معادله چند مجهولی زباله گردها

قراردادهای پیمانکاران منطقه ای تفکیک زباله با شهرداری تهران نامشخص است

صبا رضایی  یکی از غم انگیز ترین صحنه های سطح شهر، حضور زباله گردهاست. به تدریج تصویر تهران شبیه به داستان های ویکتورهوگو می شود و تهران با اینهمه دود و کودک کار بی شباهت به لندن کتاب های ویکتورهوگو نیست. با اینهمه کارشناسان شهرداری بر این باور هستند که زباله گردها فقیر و ندار نیستند.

یکی از کارشناسان شهرداری به «فراز» گفته است که «زباله گردها» با شهرداری قرارداد دارند و از سر نداری و فقر سراغ زباله گردی نرفته اند ، اما مدیرعامل پسماند گفته است که پیمانکاران با زباله گردها هیچ قرارداد رسمی ندارند و نیروی کار و تجهیزات کافی دارند، بنابراین نیازی ندارند که از زباله گردها استفاده کنند. از سویی دیگر اگر فقر و نداری نباشد کدام فرد عاقلی سراغ زباله گردی می رود؟ چرا بیشتر زباله گردها کودک هستند؟ اگر فقیر نیستند چرا درس نمی خوانند؟ ظاهرا به حدی چشممان به دیدن صحفه های غمگین عادت کرده است که حتی از دیدن این زباله گردها پرسشی نمی کنیم که این زباله گردها چرا چنین شغل حقیری دارند؟

این منبع آگاه از شهرداری گفته است که شهرداری هنوز طرح جامعی برای مدیریت پسماند تهیه نکرده است، این طرح می بایست تدوین شود، مصوب شود و بقیه دستگاه های دولتی آن را تایید کنند. هیچ نقشه راه و سند اجرایی برای مدیریت پسماند از سوی شهرداری وجود ندارد. طرح جامعه مدیریت پسماند تهران به صورت تفضیلی آماده نشده است.

به هرروی زباله گردها نه با مدیریت پسماند و نه با شهرداری تهران بلکه با پیمانکاران مناطقه مختلف تهران که طرف قرارداد مدیریت پسماند و شهرداری هستند همکاری می کنند.

زباله گردها قراردادی ندارند

«صدرالدین علیپور»، مدیرعامل شرکت مدیریت پسماند شهرداری به فراز گفت: شرکت ها و پیمانکاران منطقه ای با ما قرارداد دارند و زباله های هرمنطقه را جمع آوری کرده و سپس به شرکت مدیریت پسماند ارائه می کنند.

او افزود: «این پیمانکاران هم نیروی انسانی مورد نیاز و هم دستگاه ها و تجهیزات مورد نیاز خود را در اختیار دارند و لزومی ندارد از زباله گردها برای جمع آوری زباله ها استفاده کنند.»

«علیپور» تاکید کرد:«پیمانکاران منطقه ای از زباله گردها استفاده می کنند اما آن ها هیچ قرارداد رسمی و معتبری با زباله گردها ندارند. در واقع به طور رسمی هیچ سند و مدرکی دال بر همکاری پیمانکاران منطقه ای با زباله گردها وجود ندارد.»

او در رابطه با پیمانکارانی که از کودکان کار بهره‌کشی می‎کنند، اظهار کرد:«ممکن است پیمانکاران طرف قرارداد با شهرداری کودکان را برای جمع آوری زباله به کار گیرند که این تخلف است و این پیمانکاران باید کارگران خود را ثبت کنند و این کارگران در سن قانونی باشند.»

علیپور تاکید کرد:«برخی از افراد هم هستند که به صورت غیر رسمی اقدام به جمع آوری زباله‌ها می‌کنند که بر روی آن‌ها نظارتی وجود ندارد.»

رئیس معاون سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران گفت:«اقدام عملی که شهرداری تهران برای کنترل جلوگیری از به کارگیری کودکان توسط پیمانکاران باید انجام دهد این است که کار تفکیک زباله‌ها را به یک ایستگاه ثابت قابل کنترل منتقل کند که قابل نظارت باشد، نمونه این کار در منطقه 13 انجام شده که طبق آمار در این منطقه تعداد زباله گرد‌ها بسیار کم است.»

علیپور در بیان راهکار جلوگیری از استفاده از زباله گردها گفت: باید به سمتی برویم که ایستگاه‌های تفکیک زباله را جدید کنیم و ایستگاه‌هایی بکار گرفته شوند که امکان ورود انسان به آن‌ها وجود نداشته باشد و کار تفکیک زباله مکانیزه شود، البته بهترین کار تفکیک زباله‌ها از مبدأ است و باید در منازل انجام شود.

تلاش ها برای مصاحبه با اعضای شورای شهر بی نتیجه ماند، هیچ کدام از آنها دیگر حاضر نیستند درباره زباله گردها مصاحبه کنند.

زباله گردها، کارمندان غیررسمی پیمانکاران شهرداری

رییس سابق اداره محیط زیست شهر تهران و رییس کنونی تالاب ها در شهرداری تهران با بیان اینکه همه افرادی که برای تفکیک زباله به سطل‌های زباله مراجعه می‌کنند، فقر نیستند، گفته است که :« بیشتر این افراد را پیمانکاران طرف قرارداد شهرداری تشکیل می‌دهند. برای مثال شهرداری تهران جمع‌آوری زباله‌های یک منطقه را به یک پیمانکار واگذار کرده است و آن پیمانکار افرادی را برای تفکیک زباله به کار گرفته است».«محمد حسین بازگیر» با اشاره به اینکه زباله‌گردی توهین به نظام اجتماعی و سیستم‌های مدیریتی ما است، به ایسنا گفته بود:«طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران باید هر چه زودتر تدوین شود.»

او با بیان اینکه اخیرا در کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان تهران درباره زباله‌گردی صحبت و تصمیماتی در این زمینه گرفته شده است، اظهار کرده بود:«شهرداری تهران برای جمع‌آوری پسماندها از سطح شهر تلاش زیادی می‌کند چراکه جمع‌آوری روزانه ۹ هزار تن زباله به‌صورت و نزدیک به ۵۰ هزار تن نخاله ساختمانی، آوار و پسماندهای عمرانی کار دشوار و هزینه‌بری است.»

بازگیر با بیان اینکه تفکیک نکردن زباله‌ها از مبدا علت اصلی زباله‌گردی است، اظهار کرده بود:«پسماندها صرفا یک‌سری مواد زائد، بی‌مصرف و بی‌ارزش نیستند. بر اساس قانون مدیریت پسماند، پسماندها مواد جامدی هستند که برای تولیدکننده آن‌ها بی‌مصرف است ولی در صورت بازیافت می‌توان از آن‌ها استفاده مجدد کرد.»

او با اشاره به اینکه پسماندهایی که در خیابان‌ها قرار گرفته‌اند متعلق به شهرداری است و اگر کسی بدون اجازه شهرداری این پسماندها را جابه‌جا کند در واقع آن‌ها را دزدیده است، گفته بود:«حدود ۸۰ درصد پسماندها قابلیت بازگشت دارند و اگر آن‌ها را تفکیک نکنیم این سرمایه از دست می‌رود و ناچاریم که برای جایگزینی این سرمایه‌ها از منابع طبیعی برداشت کنیم و آلودگی‌های محیطی به‌وجود بیاوریم.»بازگیر تاکید کرده بود:«تفکیک نکردن پسماندها، نوعی اسراف محسوب می‌شود که برخلاف دستورات دینی ما است همچنین زباله‌گردی و تفکیک زباله‌ها در سطل‌های زباله ظاهر خوبی در سطح شهر ایجاد نمی‌کند و توهین به نظام اجتماعی و سیستم‌های مدیریتی ما است و به عنوان یک نماد به نابه‌سامانی به شمار می‌رود علاوه بر این زباله‌گردی بستری برای تهدید بهداشت عمومی و سلامت مردم ایجاد می‌کند.»

او گفته بود:«در کشورهای دیگر دنیا نیز برای تفکیک زباله افرادی وجود دارند که با مراجعه به سطل‌های زباله آن‌ها را تفکیک می‌کنند ولی این افراد در قالب شرکت یا پیمانکار رسمی هستند و علایم و لباس‌های مخصوص به خود را دارند و آموزش رسمی دیده‌اند.»

بازگیر با اشاره به اینکه متاسفانه هنوز طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران تدوین نشده است،گفته بود:«شهرداری باید این طرح را تهیه و مشخص کند که چه آموزش‌های به مردم باید در زمینه کاهش تولید زباله داده شود. برنامه مدیریت پسماند شهر تهران باید تمام مراحل پیش از تولید پسماند، نگهداری موقت آن در منزل، تفکیک از مبدا، جمع‌آوری مکانیزه و انتقال صحیح به مراکز نهایی را شامل شود.»او تاکید کرده بود:«طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران سبب می‌شود که وظیفه دستگاه‌های مختلف از جمله سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت بهداشت، شهرداری، وزارت بهداشت و صدا و سیما به‌عنوان نهادهای آموزشی مشخص شود. متاسفانه طرح جامع مدیریت پسماند سال‌ها است که به سرانجام نرسیده است و تا زمانی که به سرانجام نرسد شاهد نابه‌سامانی در زمینه مدیریت پسماند هستیم.»بازگیر با بیان اینکه در کارگروه سلامت و امنیت غذایی استان تهران مقامات قضایی نیز حضور دارند، گفته بود: «درخواست من از مقامات قضایی این است که نسبت به صدور کارت ضابطان دادگستری در حوزه مدیریت پسماند برای ماموران محیط زیست و بهداشت اقدام کنند.»

زباله گردها، قربانیان بهره کشی پیمانکاران شهرداری ها

«محمود عباسی»، رئیس کمیسیون حقوق کودک در پاسخ به این سوال که کدام دستگاه متولی ساماندهی کودکان کار و زباله گرد است، نیز گفته است که «متولی کودکان کار و خیابانی با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، اما دستگاه دیگر مانند سازمان بهزیستی، شهرداری‌ها، استانداری و سمن‌ها نیز باید به وظایف خود عمل کنند.»

او در مورد کودکان زباله گرد گفت:« این کودکان قربانی سوء استفاده و بهره‌کشی اقتصادی برخی از پیمانکارانی هستند که با شهرداری تهران قرارداد دارند، به همین دلیل شهرداری تهران مسئولیت محوری ساماندهی این کودکان را برعهده دارد. شهرداری باید به کار پیمانکارانی که از کودکان بهره‌کشی اقتصادی می‌کنند پایان دهد.»

رئیس کمیسیون حقوق کودکان وزارت دادگستری به تسنیم گفت که« براساس آمار به دست آمده حدود 4 هزار و 600 کودک زباله گرد در تهران داریم که بیش از 95 درصد آن‌ها خارجی هستند. موضوع حضور کودکان کار خارجی در تهران را به دستگاه‌های متولی گزارش دادیم و به آن‌ها اخطار دادیم که اگر در مدت مشخص به مسئولیت خود عمل نکنند، باید پاسخگو باشند.»او افزود:«وزارت کار و سازمان بهزیستی براساس برنامه‌ای که به آن‌ها سپرده شده است باید کودکان کار ایرانی و خارجی را تفکیک و شناسایی کنند و کودکانی که امکان بازگرداندن آن‌ها به خانواده‌شان وجود دارد را به آغوش خانواده بازگردانند و اگر خانواده‌ها صلاحیت نگهداری از فرزندان خود را نداشته باشند با نظر قاضی دادگاه از آن‌ها صلب صلاحیت شده و حضانت کودکان از آن‌ها گرفته می‌شود.»

زباله گردی، مصداق کار کودکان است

«وحید قبادی دانا» رئیس سازمان بهزیستی کشور در این باره گفت:«زباله گردی یکی از مصادیق کار کودکان است، لذا ضرورت دارد برای پیمانکاران شهرداری که کودکان کار را به کار می‌گیرند، مجازات‌هایی را در نظر گرفت و باند‌هایی که در این خصوص فعالیت می‌کنند، شناسایی شوند.»

قبادی دانا تصریح کرد:«برای کاهش معضل کودکان زباله گرد، باید نهاد‌های مربوطه از جمله شورای شهر تهران و شهرداری و همچنین اداره اتباع و سازمان بهزیستی با هم همکاری داشته باشند. در ماده 80 قانون برنامه ششم توسعه تاکید شده با همکاری سایر دستگاه‌ها، پیرامون کاهش کودکان کار اقدام شود، اما این درحالی بود که زمان اجرای این طرح، شهرداری دو فضا در منطقه 5 و 8 را که قرار بود در اختیار ما بگذارد در اختیار نگذاشت.»

او افزود:«بهزیستی با بودجه محدود خود و تعداد مددجویانی که هر روز به تعداد آن‌ها افزوده می‌شود، نمی‌تواند همه کار‌ها را به تنهایی انجام دهد. شرایط را هم باید در نظر گرفت. با این حال دیوار بهزیستی کوتاه است. ما برای طرح ساماندهی، الگوی سازمان یافته ارائه کرده بودیم، اما اجرای آن نیاز به همکاری دستگاه‌های دیگر نیز داشت و همه دستگاه‌های مربوطه باید ورود کنند.»قبادی دانا گفت:«وظیفه ساماندهی کودکان زباله گرد با شهرداری تهران است و در قانون مسئولیتی برای سازمان بهزیستی در قبال این کودکان تعریف نشده است.»

حالا دیگر به نظر می رسد که موضوع زباله گردی در تهران و بیشتر کلان شهرها را باید فراتر از بحث های اجتماعی رصد کرد. موضوع قراردادهای مجهول و نامشخص بین شهرداری و پیمانکارانی که نامی ندارند اکنون محل اصلی مناقشه است. در حالی بسیاری از شهرداری و شورای شهر با مساله کودکان زباله گرد مخالفت می کنند اما به نظر می رسد بخش بزرگی از این کودکان و افرادی که در خیابان ها هستند با یکی از پیمانکاران خود شهرداری و شورای شهر همکاری می کنند. مساله ای که نمی توان حالا به سادگی از آن گذشت.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.