حفظ ظاهر با حذف 4 صفر پول ملی

موضوع حذف 4 صفر از پول ملی تا سال 1400 واکاوی شد

درحالی خبر «خداحافظی با صفرهای پول ملی تا ۲سال دیگر» و بانک مرکزی مکلف به اجرای آن شده است که سابقه طرح این برنامه به حداقل ۲۵ سال قبل برمی‌گردد؛ در سال ۱۳۷۲ بانک مرکزی ایران حذف سه صفر از واحد پولی کشور را مورد بررسی قرار داد اما به دلایل مختلف روند بررسی متوقف شد.

12 سال پیش نیز مقام‌های دولتی، هدف از حذف تعدادی صفر از پول ملی ایران را «کاهش حجم پول در گردش و کنترل تورم» عنوان کردند هرچند که کار‌شناسان همان موقع اعلام کردند «در صورت فراهم نشدن زمینه‌های اقتصادی لازم، این اقدام به افزایش بیشتر تورم منجر می‌شود.»

زمزمه‌ها درباره «حذف چهار صفر از پول ملی» دوباره از ابتدای امسال بر سر زبان‌ها افتاد؛ از مقام‌های دولتی گرفته تا نمایندگان مجلس هر یک نظر خود را در این‌باره بیان کردند. نخستین روزهای کاری سال جاری کمیسیون اقتصادی دولت بررسی این طرح را آغاز کرد؛ طرحی که بانک مرکزی تهیه کرده و طبق آن قرار است واحد پول ایران از ریال به تومان تغییر پیدا کند و هر تومان جدید، معادل 10هزار ریال یا هزار تومان فعلی باشد.

درست دو سال قبل از این تصمیم کمیسیون اقتصادی دولت، ولی‌الله سیف، رییس وقت بانک مرکزی اعلام کرد «در قالب طرحی قرار است دو تا سه سال آینده، از صفرهای پول ملی کم شود.» مبنای صحبت او نیز لایحه‌ای بود که در دولت تصویب شده بود.

دولت ناچار است

فراز و نشیب این پرونده درحالی در همه این سال‌ها ادامه داشته که رییس بانک مرکزی مردادماه امسال ضمن دفاع از طرح حذف چهار صفر از پول ملی ایران گفت: «دولت ناچار است برای حفظ ظاهر پول ملی به این اصلاحات دست بزند.»

عبدالناصر همتی همان زمان در مجلس با بیان اینکه از سال ۱۳۵۰ ارزش پول ملی ۳۵۰۰ برابر کاهش یافته در جمع خبرنگاران، توضیح داد: «بهترین پول ما که هزار تومانی بوده به چک پول ۵۰هزار تومانی تبدیل شده، یعنی پول ما ۵۰ برابر شده است در حالی که ارزش پول ملی ۳۵۰۰ برابر کاهش پیدا کرده است.»

تورم مزمن؛ کاهش قدرت خرید

از مهمترین دلایلی که برای اجرای این طرح از سوی دولت ذکر می‌شود «وجود تورم مزمن» و مشکلات ناشی از «کاهش قدرت خرید واحد پول ملی» است.

در 11ماه گذشته درحالی زمان مشخصی برای اجرا شدن این طرح بیان نشد و اعلام می‌شد که نمایندگان مجلس و همچنین شورای نگهبان باید آن را تائید کنند که حالا رییس کمیسیون اقتصادی مجلس از احتمال حذف چهار صفر از پول ملی تا پایان دولت روحانی خبر داده است. آنطور که روزنامه اعتماد گزارش داده است: «کمیسیون‌ اقتصادی مجلس که مسئولیت بررسی ابعاد این طرح را بر عهده دارد در بهمن ماه امسال به جمع‌بندی رسیده و با موافقت اکثریت اعضای این کمیسیون، حذف صفر از پول ملی ایران وارد مرحله‌ای جدید خواهد شد. در گام بعدی مصوبه کمیسیون به صحن علنی مجلس خواهد رفت و در صورت تصویب، قانون وضع شده از سوی مجلس برای اجرا به دولت ابلاغ خواهد شد.» این خبر را الیاس حضرتی، رییس کمیسیون اقتصادی مجلس تایید کرده است.

پیش از این نیز خبرگزاری ایسنا با انتشار خبری توضیح داده است: «به‌دنبال تصویب لایحه حذف چهار صفر از واحد پول ملی در کمسیون اقتصادی مجلس، بانک مرکزی موظف شده که ظرف مدت دو سال مقدمات اجرایی این قانون را با همکاری سایر دستگاه‌های اجرایی فراهم کند.»

طبق این گزارش، «از طرفی، در چند سال گذشته اقداماتی در خصوص توسعه کمی و کیفی نظام‌های پرداخت الکترونیکی و افزایش اعتبار نظام پردازش چک صورت گرفته اما درخصوص نظام پرداخت نقدی به دلیل وجود نرخ‌های تورم بالا در دهه‌های گذشته و عدم بازبینی در ساختار پولی کشور، تناسب میان قطع‌های مختلف اسکناس و مسکوک و ارزش مبادلات مالی روزانه افراد به‌طور ملموسی از میان رفته است.»

افت حیثیت ظاهری واحد پول ملی

در این میان، به اعتقاد برخی کارشناسان «تداوم این وضعیت علاوه‌بر افزایش قابل‌ملاحظه حجم اسکناس در گردش (حدود هشت میلیارد قطعه) و به تبع آن تحمیل هزینه‌های بالای چاپ، توزیع، جمع‌آوری و امحای اسکناس، زمینه‌ساز افت حیثیت ظاهری واحد پول ملی در مقابل سایر ارزها و همچنین نبود کارایی مسکوکات در مبادلات روزمره بوده است.» موضوعی که همتی نیز به آن اشاره کرده است.

تجربه موفق و ناموفق دیگر کشورها

این صحبت‌ها درحالی است که کشورهای دیگر در گذشته تجربه‌های موفق و ناموفق در حذف صفر داشته‌اند. آلمان یکی از این کشورهاست؛ آلمان پس از پایان جنگ جهانی اول ۱۲ صفر را از واحد پول خود حذف کرد. در آن زمان تورم بالایی در آلمان وجود داشت که مبادلات را با اسکناس‌های موجود غیرممکن کرده بود.

از جمله تجربه‌های ناموفق در حذف صفر، تجربه کشور آفریقایی زیمبابوه است؛ تورم بسیار بالای این کشور باعث شد تا رابرت موگابه رییس‌جمهوری، از سال ۲۰۰۶ در سه مقطع مختلف دستور حذف ۲۵ صفر از واحد پول این کشور را صادر کند.

ترکیه از تجربه‌های دیگر معاصر در حذف صفر از پول ملی است. هنگامی که در سال ۲۰۰۳ رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه شد، وعده داد که با حذف صفرها، لیره ترکیه را به جایگاه شایسته خود برگرداند.

کسب موفقیت در گروی طرح‌های اقتصادی

همه این‌ها درحالی است که دولت طول دوره گذار از ریال به تومان را ۲۴ ماه پیشنهاد کرده تا در این مدت اسکناس‌ها و سکه‌های قدیمی جمع‌آوری و جایگزین ‌شوند. از طرفی، احتمالا این طرح در ماه‌های آینده به صحن علنی مجلس خواهد رسید و حتی شاید در مجلس بعدی مطرح شود اما پس از سال‌ها گمانه‌زنی، حذف صفر از پول ملی ایران، نزدیک‌تر از هر زمان دیگری، به نظر می‌رسد، طرحی که تاکنون در بسیاری از کشورهای دنیا اجرایی شده و موفقیت یا عدم موفقیت آن، در گروی طرح‌های اقتصادی است که نهادهای حاکمیتی و دولتی، همراستا با آن دنبال و اجرا می‌کنند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.