توان‌افزایی اقتصادی زنان؛ از شعار تا عمل!

سهم زنان در اقتصاد و اشتغال زیرِ ۲۰ درصد است؛ آماری که لعیا جنیدی، معاون حقوقی رییس‌جمهوری درباره آن می‌گوید: «آمار اصلی اشتغال برای زنان مطلوب نیست. درست است که در اشتغال زنان رشد کرده‌ایم اما این رشد‌ها متناسب نبوده است.»

بررسی‌های اقتصادی نشان می‌دهد نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران حدود ۱۶ درصد است. آخرین گزارش مرکز آمار درباره وضعیت بیکاری زنان در ایران نشان می‌دهد در تابستان امسال سهم زنان از بازار کار کمتر از ۲۰ درصد بوده است، حال آنکه بیکاری زنان در این فصل به مراتب بیشتر از مردان و بیش از ۱۸ درصد گزارش شده است.

از طرفی، آمار نشان می‌دهد نرخ بیکاری زنان در ایران حدود هشت برابر ژاپن و 2برابر کشور ترکیه است. آماری که چندی پیش مشاور رییس‌جمهوری و رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در این‌باره به «فراز» گفت: «اصولا بحث افزایش بیکاری در بین زنان ایرانی مطرح نیست، بحث بر سر این است که زنان از ابتدا به‌کار گرفته نمی‌شدند درحالی که کشورهای دیگر محدودیتی برای اشتغال زنان قایل نیستند.»

سخنان اشرف بروجردی درحالی است که چالش پیش‌روی اشتغال زنان به همین‌جا ختم نمی‌شود چراکه گزارش‌ها حاکی از آن است که زنان تحصیل‌کرده در اکثر نقاط ایران از جمله در روستاها سه تا چهار برابر مردان بیکار هستند و بازار کار کشور از تبعیض جنسیتی رنج می‌برد.

حرف‌هایی در حد تبلیغات؟

موضوعی که جنیدی نیز بر آن تاکید دارد این است که «جامعه باید تلاش‌ کند تا حقوق زنان را استیفا کند.» اما در شرایطی که تبلیغات زیادی در این زمینه می‌شود که بنا داریم مشارکت اقتصادی زنان را افزایش دهیم، چرا همچنان در این زمینه مشکلات فراوانی وجود دارد؟

رییس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در پاسخ به این پرسش معتقد است که «در دیگر کشورها زنان با توجه به ظرفیت و توانمندی‌شان به کار گرفته می‌شوند درحالی که در ایران همواره با کمبود حضور زنان مواجه هستیم نه کاهش حضور آن‌ها. حالا سوالی که مطرح می‌شود این است که چرا زنان در عرصه‌های کاری حضور نداشته‌اند؟»

به گفته بروجردی «در جواب به این پرسش دو دلیل وجود دارد؛ علت نخست مربوط به مسایل فرهنگی است، یعنی والدین و همسر یک زن با حضور آنان در جامعه و مشاغل مخالف هستند و از طرف دیگر برخی زنان نیز پس از تحصیل احساس می‌کنند باید ازدواج کنند و تشکیل خانواده دهند بنابراین به فکر پیدا کردن شغل و کسب جایگاه اجتماعی نیستند. دلیل دوم به دیدگاه کارفرمایان بازمی‌گردد. به این معنا که کارفرمایان به‌طور معمول ترجیح می‌دهند از زنان در تصدی یا منصبی استفاده نکند چون یکسری موارد از جمله اضافه کاری را نمی‌تواند به او تحمیل کند یا چون احتمال ازدواج و بعد بارداری او وجود دارد و باید به مرخصی بارداری و زایمان برود.»

بسیاری از خانم‌ها به حق خود واقف هستند

مشاور رییس‌جمهوری می‌گوید: «آن زمان گذشته که کارفرمایان زنان را به‌کار می‌گرفتند چون می‌توانستند حقوق کمتری به آن‌ها پرداخت کنند درحال حاضر بسیاری از خانم‌ها به حق خود واقف هستند.»

در این میان، موضوع دیگری که مطرح می‌شود این است که هرچند زنان ایرانی در جست‌و‌جوی مفری برای افزایش مشارکت اقتصادی به روش‌های جدید روی آورده و خود کارآفرین شده‌اند اما موانع ساختاری که فراتر از مسائل مربوط به ذهنیت‌های کارفرمایان است، باعث می‌شود مشکلاتی در این زمینه وجود داشته باشد. این مشکلات طیف وسیعی را شامل می‌شوند که شاید مهم‌ترین آنها عدم حمایت از زنان کارآفرین باشد.

برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد زنان سخت‌تر از مردان وام اشتغال می‌گیرند. اعتماد بانک‌ها به آنها کمتر است و از طرف دیگر در مواردی پیش‌شرط‌هایی چون سپردن وثیقه می‌تواند مانع این شود که یک زن کار آفرین وام دریافت کند. مشکلاتی که در صورت تداوم بازهم مدت بیشتری زنان را از چرخه اقتصاد بیرون نگه می‌دارد.

در سوی دیگر میدان برخی معتقدند میزان مطالبه‌گری پایین زنان برای مناصب و مشاغل در عرصه‌های اجتماعی و فرهنگی دیگر چالشی است که به کاهش نرخ مشارکت اقتصادی و میزان اشتغال زنان دامن زده است. بروجردی در این‌باره معتقد است: «زنان چندان در این بخش مطالبه‌گر نبوده‌اند برای همین نرخ بیکاری در میان آن‌ها بالاست.»

تاثیر تحریم‌ها در بدتر شدن شاخص‌ها

با همه این‌ها، یک عضو کمیسیون اقتصادی و فراکسیون زنان مجلس در این‌خصوص به ایلنا می‌گوید: باید این واقعیت را در نظر داشت که وضعیت شاخص‌های اقتصادی در یک سال اخیر نسبت به قبل بدتر شده است. شاخص‌های کلان اقتصادی نه‌تنها بهبود نیافته که بدتر هم شده و به تبع آن وضعیت اشتغال هم بدتر شده است. در واقع اینکه شاخص کارآفرینی و اشتغال زنان وضعیت قابل قبولی ندارد نه به دلیل این است که موانع تازه‌ای سر راه زنان گذاشته شده یا حتی تلاشی برای رفع موانع قبلی نشده، بلکه وضعیت اشتغال به طور کلی با مشکل مواجه شده و اشتغال زنان نیز تابعی از این اتفاق است.»

به گفته معصومه آقاپورعلیشاهی «البته نمی‌توان منکر مشکلاتی شد که سر راه کسب‌وکار زنان وجود دارد اما باید شرایط کلی اقتصادی و تاثیر تحریم‌ها را هم مدنظر قرار داد.»

این سخنان درحالی است که بارها مسوولان دولتی و نمایندگان مجلس درباره حق و حقوق زنان به بیان اظهارنظر پرداخته‌اند. «توان‌افزایی اقتصادی زنان چه زنان سرپرست‌خانوار و چه دختران جوان فارغ‌التحصیل» نمونه‌ای از ده‌ها وعده‌ای است که معاون رییس‌جمهوری در امور زنان و خانواده در ماه‌های گذشته درباره آن صحبت و آن را از مهم‌ترین برنامه‌های این معاونت اعلام کرده است اما اینکه چقدر تحقق این گزاره یا هدف قابلیت اجرا دارد و مسوولان نیز چقدر پای کار هستند نکته‌ای است که همچنان بی‌پاسخ مانده است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.