سرنوشت برجام چه می‌شود

رییس‌جمهوری «پیشنهاد بریتانیا» را برای جایگزینی برجام با «طرح ترامپ» رد کرد، وزیر امور خارجه نیز گفته است: «ایران مایل به حل مشکلات از طریق مذاکره است اما نه با آمریکا.» علی بیگدلی، پژوشگر حوزه آمریکا و اروپا در گفت‌وگو با «فراز» می‌گوید: «مشکل اصلی رییس‌جمهوری آمریکا با برجام این است که چرا در این توافق برای دست نیافتن ایران به تسلیحات هسته‌ای قید زمانی گذاشته شده درحالی که بعد از پایان زمان تعیین شده ایران می‌تواند در این حوزه آزادانه رفتار کند. ایران نیز چون این امتیاز را در برجام به‌دست آورده، می‌گوید در این بخش سرمایه‌گذاری کرده است برای همین این دو نگاه به نتیجه نمی‌رسد.»

«توافق دونالد ترامپ» طرحی که روز سه‌شنبه از سوی نخست‌وزیر بریتانیا اعلام شد. به گفته بوریس جانسون «طرح رییس‌جمهوری آمریکا درباره برنامه اتمی ایران می‌تواند جای توافق هسته‌ای برجام را بگیرد.» یک روز پس از این سخنان، حسن روحانی در واکنش به این اظهارات گفت: «ترامپ جز نقض عهد و زیر پا گذاشتن قانون و مقررات بین‌المللی کاری نکرده است.»

رییس‌جمهوری که منتقد فعال شدن سازوکار رفع اختلاف در برجام از سوی آلمان، بریتانیا و فرانسه است خطاب به این سه کشور اروپایی عضو توافق هسته‌ای، گفته است: «از مردم ایران به خاطر ناتوانی، ضعف و ترس‌تان در برابر آمریکا عذرخواهی کنید، شما را باز هم به برجام دعوت می‌کنیم.»

مکانیزم ماشه؛ خط قرمز ایران

این سخنان روحانی درحالی است که در سوی مقابل کشورهای اروپایی دلیل فعال‌سازی مکانیزم ماشه را پاسخی به کاهش تعهدات ایران و تشویق ایران به اجرای تعهداتش اعلام کرده‌اند. اما مقام‌های ایران بازگشت تحریم‌های بین‌المللی سازمان ملل علیه ایران را خط قرمز خود می‌دانند.

با همه این‌ها بدیهی است اگر اختلاف اروپا و ایران حل نشود ممکن است در نهایت این شکایت به شورای امنیت برود که احتمال بازگشت تحریم‌ها وجود دارد آن هم در وضعیتی که ارتباط نظام بانکی ایران تقریبا با دنیا قطع است. از طرفی، به‌نظر می‌رسد ایران با خروج آمریکا از برجام اعتماد خود را به این کشور از دست داده است. به همه این‌ها باید این نکته را هم اضافه کرد که توافق برجام زمانی به امضای همه طرفین مذاکره رسید که پس از سال‌ها رخ می‌داد.

یک کارشناس مسایل بین‌الملل در این‌باره توضیح می‌دهد: «به‌عنوان مثال در برجام ذکر شده ایران نمی‌تواند در بازه سال‌های 2015 تا 2020 تسلیحات استراتژیک خریداری کند یا تا سال 2025 نمی‌تواند اسلحه بفروشد یا اینکه طبق این توافق، محدودیت‌هایی در تعداد سانتریفیوژها بر ایران اعمال شده است. همه این‌ها زمان‌بندی شده‌اند و مشکل اصلی آمریکا همین قیدهای زمانی است.»

به هیچ‌وجه به ایران اجازه نمی‌دهیم

به گفته بیگدلی «مشکل اصلی ایران هم این است که قبول برداشتن قیدهای زمانی برایش سخت است و می‌گوید این امتیاز را در برجام گرفته و حالا نمی‌تواند به آنچه آمریکا خواهان آن است، تن بدهد.» به اعتقاد این استاد دانشگاه «طرح ترامپ که از سوی آقای جانسون مطرح شده بیشتر مورد موافقت آمریکایی‌هاست و بر برداشتن قیدهای زمانی تاکید دارد.» نکته‌ای که در سخنان ترامپ نیز به چشم می‌خورد. پیشتر رییس‌جمهوری آمریکا گفته بود که آماده گفت‌وگوی بدون پیش شرط با ایران برای به دست آوردن یک توافق «خوب» است. ترامپ تاکید کرده که «به هیچ‌وجه اجازه دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای را نخواهد داد.»

آنچه از تمامی این کشمکش‌ها به‌نظر می‌رسد این است که در برجام گره کوری افتاده که باز کردن آن دشوار شده است، موضوعی که بیگدلی نیز به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: «وزیر خارجه آلمان سال گذشته در کنفرانس مونیخ به آقای ظریف گفت که باید یکسری امتیاز بدهید تا اینستکس راه‌اندازی شود اما ایران تاکنون به این اظهارنظرها پاسخ مثبتی نداده و همین دوگانگی به چالش‌های پیش‌روی برجام دامن زده است.»

موشک‌سازی؛ ابزار دفاعی ایران

به اعتقاد این پژوشگر حوزه آمریکا و اروپا «از طرفی اروپایی‌ها نگران اقدام‌های ایران در زمینه موشک هستند درحالی که ایران این فعالیت‌ها را ابزار دفاعی می‌داند.»

این بن‌بست مذاکره ایران با کشورهای اروپایی درحالی است که به عقیده بیگدلی «با توجه به اتفاق‌های اخیر در ایران و منطقه، از طرفی نفوذ ایران در سوریه و لبنان رو به کم شدن است و اغتشاش‌ها به ضرر کشور بوده و از سوی دیگر مشکل بزرگ‌تری که روی میز ایران است مشکلات معیشتی مردم و متوقف شدن پروژه‌های عمرانی دولت است.»

نتیجه انتخابات آمریکا چه می‌شود؟

به گفته این کارشناس مسایل بین‌الملل «10ماه دیگر انتخابات آمریکاست شاید مقام‌های ایران منتظرند تا ببینند نتیجه این انتخابات چه می‌شود درحالی که آمار نشان داده آقای ترامپ رای می‌آورد.»

تاکید بیگدلی بر این است که «در این ماجرا مذاکره تنها راهکار پیش‌روی ایران است چراکه راه‌های فرار بسته شده و اجرای مکانیزم ماشه نیز اوضاع را برای کشور بدتر خواهد کرد.»

با همه این‌ها، درحالی «طرح ترامپ» از سوی نخست‌وزیر بریتانیا مطرح شده که تاکنون جزییاتی از آن منتشر نشده است. از طرفی، امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه یکی از افرادی است که برای حفظ برجام تلاش‌هایی با گفت‌وگوی تلفنی با حسن روحانی انجام داده؛ رایزنی‌هایی که تاکنون نتیجه‌ای نداشته و فقط انزوای ایران در دنیا و تنگ‌تر شدن سفره‌های مردم را به‌دنبال داشته است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.