کرونا؛ ضربه تازه بر اقتصاد بحران زده هنر!

تاثیر کرونا بر حوزه های نمایش و تئاتر، هنرهای تجسمی و کتاب بررسی شد (به همراه گفت و گو با محمد رحمانیان )

این تعطیلات، خوش حس و حال و سرشار از خاطرات خوب نیست! خانه نشینی هنر نمی تواند با خاطرات خوش همراه باشد، هرچند از روی ناچاری. نه مخاطبان پر و پا قرص محصولات فرهنگی و نه اهالی این عرصه از این توفیق اجباری راضی نیستند و از انتظار برای شروع دوباره کسب و کارشان، که در هجوم ویروس کرونا گرفتار آمده، حال و احوال خوشی ندارند.

با این حال قرار، رسمی و جدی است و ناگزیر؛ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی چند شب پیش در بیانیه ای اعلام کرد که تمامی برنامه های هنری و سینمایی کشور به دلیل شیوع بیماری کرونا تا پایان هفته تعطیل است و این پایان ماجرا نیست چرا که این تعطیلات دائم در حال تمدید شدن است و بعید نیست که تا پایان سال هم ادامه داشته باشد. البته این رویه در سراسر جهان به ناچار در حال انجام است اما برای اقتصاد بحران زده هنر در ایران و مشکلات عدیده زیرساختی، این تعلیق های پی در پی، تهدید به نابودی است.

تئاتر زیر آوارِ کرونا

پس از آبان پرحادثه، قطعی اینترنت و بسته شدن سایت های فروش بلیت، تعطیلی تماشاخانه ها بار دیگر و این بار به دنبال شیوع کرونا رقم خورده است. این توقف قطعا اقتصاد هنر را در تمامی حوزه ها متاثر خواهد کرد اما هیچ کدام از این عرصه ها به اندازه تئاتر آسیب نخواهند دید چرا که مشکلات زیرساختی، اولویت چندم بودن و بی توجهی مسئولان به این حوزه از هنر، تئاتر را پیش از اپیدمی شدن این ویروس، بیمار کرده بود. در این میان به نقل از مسئولان فرهنگی، حمایت‌هایی برای بخش های تعطیل شده در نظر گرفته خواهد شد اما ‏بیشتر این حمایت‌ها درباره امکان تمدید اجراهاست آن هم در شرایطی که در دوماه گذشته تنها مجموعه تئاتر مستقل حدود ٢٠٠ ‏میلیون تومان ضرر کرده‌ است.‏

دو روز گذشته، مصطفی کوشکی، مدیر سالن تئاتر مستقل تهران هم به خبرگزاری «مهر» گفت که در صورت مناسب نشدن شرایط، سالن‌های خصوصی و ‏گروه‌های تئاتری ورشکسته خواهند شد، چون در ماه‌های اخیر بیشتر سالن‌ها و گروه‌های تئاتری با ضرر مالی مواجه شده‌اند و نهایتاً تا سه ماه دیگر سالن تئاتر مستقل تهران می‌تواند در چنین شرایط بحرانی و با توجه به اینکه مکان ‏سالن استیجاری است، به کار خود ادامه دهند.

از طرفی مدیر عمارت «نوفل‌لوشاتو» خبر از احتمال تعطیلی این عمارت بعد از اسفند را داده است چراکه در نیمه دوم سال به دلیل تعطیلی های پی در پی، «نوفل‌لوشاتو» تنها توانسته ۵۵ روز اجرا داشته باشد. از طرفی عمارت های این چنینی جدا از دستمزد پرسنل و هزینه های پراکنده، ماهانه نزدیک به ٩۰ میلیون تومان باید اجاره سالن های نمایش پرداخت کنند و احتمالا اهالی تئاتر امیدوارند تا با ارائه تمهیداتی از جانب وزارت ارشاد، مانند پرداخت کمک هزینه ای برای جبران مافات ، نگرانی ها از این بابت رفع شود.

با اینکه اقتصاد تئاتر طی سال ها عملا فلج شده و این ویروس تازه نیز مزید بر علت خواهد شد، اما بسیاری از اهالی نمایش معتقدند که راهی جز تعطیلی نیست و اولویت جان مردم است.

اولویت جانِ مردم است، درک نمی کنید استعفا دهید!

«محمد رحمانیان» که قرار بود نمایش «روزهای رادیو» را که درباره یکی از گردانندگان رادیو از سال ۱۳۱۹ تا ۱۳۳۹ در خلال حوادث سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و … عاشقانه است روی صحنه ببرد، یکی از کارگردان هایی است که علیرغم متضرر شدن از تعطیلی تئاترها، با هرآنچه از شیوع کرونا جلوگیری خواهد کرد موافق است و به «فراز» می گوید:«تمام تئاتر هایی که روی صحنه بودند متضرر خواهند شد و گروه ها و تماشاخانه های مستقل بیشتر از بقیه. اما نباید فراموش کنیم که شرایط در یک کلام بحرانی است و اولویت این است که هر حوزه با هرآنچه از دستش برمی آید تلاش کند تا سهمی در خروج از این بحران داشته باشد. نمی شود که سینماها، موزه ها،گالری ها تعطیل و کنسرت ها لغو شوند اما به خواست بعضی، تئاتر به دلیل مشکلات زیرساختی راه خود را برود و در این شرایط سخت کارش را ادامه بدهد! هرچند موثر واقع شدن تلاش ما نیز منوط بر این است که کنترلِ اماکن عمومی ادامه دار و جدی دنبال شود».

رحمانیان درباره لزوم جبران مافات توسط وزارت ارشاد ادامه می دهد: «وزارتخانه و معاونت هنری مجبور است که تمهیداتی برای جبران این خسارت در تمام حوزه های فرهنگ و هنر در نظر بگیرد همانطور که ما مجبوریم کار و فعالیت خود را تعطیل کنیم و اساسا چاره ای دیگر وجود ندارد. شما نگاهی به کشورهایی از جهان که درگیر کرونا شده اند بیندازید، برای مثال ایتالیا که بیشتر ازسایر کشورهای اروپایی درگیر این ویروس شده اول موزه هایش را تعطیل کرد و بعد سینماها و تئاترها را».

وی با بیان اینکه بخش خصوصی بیشترین آسیب را می بیند می گوید:« بله تئاتر شهر و تماشاخانه ها و سالن های دولتی هم ضرر می کنند اما آسیب اصلی متوجه بخش خصوصی است. اینکه آقای سعید اسدی، رییس تئاتر شهر حتی به طنز هم بگوید که عوض کردن برنامه های تئاتر شهر از کرونا هم هولناک تر است، قشنگ نیست و بهتر است که ایشان یا عذرخواهی بکند و یا اگر نمی تواند در این شرایط گروه ها و فعالیت تئاتر شهر را سازماندهی بکند، بهتر است لطفا استعفا بدهد. ایشان به گونه ای برخورد می کند انگار باید هزینه این خسارات را از جیب خودش بدهد نه دولت!»
رحمانیان ادامه می دهد:«ما در دوران جنگ، شرایطی به مراتب بدتری را هم تجربه کردیم. تمام تئاتر ها و تماشاخانه ها بسته شد. یادمان نرود که در اسفند ۶۶ و بهار ۶٧، به دلیل موشک باران مدامِ تهران، بسیاری از مراکز فرهنگی از جمله تئاترها تعطیل شد. مثلا نمایش «باغ آلبالو» کار آقای زنجانپور تنها یک شب اجرا شد و همان شب بعد از پایان این نمایش، تالار وحدت موشک خورد. ما دوران سختی را از سر گذراندیم اما فرق در این است که آن سال ها مدیران بهتری روی کار بودند و می توانستند شرایط را مدیریت کنند تا در نهایت آسیب را به حداقل برسانند.»

در نهایت شهرام کرمی، مدیر اداره کل هنرهای نمایشی پس از جلسه‌ای که عصر روز سه‌شنبه با مدیران تمام سالن‌های دولتی و غیردولتی داشت اعلام کرد که حمایت‌های مالی لازم از تمام تماشاخانه‌ها انجام می‌شود تا هنرمندان و سالن‌دارها دچار زیان نشوند اما فعلا بودجه‌ای برای آن تعریف نشده است:«وظیفه خود می‌دانیم که این موضوع را با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مطرح کنیم و به هر طریقی شده، این بودجه را تامین کنیم.» ‏
حال باید دید که بعد از ریشه کن شدن این ویروس، عمل به وعده ها چطور پیش خواهد رفت.

تهدید هنرهای تجسمی در هجوم کرونا

بعد از نیمه تمام ماندن دوازدهمین جشنواره تجسمی فجر و موکول شدن اختتامیه به زمانی دیگر به دلیل اپیدمی شدن ویروس کرونا، حال گالری‌ها و نگارخانه‌ها تهران تحت تاثیر شیوع این ویروس قرار گرفتند و بسیاری از افتتاحیه‌های نمایشگاه‌های هنری لغو و به تاریخ دیگری موکول شدند و برخی گالری‌ها نیز تصمیم گرفتند تا پایان تعطیلات نوروزی نمایشگاهی برگزار نکنند.

البته برنامه‌های آتی بسیاری از این گالری‌ها مشخص نیست و هنوز تصمیمی مبنی بر چگونگی ادامه فعالیت بسیاری از این گالری‌ها اتخاذ نشده است.
در این میان برخی از گالری‌ها تصمیم گرفتند که تا پایان تعطیلات نوروزی نمایشگاهی برگزار نکنند، برخی همان نمایشگاه‌های قبلی را بدون برگزاری افتتاحیه نمایشگاه‌های جدید ادامه بدهند و برخی نیز طبق روال سابق به فعالیت خود ادامه دهند.

طبق گزارش ایسنا ، گالری‌هایی همانند اُ، سایه و هفت‌ثمر که قرار بود این هفته میزبان افتتاحیه نمایشگاه‌های هنری جدید باشند، به دلیل رعایت نکات بهداشتی برنامه‌های خود را لغو کردند.

همچنین گالری‌هایی همچون اثر و ساربان نیز تصمیم دارند که تا پایان تعطیلات نوروزی نمایشگاه هنری برگزار نکنند.

البته گالری طراحان آزاد اما از جمله گالری‌هایی است که مراسم افتتاحیه خود را در روز جمعه (۹ اسفند ماه) برگزار و از نمایشگاه انفرادی نقاشی و ویدئو پرستو محقق با عنوان اندروای میزبانی می‌کند. این در حالی است که اداره کل هنرهای تجسمی از گالری‌ها خواسته تا برگزاری مراسم‌های افتتاحیه و اختتامیه‌ خود را تا اطلاع ثانوی لغو کنند!

نمایشگاه های کتاب هم لغو شد!

در حوزه کتاب نیز تصمیم بر این است که کلیه نمایشگاه های منتصب به کتاب، تا اطلاع ثانوی لغو شوند. از جمله سی و سومین نمایشگاه کتاب تهران که طبق مصوبه شورای سیاست‎گذاری، بعد از ماه رمضان برگزار خواهد شد.
همچنین نمایشگاه کتاب «بولونیا» که به دنبال شیوع کرونا، فعالیت خود را ٣۵ روز به تعویق انداخته است.
از طرفی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز با انتشار اعلامیه‌ای در ابتدای این هفته، تمام برنامه‌های این معاونت در حوزه کتاب و نشر را تا پایان هفته تعطیل اعلام کرد.

خبر دیگری که صبح دوشنبه این هفته منتشر شد، این بود که هیئت فرهنگی ترکیه به منظور امضای تفاهمنامه حضور ترکیه به عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران در فروردین ۹۹ صبح امروز دوشنبه ۵ اسفند ماه به تهران سفر می‌کند. اما ظرف کمتر از یک‌ساعت، خبر دیگری روی خروجی خبرگزاری مهر قرار گرفت که اعلام می‌کرد، هیات مذکور، سفر خود را به ایران لغو کرده است که این لغو به دنبال لغو کلیه پروازهای میان ترکیه و ایران
انجام شد.
در ادامه نیز بعضی از کتاب فروشی ها از «نشر مرکز» و همچنین تالارهای مطالعه کتابخانه ملی، تا پایان هفته جاری، فعالیت خود را متوقف کردند.

با این حال حجم این تعلیق ها و تعویق ها و تعطیلی ها، در حالی بیشتر می شود که حجم ابتلا به ویروس کرونا و میزان مرگ و میر ناشی از آن چند گام جلوتر است. تعطیلی ناگزیر است اما امیدواریم که خسارت های این بازه زمانی از سوی وزارتخانه های مربوط تا حد امکان جبران شود.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.