تحلیل فریدون مجلسی از سرنوست برجام

امکان اجرایی شدن سازوکار ماشه در گفت و گو با «فریدون مجلسی» واکاوی شد

فعال شدن مکانیزم ماشه از سوی انگلیس، فرانسه و آلمان؛ «فرار از اجرا نشدن مسئولیت‌های اروپایی‌ها»یا«ناامیدی آنها از نپیوستن ایران به اف‌ای‌تی‌اف» یا «واکنش به بازداشت سفیر انگلیس در تجمع اعتراضی به سرنگونی هواپیمای اوکراینی». این‌ها گزینه‌هایی است که از سوی موافقان و مخالفان برجام درحال مطرح شدن است. فریدون مجلسی، دیپلمات پیشین کشورمان در گفت‌وگو با «فراز» معتقد است: «قدرت سیاسی حاکم بر ایران خواهان بازگشت به برجام نیست. رفتار ایران با سفیر انگلیس هم ضربه نهایی را بر خشم‌افروزی مقام‌های این کشور وارد کرد تا آن‌ها به فعال‌سازی سازوکار ماشه فکر کنند.»

درحالی ظهر سه‌شنبه رویترز از اجرای مکانیزم ماشه از سوی اتحادیه اروپا خبر داد که ساعتی بعد یورونیوز بیانیه تروئیکای اروپایی درباره آغاز روند اجرای این سازوکار در برجام را منتشر کرد. فرانسه، انگلیس و آلمان در یک بیانیه مشترک مکانیزم حل اختلاف در برجام موسوم به ماشه را به دلیل آنچه «نقض توافق از سوی ایران» خواندند، فعال کرده‌اند. تروئیکای اروپا در ادامه بیانیه خود تاکید کرده‌اند که به «کارزار فشار حداکثری دولت آمریکا علیه ایران» نمی‌پیوندند.بنا بر بیانیه صادر شده از سوی سه کشور اروپایی عضو توافق هسته‌ای، این دولت‌ها با هدف «هماهنگی با سرویس روابط خارجی اتحادیه اروپا» این تصمیم را گرفته‌اند.

انتخاب دیگری نداشتیم

اتحادیه اروپا در این بیانیه توضیح داده است: «باتوجه به اقدامات ایران ما هیچ انتخاب دیگری نداشتیم جز اینکه امروز «نگرانی‌های خود را در رابطه با اینکه ایران دیگر به تعهدات خود در برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) عمل نمی‌کند، نشان دهیم» و طبق مکانیزم حل اختلاف، مطابق با بند 36 در برجام این مساله را به کمیسیون مشترک ارجاع دهیم.»

این بیانیه درحالی منتشر شده که مکانیزم حل اختلافات برجام (ماشه) یک روند مذاکره و گفت‌وگو میان اعضای برجام است. در مرحله اول مسایل اختلافی به ترتیب در سطح مشاوران، معاونان وزرای خارجه و وزیران خارجه طرح می‌شود که در صورت به اجماع نرسیدن و حل اختلافات موجود، مسایل اختلافی به شورای امنیت ارجاع داده می‌شود و شورای امنیت هم درباره بازنگشتن تحریم‌ها رای‌گیری می‌کند.

نابودی برجام رقم می‌خورد

پیشتر «علی‌اکبر صالحی»، رییس سازمان انرژی اتمی در این‌باره گفته بود: «اگر اروپایی‌ها به سمت مکانیسم ماشه بروند عملا به سمت نابودی برجام رفته‌اند.» موضوعی که به اعتقاد یک کارشناس مسایل بین‌الملل «مدت‌هاست حاکمیت تمایل دارد خروج از برجام اتفاق بیفتد، یعنی رابطه ایران با غرب و دیگر کشورها را یکسره کند تا کشور با جایی ارتباط نداشته باشد. ایده‌آل این دسته از افراد مدلی است مشابه عملکرد کره‌شمالی.»

بازگشت برجام نحوه بیان دیپلماتیک است

این کارشناس حوزه بین‌الملل با بیان اینکه «بازگشت به برجام» نحوه بیان دیپلماتیک و مودبانه غربی‌هاست» می‌گوید: «در واقع، اجرای مکانیزم ماشه تدفین و از بین بردن برجام است. قدرت‌های ایران برجام را به زیان کشور می‌بینند و ارتباط‌های اقتصادی و غیراقتصادی با دیگر کشورها را مضر می‌دانند. غرب تلاش خود را برای حفظ برجام کرد اما وقتی FATF تصویب شده در مجلس، به تصویب نهایی نمی‌رسد، معلوم است که آن‌ها از ایران ناامید می‌شوند. اینستکس چرا به سرانجام نرسید، برای اینکه ایران کمترین قدم یعنی تصویب اف‌ای‌تی‌اف را برای راه‌اندازی این سازوکار مالی انجام نداد.»

به گفته مجلسی«بعد از ترور سردار سلیمانی، سر دادن مداوم شعارهایی برای انتقام‌جویی التهاب‌هایی را به‌وجود آورد و سایه جنگ را بر کشور انداخت. حالا هم به‌خاطر هدف‌گیری هواپیمای اوکراینی توقفی در این اتفاق ایجاد شده که واکنش تندتر کشورها را پس از آن به‌همراه خواهد داشت.»

همه چیز در گروی تصویب FATF

راه برون‌رفت از همه این مسایل، تصویب FATF و پروتکل‌های مرتبط با آن است؛ گزاره‌ای که دیپلمات پیشین کشورمان معتقد به آن است و می‌گوید:«این درحالی است که تمامی این‌ها در ایران متوقف شده است.»

در این میان، برخی بر این باورند که با اجرای مکانیزم ماشه اروپا در کنار آمریکا خواهد ایستاد تا برخی تحریم‌ها دوباره اعمال کند. مجلسی نیز با این افراد همسوست. او توضیح می‌دهد:«اروپا همین الان نیز در کنار آمریکاست اما چون یکسری از منافع اروپا در منطقه خاورمیانه است تاکنون نسبت به ایران نرمش داشته است اما آمریکا اشتیاقی به این مساله ندارد و منافعش را در فروش اسلحه می‌داند. با همه این‌ها اروپا و آمریکا امید خود را در مورد ایران از دست داده‌اند و رابطه با اسراییل را بر ارتباط با ایران ترجیح می‌دهند.»

جنگ به سود هیچ‌کس نیست

تاکید این کارشناس حوزه بین‌الملل بر این است که «به هرحال بروز جنگ به ویرانی ایران منجر خواهد شد حتی اگر ایران در این نبرد پیروز میدان شود اما خسارت‌های وارد شده بر کشور و کشورهای متضرر از این اتفاق بسیار زیاد خواهد بود و وقوع آن به سود هیچ‌کس نیست.»

همه این‌ها درحالی است که وقتی ایران روز یک‌شنبه، ۱۵ دی‌، «گام پنجم و نهایی» کاهش تعهدات برجامی‌اش را اعلام کرد، توضیح داد که در گام پنجم «آخرین مورد کلیدی از محدودیت‌های عملیاتی خود در برجام، یعنی محدودیت در تعداد سانتریفیوژها را کنار می‌گذارد.» و همین گام پنجم حالا برای اروپایی‌ها بهانه‌ای شده تا اجرای کامل «مکانیزم ماشه» شمارش معکوس خود را برای قدم‌های بعدی آغاز کند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.