گردش بازار سرمایه از معبر پس‌اندازهای راکد

پس‌اندازهای راکد؛ سرمایه‌ای که وزیر اقتصاد در تازه‌ترین سخنان خود درباره آن به مردم پیشنهاد داده است برای فعال کردن آن «بازار سرمایه» را انتخاب کنند. بازاری که به اعتقاد فرهاد دژپسند «هم پایداری دارد و هم مامن است؛ این ویژگی‌ها نه فقط در حفظ ارزش پول، بلکه در صیانت از حقوق سهامداران نیز وجود دارد».

طبق اعلام بانک مرکزی مبلغ حساب‌های راکد در کل شبکه بانکی 800 میلیارد تومان است که حدود دو سال بدون گردش باقی‌مانده و مبلغ آن دو میلیون تومان یا کمتر است. طبق اعلام صورت گرفته رقم حساب‌های راکد در برخی از بانک‌ها صفر و در برخی هم حساب‌های راکد زیاد است. البته این آخرین آماری است که این بانک اعلام کرده و رقم دقیق این دسته از حساب‌ها در سال جاری مشخص نیست که به‌طور حتم باید درحال حاضر رقم بسیار بالاتری باشد.

نقش حیاتی بازار سرمایه در رشد اقتصادی

اما منظور وزیر اقتصاد از «بازار سرمایه» یا «بازار مالی» چیست. در ادبیات اقتصادی، بازارهای مالی به‌عنوان جریان‌های هدایت‌کننده منابع مالی از بخش غیرمولد به بخش تولید و مولد دارای نقش حیاتی در رشد اقتصادی، اشتغال‌زایی، سرمایه‌گذاری، تثبیت متغیرهای پولی و مالی و در مجموع بهبود رفاه جامعه است. اهمیت این بازارها به حدی بالا است که از آنها به‌عنوان شریان‌های اصلی اقتصاد یاد می‌شود. اجزای کلی بازار مالی هر اقتصاد را نیز می‌توان از دیدگاه تامین مالی آن بازار به سه بخش بازار پول، بازار سهام و بازار اوراق بدهی تفکیک کرد.

این توضیح درحالی است که وزیر اقتصاد ظهر دوشنبه در مراسم رونمایی از آخرین دستاوردهای فناورانه بازار سرمایه، مردم را خطاب قرار داده و گفته است: «اگر فردی پس‌اندازی دارد و قصد دارد آن را از مجرای راکد به مجرای فعال تبدیل کند، مجرای آن بازار سرمایه است. در دو سال اخیر تمرکز روی ETF‌ها بیشتر شده برای این‌که مقیاس‌ها به سمت توده مردم برده شود».

ورود فناوری‌های نوین به بازار مالی

به گفته دژپسند «بازار سرمایه هم در مالکیت امکان گسترده عمومی و هم در تصمیم‌گیری امکان مشارکت حداکثری ایجاد می‌کند، به‌ویژه بازار سرمایه‌ای که مبتنی بر فناوری‌های نوین باشد».

تاکید او بر این است که «در حال حاضر بودجه در حال فاصله گرفتن از نفت است و بانک‌ها به سمت هدف خود که هدایت مالی در بازار پول است، در حال نزدیک شدن هستند. از این‌رو بازار سرمایه باید با سرعت بالا میدان‌گشایی کند و این از طریق گوناگون به خصوص مدرنیزه کردن فناوری‌ها و تنوع‌بخشی به ابزارها صورت خواهد گرفت. از طرفی، بازار سرمایه به سمتی می‌رود که در آن معاملات الگوریتمی از معاملات مبتنی بر دست پیشی خواهد گرفت».

کاهش فساد و هزینه تحمیلی به بانک‌ها

در این میان، پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا سامان‌دهی حساب‌های راکد اهمیت دارد؟ پاسخ برخی کارشناسان حوزه بانکی به این سوال این است که «تعیین تکلیف این مبالغ در شبکه بانکی، خارج کردن آن‌ها از بلاتکلیفی است چون این وجوه منشای پرسش‌های زیادی است و امکان بروز فساد یا ضایع شدن حقوق افراد یا پول‌شویی وجود دارد».

البته این همه ماجرا نیست چراکه نگهداری حساب‌های راکد برای بانک‌ها هم هزینه دارد و بانک نمی‌داند این پول‌ها را تحت چه عناوینی باید نگهداری کند. در این سال‌ها بانک مرکزی نیز سعی کرده تا علاوه‌بر خروج این حساب‌ها از بلاتکلیفی، در این زمینه وحدت رویه‌ای نیز بین بانک‌ها برقرار کند. تا جایی که اوایل مهرماه سال 96 بانک مرکزی دستورالعمل تعیین تکلیف حساب‌های راکد را به شبکه بانکی کشور ابلاغ کرد زیرا امکان سوءاستفاده قاچاقچیان و متخلفان مالیاتی از حساب‌های افراد ناآگاه و راکد وجود داشت.

توضیح مقام‌های بانک مرکزی درباره این دستورالعمل این بود: «افرادی که قصد پول‌شویی دارند، گاهی اقدام به گشایش تعداد متعددی حساب با رقم و حجم پایین می‌کنند تا از این طریق، در مظان کمتری قرار گیرند و احتمال رصد و پایش تراکنش‌های حساب‌های آن‌ها کاهش یابد که بر این اساس، یکی دیگر از کارکردهای دستورالعمل مذکور به این مهم معطوف بوده است.» از همین‌رو بود که از آن تاریخ به بعد خیلی از بانک‌ها به سراغ حساب‌های راکد رفتند و تلاش کردند با صاحبان حساب تماس بگیرند تا این حساب‌ها تعیین تکلیف شود.

8سال برنامه‌ریزی برای تعیین‌تکلیف حساب‌ها

حالا هم با توجه به سخنان وزیر اقتصاد به‌نظر می‌رسد این وزارت‌خانه دست به کار شده تا حساب‌های راکد را سامان‌دهی کند. البته ذکر این نکته نیز مهم است که از حدود هشت سال پیش تاکنون برای ساماندهی حساب‌های بانکی سه بخش‌نامه در دستور کار قرار گرفته است که اهدافی همچون جلوگیری از پول‌شویی، جلوگیری از بروز فساد، ایجاد شفافیت بیشتر در نظام بانکی، ایجاد وحدت‌رویه بین بانک‌ها، کاهش هزینه‌های بانکداری، افزایش سرعت رسیدگی به مفاسد و تعیین تکلیف میلیون‌ها حساب راکد بدون استفاده را مدنظر قرار داده بود.

اینکه چقدر از این دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌ها به‌طور جدی از سوی بانک‌ها پیگیری و عملیاتی می‌شود اهمیت دارد. از طرفی، با پیشنهاد دژپسند به‌نظر می‌رسد دولت درصدد است با فعال کردن پس‌اندازهای راکد در بازار سرمایه گردش مالی این بازار را به حد قابل قبولی برساند که هم به نفع کشور است و هم مردم. از آنجایی که ساختار بازار مالی هر اقتصادی به‌عنوان منبع اصلی تامین مالی آن اقتصاد اهمیت بسیاری می‌یابد باید دید ایرانی‌ها چقدر در به گردش درآوردن این بازار با فعال‌سازی حساب‌های راکدشان مشارکت می‌کنند؛ اقدامی که در نهایت می‌تواند به رفاه جمعی منجر شود.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.