تنگنای جهانی نفت و ابهام در سرنوشت بودجه 99

در گفت و گو با «نرسی قربان» آخرین وضعیت نفت در جهان و بودجه سال 1399 بررسی شد

سقوط طلای سیاه درحالی بازارهای جهانی را قرمزپوش کرده که قیمت آن در روز دوشنبه کمترین نرخ این کالا در حدود ۴۹ ماه اخیر بوده است. «نرسی قربان» ، کارشناس اقتصاد انرژی در گفت‌وگو با «فراز» در این‌باره می‌گوید: «تاثیر کاهش قیمت نفت جهانی بر ایران به دلیل تحریم‌ها بسیار کمتر است. به‌عنوان مثال کشوری که نیم میلیون بشکه نفت تولید می‌کند یک دلار تغییر قیمت نفت معادل 500هزار دلار است؛ یعنی تاثیر کاهش قیمت نفت در بازار جهانی برای این کشور یک بیستم کشوری است که 10میلیون بشکه نفت تولید می‌کند.»

کرونا، اوپک، غیراوپک، تقاضا، روسیه و عربستان؛ این‌ها چند کلیدواژه‌ای هستند که در روزهای اخیر با توجه به افت شدید قیمت نفت در تحلیل اثر آن بر بازارهای جهانی، مدام استفاده می‌شوند. از آنجایی که چین بزرگترین وارد‌کننده نفت در جهان است و به طور متوسط حدود ۱۴میلیون بشکه نفت در روز مصرف می‌کند با شیوع ویروس کرونا نگرانی از کاهش تقاضای نفت در بازارهای جهانی باعث پایین آمدن قیمت این کالا در بازارهای جهانی شده است.

از طرفی چون تنظیم بودجه در ممالک نفت‌خیز از سوی دولت‌ها طبق منابع نفتی و درآمدزایی از این طریق تنظیم می‌شود قیمت جهانی این طلای سیاه اهمیت دارد. هرچند که صادرات نفت ایران به دلیل تحریم‌های بین‌المللی به‌شدت کاهش یافته است اما نوسان قیمت نفت جهانی چقدر می‌تواند بر بودجه سال 99 ایران تاثیر بگذارد؟ این پرسشی است که یک کارشناس اقتصاد انرژی در این‌باره توضیح می‌دهد: «بودجه تدوین شده براساس نفت با نرخ 50دلار است که درحال حاضر با این قیمت بودجه قابل تحقق نیست اما چون بودجه مربوط به سال آینده است بنابراین مهم این است که قیمت نفت در سال 99 چقدر باشد.»

چه زمانی اهداف بودجه محقق نمی‌شود

به گفته قربان «اگر فرض را بر این بگیریم که وضعیت فعلی قیمت نفت ادامه پیدا کند آنچه در بودجه فعلی سال آتی آمده است محقق نخواهد شد. البته این اولین بار نیست و در همه کشورها همین‌طور است. یعنی ممکن است بودجه با توجه به قیمت نفت در زمان تنظیم بودجه بسته شود اما با اجرایی شدن بودجه به‌دلیل تغییر نرخ نفت، اهداف محقق نشود.»

او با بیان اینکه «در این مواقع برخی برنامه‌های تعریف شده در بودجه باید تغییر یابد تا قابلیت اجرایی پیدا کند» می‌گوید: «انجام این کار به این دلیل است که بودجه در گذشته و با توجه به یکسری فرضیه‌ها تدوین شده است بنابراین دولت مجبور می‌شود بودجه را تعدیل کند.»

تاکید این اقتصاددان بر این است که «تاثیر کاهش قیمت نفت جهانی بر ایران به دلیل تحریم‌ها بسیار کمتر است؛ به‌عنوان مثال عربستان که 10میلیون بشکه نفت تولید می‌کند برای این کشور هر یک دلار تغییر در قیمت نفت برابر با 10میلیون دلار در روز است. حالا کشوری که نیم میلیون بشکه نفت تولید می‌کند یک دلار تغییر قیمت نفت معادل 500هزار دلار است یعنی تاثیر کاهش قیمت نفت در بازار جهانی برای این کشور یک بیستم کشوری است که 10میلیون بشکه نفت تولید می‌کند. در نتیجه تاثیر این اتفاق برای کشوری مانند ایران خیلی کم است چون صادرات ما کم است.»

تبعات اختلاف میان اوپک و روسیه

از طرفی، سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی جهان نگران تبعات اختلاف میان اوپک و روسیه در بازار نفت هستند که هفته پیش برای کاهش تولید به توافق نرسیدند. جمعه گذشته اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، و روسیه بر سر کاهش تولید به توافق نرسیدند. اعضای اوپک تصمیم داشتند با گرفتن موافقت دیگر تولیدکنندگان برای ثبات بازار، روزانه یک و نیم میلیون بشکه‌ از تولید خود بکاهند که این اتفاق نیفتاد.

قربان درباره این اتفاق می‌گوید: «در وهله اول اوپک با غیراوپکی‌ها به توافق نرسید، در وهله دوم عربستان قیمت‌های خود را تعدیل کرد و این باعث شد قیمت‌ها دچار افت شدید شود. البته این‌ها فقط صحبت دو سه روز اخیر است چراکه عامل اصلی اوپک نیست بلکه شیوع ویروس کروناست که اقتصاد جهانی را به رکود کشانده و این واقعه برای همه کشورها ملموس شده است.»

به اعتقاد این کارشناس اقتصاد انرژی «اگر اقتصاد جهانی به رکود کشیده شود تقاضا برای نفت کم می‌شود و قیمت نیز کاهش می‌یابد که این گزاره‌ای کلی است. علاوه‌بر آن عدم توافق اوپک برای کاهش تولید به‌منظور تعدیل قیمت‌ها محقق نشد و در نهایت منجر به این شد تا این دو عامل، قیمت‌ها را دچار نوسان و کاهش شدید کند که تا 30 دلار هم رسید اما باز به 34 دلار افزایش یافت.»

امکان افت بیشتر قیمت نفت

او در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است قیمت نفت از نرخ فعلی هم کمتر شود، توضیح می‌دهد: «چنین اتفاقی بعید نیست چراکه وقتی نرخ آن 140 دلار بود و به 30 دلار رسید و باز دوباره به قیمت‌های دیگر تغییر یافت بنابراین نوسان‌های قیمت نفت قابل پیش‌بینی نیست اما به‌طور کلی وقتی قیمت نفت دچار افت می‌شود تقاضا به دلیل قیمت پایین کمی بالاتر می‌رود.»

به گفته قربان «در چنین وضعی رقابت‌پذیری نفت با سایر حامل‌های انرژی نیز بیشتر می‌شود یعنی به‌عنوان مثال زغال‌سنگ گران‌تر از نفت می‌شود، انرژی‌های تجدیدپذیر نیز با خطر مواجه می‌شوند چون همگی از نفت گران‌تر هستند به همین دلیل در درازمدت بر افزایش تقاضا تاثیر می‌گذارد البته این روند طولانی است که می‌تواند منجر به تعدیل قیمت‌های حامل‌های انرژی هم شود.»

همه این‌ها درحالی است که شیوع ویروس کرونا در اوایل ماه ژانویه در این کشور باعث کندی رشد اقتصادی این کشور شد در نتیجه تقاضا برای انرژی نیز کاهش یافت با توجه به وجود مازاد در بازار نفت قیمت نفت به‌تدریج روند نزولی گرفت که تاکنون ادامه داشته است تا جایی که موضع اصلی اجلاس وزیران نفت اوپک در جلسه اخیر این سازمان بحث تاثیر ویروس کرونا بر بازار نفت بوده است؛ تاثیری که پیش‌بینی آینده این طلای سیاه بر بازارهای جهانی را برای تحلیل‌گران دشوار کرده است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.