه ۲۸ نفر کشته شده در این سانحه از مسافران بودند.

سقوط هواپیمای ارتش

۱۵ آذر ۱۳۸۴هواپیمای سی ۱۳۰ که متعلق به ارتش ایران بود سقوط کرده و ۱۲۸ نفر کشته شدند. هواپیمای سی ۱۳۰ ارتش (ترابری نظامی) در حال حمل گروهی از خبرنگاران به بندرعباس برای پوشش خبری یک مانور نظامی بود. خلبان هواپیما هشت دقیقه بعد از برخاستن از باند فرودگاه مهرآباد از مشکل در موتور شماره چهار هواپیما خبر می‌دهد و درخواست فرود اضطراری می‌کند اما هنگام دور زدن برای فرود روی باند مهرآباد، به یک ساختمان ده طبقه در نزدیکی فرودگاه برخورد می‌کند. همه ۹۴ سرنشین هواپیما کشته می‌شوند و ۳۴ نفر از ساکنین ساختمان و کسانی که در محل بودند هم کشته می‌شوند. دلایل سقوط هواپیما هنوز به طور دقیق اعلام نشده است. مقام‌های ایران گفته‌اند که هواپیما حدود سه دقیقه قبل از فرود مشکلی نداشته است و احتمالا بعد از آن به دلیل بروز نقص فنی یا اشتباه خلبان هواپیما منحرف شده است.

سقوط پرواز کیش به شارجه

۲۱ بهمن ۱۳۸۲ پرواز فوکر ۵۰کیش ایر هواپیما به زمین برخورد کرده و ۴۳ نفر کشته شدند. هواپیمای فوکر ۵۰ شرکت هواپیمایی آسمان از کیش به شارجه، در حدود سه کیلومتری فرودگاه شارجه سقوط کرد. ۳۷ نفر از ۴۰ مسافر هواپیما و ۶ خدمه آن کشته شدند. کاپیتان هواپیما در نزدیکی فرودگاه شارجه از کمک خلبان می‌خواهد که هواپیما را فرود بیاورد. کمک خلبان با بی‌میلی قبول می‌کند. هنگام تقرب، سرعت هواپیما بیش از اندازه است و کاپیتان کنترل را به عهده می‌گیرد، اما اشتباه خلبان در تنظیم دور موتورهای هواپیما باعث می‌شود هواپیما به زمین برخورد کند.

سقوط پرواز زاهدان به کرمان

در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۱ هواپیمای ایلیوشین ۷۶ سپاه پاسداران ایران، که سرنشینانش اعضای سپاه بودند در حال پرواز از زاهدان به کرمان، با کوه جفتان سیرچ برخورد کرد و همه سرنشینانش کشته شدند. ۱۸ نفر از سرنشینان خدمه پرواز، و بقیه ظاهرا نیروهای “لشگر ۴۱ ثارالله” بوند. هواپیما در حال تقرب برای فرود در فرودگاه کرمان با کوه برخورد کرد. دلایل حادثه اعلام نشد اما بدی آب و هوا یکی از دلایل احتمالی اعلام شد. همچنین گزارش شده که تعداد مسافران هواپیما بالاتر از ظرفیت این هواپیما برای مسافر بوده است. ۲۷۶ نفر کشته شدند.

سقوط پرواز تهران به خرم آباد

در۲۳ بهمن ۱۳۸۰ نیز پرواز تهران به خرم آباد شرکت ایران ایرتور یک توپولوف ۱۵۴ با ۱۰۷ مسافر و ۱۲ خدمه بود. هواپیما هنگام کاهش ارتفاع برای فرود در فرودگاه خرم آباد با کوه برخورد کرد و همه سرنشینانش کشته شدند. بعدها مشخص شد که هواپیما از مسیر فرود روی باند منحرف شده بوده است. اطلاعات بیشتری از این حادثه دردست نیست.

سقوط پرواز دزفول به مشهد

۲۳ اسفند ۱۳۷۵هواپیمای هرکلوس سی ۱۳۰ ارتش ایران، که با ۸۶ سرنشین از دزفول به مشهد می‌رفت، حدود ۲۴ کیلومتری مشهد سقوط کرد و همه سرنشینانش کشته شدند. خلبان قبل از سقوط خرابی موتور هواپیما را گزارش کرده بود. ۸۶ نفر کشته شدند.

سقوط پرواز اصفهان به تهران

۱۸ مهر ۱۳۷۳هواپیمای فوکر ۲۸ هواپیمایی آسمان، که با ۵۹ مسافر و ۷ خدمه از اصفهان به تهران می‌آمد، حدود ۳۵ دقیقه بعد از آغاز پرواز، هر دو موتورش را از دست داد و به کوهی در اطراف نطنز برخورد کرد. علت سقوط اعلام نشد.

بازهم توپولوف

۱۹ بهمن ۱۳۷۱ هواپیمای توپولوف ۱۵۴ پرواز تهران مشهد ایران ایر تور، در حال برخاستن از فردودگاه مهرآباد تهران، با یک هواپیمای جنگی سوخوی ۲۴ که در حال فرود بود برخورد کرد. گزارش شد که سوخو به قسمت دم هواپیمای مسافربری می‌خورد و هر دو هواپیما منفجر شدند. ۱۳۱ سرنشین، ۱۲ خدمه و دو خلبان هواپیمای جنگی ارتش کشته شدند. هواپیمای سوخو در مانور روز نیروی هوایی شرکت داشت.

پرواز ماهشهر به تهران

۶ اردیبهشت ۱۳۷۱ هواپیما در مسیر بندر ماهشهر به تهران در نزدیکی ساوه سقوط می‌کند و همه سرنشینانش کشته می‌شوند. این هواپیما متعلق به ارتش ایران و در اجاره شرکت نفت بوده است. اطلاعاتی از دلایل سقوط منتشر نشد. ۳۹ نفر بر اثر این سانحه کشته شدند.

سقوط ایرباس ایران ایر

۱۲ تیر ۱۳۶۷بر اثر سقوط ایرباس آی ۳۰۰ ایران ایر۲۹۰ نفر کشته شدند. این سانحه هوایی، جزو “حمله‌های اشتباهی به هدف غیر نظامی” از سوی یک نیروی نظامی دسته‌بندی شده، اما حکومت ایران نیروی دریایی آمریکا را به انهدام این هواپیما با وجود اطلاع از غیر نظامی بودن آن متهم می‌کند. آمریکایی‌ها می‌گویند که ناو وینسنس این هواپیما را با این تصور هدف قرار داده بود که یک جنگنده اف ۱۴ نیروی هوایی ایران است. همه ۲۹۰ سرنشین هواپیما کشته شدند.
گفتنی است در دهه ۱۳۶۰، چند مورد سقوط هواپیماهای نظامی نیز رخ داد.

سقوط مشهد به تهران

در تاریخ ۳۱خرداد ۱۳۵۹ بونیگ ۷۲۷ ایران ایر که با ۱۲۰ مسافر و ۸ خدمه از مشهد به تهران می‌آمد، در کوه‌های شمال تهران در ۲۸ کیلومتری فرودگاه مهرآباد تهران سقوط کرد. دلایل سقوط اشتباه خلبانان در انتخاب مسیر فرودگاه اعلام شد. البته گزارش دقیقی درباره علت حادثه منتشر نشد.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.