جالی خالی مدیریت شهری در بحران کرونا

نقش و جایگاه شورای شهر و شهرداری در بحران شیوع ویروس کووید19 بررسی شد

این روزها کشمکش میان شورای شهر تهران و وزارت بهداشت در مقابله با بحران کرونا به اوج خود رسیده است. اعضای شورای شهر هر از چندگاهی با ارایه آمارهای مختلف، عملکرد وزارت بهداشت و ستاد ملی مبارزه با کرونا را مورد انتقاد قرار داده و وزارت بهداشت نیز در پاسخ بر صلاحیت نداشتن این نهاد در حل بحران تاکید می‌کند. اما به راستی جایگاه و نقش نهاد‌های مدیریت شهری در مقابله با کرونا چیست؟

تکاپو شورای و شهرداری برای مقابله با کرونا

با تشکیل ستاد ملی مبارزه با کرونا، ساختار اداری کشور نشان داد که برای مقابله با این بحران، قرار است از فرمول ستادی و استثنایی استفاده کند. تشکیل یک ستاد فوق العاده با دایره اختیارات ویژه و اعضای ترکیبی از نهادهای مختلف، راهکاری بود که نظام حقوقی کشور برای حل بحران انتخاب کرد. با این حال، ماجرا وقتی پیچیده شد که ستاد‌های فرعی این نهاد نیز اقدام به تصمیم گیری کردند. برای مثال تشکیل ستاد مبارزه با کرونا در تهران بزرگ با تعریف یک پست سازمانی به عنوان فرمانده قرارگاه مبارزه با کرنا در پایتخت، پرسشی را به میان آورد که حواشی آن تا امروز نیز ادامه دارد: نقش شورا و شهرداری تهران در مواجهه با بحران چیست؟

واقعیت آن است که انبوهی از مسایل شهری در مقابله با کرونا وجود دارد که به طور مستقیم و سنتی بر دوش شورا و شهرداری هاست. از مدیریت پسماند گرفته تا مدیریت ترافیک و ساماندهی حمل و نقل عمومی. اما حالا با تشکیل این ستاد‌های فوق العاده، عملا نقش و تاثیرگذاری شورا و شهردای دچار آشفتگی شده است. در ادامه بر اظهار نظر‌ها و اقدامات مقامات مدیریت شهری تهران برای مقابله با بحران کرونا مروری فشرده خواهیم کرد.

نظارت بر حمل و نقل عمومی

ماجرا از درخواست شورای شهر برای تعطیلی حمل و نقل عمومی آغاز شد. محسن هاشمی، رئیس شورای شهر تهران طی نامه ای به پیروز حناچی، شهردار این شهر، خواستار تعطیلی سیستم حمل و نقل عمومی شهر تهران شامل مترو، اتوبوس و مینی بوس تا 16 فروردین (4 آوریل) شد. به گزارش خبرگزاری رکنا، اعضای شورای شهر تهران در این نامه نوشته اند: «فضاهای فرهنگی و ورزشی شهری تا اتمام موج شیوع بیماری تعطیل شوند. همچنین مجموعه فعالیت های غیر ضروری مدیریت شهری، تا 16 فروردین تعطیل و پس از آن، پرسنل بصورت زوج و فرد و دورکار به خدمت به شهروندان بپردازند.»

چندی بعد سرپرست معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران نیز تصریح کرد: «ممکن است در حوزه تاکسیرانی از سوار کردن 4 مسافر در خودرو جلوگیری شود تا به منظور حفظ سلامت شهروندان فاصله بین مسافران در خودرو کاهش یابد.»

سخنگوی شورای شهر تهران نیز ابتدای سال از ارائه پیشنهادات این شورا به هیات دولت به منظور مقابله با شیوع ویروس کرونا خبر داد و گفت: «اعمال محدودیت در سیستم حمل و نقل عمومی (مترو، اتوبوس و مینی‌بوس)، تعطیلی فضاهای فرهنگی و ورزشی شهری تا اتمام موج شیوع کرونا، تعطیلی مجموعه فعالیت‌های غیرضروری مدیریت شهری تا ١٦ فروردین و پس از آن به صورت شیفتی و دورکاری و تعطیلی مراکز فرهنگی، تجاری، ورزشی و همچنین پارک‌ها و بوستان‌های سطح شهر، از طریق اقدام عاجل مناطق و نواحی شهرداری تهران که با وجود مصوبه ستاد ملی مقابله با کرونا همچنان دایر هستند، از جمله پیشنهادات مطرح شده است.»

سخنگوی شورای شهر تهران اضافه کرد: «مقرر شده این مجموعه پیشنهادها که از سوی شورای شهر تهران و با امضای ریاست شورا ارسال شده است، توسط شهردار تهران در جلسه آتی هیات دولت و ستاد ملی مقابله با کرونا، به منظور بررسی و تصویب مطرح شود.»

در روزهای اخیر اما انتقادات رییس شورای شهر تهران نسبت بازگشایی اماکن مختلف و عادی شدن روند زندگی در تهران با واکنش اعضای ستاد ملی مبارزه با کرونا مواجه شد. موضوعی که اظهار نظر سخنگوی شورای شهر را به دنبال داشت. سخنگوی شورای اسلامی شهر تهران گفت: «اظهارنظر رئیس شورا در خصوص احتمال انتقال ویروس کرونا در واگن‌های مترو به‌دلیل سیستم تهویه تشویش اذهان عمومی نبوده و تنها ایجاد مطالبه‌گری نسبت به یک نگرانی است که مسئولین مدیریت بحران در شرایط فعلی باید از آن رفع ابهام کنند.»

تزریق مالی به شهرداری برای مبارزه با کرونا

۲۸ اسفند بود که به گزارش گروه اجتماعی تسنیم؛ همزمان با شیوع ویروس کرونا در پایتخت و تشکیل ستاد مقابله با این ویروس در شهرداری تهران، شورای شهر نیز مصوباتی در این زمینه و به منظور تسهیل امور برای پایتخت نشینان به تصویب رساند. در همان روزهای ابتدایی و جلسه ششم اسفند ماه شورای شهر تهران طرح دو فوریت الزام شهرداری تهران برای انجام اقدامات لازم برای تاب‌آوری شهر برای پیشگیری و کاهش آلودگی ناشی از کرونا ویروس روی میز بررسی اعضای شورای شهر قرارگرفت و پس از بحث و بررسی‌های بسیار این طرح با رای موافق اعضا به تصویب رسید و بودجه‌ای یک میلیارد تومانی برای مقابله با کرونا از سوی شهرداری تهران به این موضوع اختصاص یافت.

همچنین به پیشنهاد ناهید خدا کرمی، رییس کمیته سلامت شورای شهر تهران یازدهم اسفند ماه  اعضای شورای شهر تهران در جریان بررسی ماده واحده و تبصره‌های بودجه شهرداری تهران با اضافه کردن کلمه «بیماری مسری» به شهرداری تهران اجازه دادند که در سال آینده برای حوادث پیش‌بینی نشده تا سقف چهار درصد از سرجمع اعتبارات خود را برای کنترل اوضاع هزینه کند. بر پایه این مصوبه شهرداری تهران در سال 1399 مجاز است در صورت وقوع حوادث پیش‌بینی نشده از جمله سیل، طوفان، زلزله، بیماری مسری و غیره تا سقف چهار درصد از اعتبارات هزینه‌ها و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای خود را برای کنترل اوضاع هزینه کند.

تمهیدات بهداشتی شورا

چند هفته پس نیز، ناهید خداکرمی، رییس کمیته سلامت شورای شهر تهران بر ضرورت غربالگری مسافران در دروازه‌های تهران و اندیشیدن تمهیداتی برای پیشگیری از کرونا در کودکان کار و خیابان تأکید کرد. همچنین مجید فراهانی، رئیس کمیته بودجه و نظارت شورای شهر تهران از دولت خواست تا مواد ضدعفونی کننده استاندارد برای پاکسازی سطوح مترو، تاکسی و اتوبوس تأمین کند. صدرالدین علیپور مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران نیز با اشاره به موضوع پسماندهای بیمارستانی که در شرایط فعلی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، گفت: «در حال حاضر روزانه حدود 80 تن پسماند پزشکی از 150 بیمارستان و‌ مرکز درمانی سطح شهر تهران جمع‌آوری می‌شود.» او ادامه داد: «روزانه حدود 100 نیروی کارگری با لباس و تجهیزات مخصوص به بیمارستان‌ها می‌روند و پسماندهایی که به احتمال زیاد آلوده به ویروس کرونا هستند را تحویل گرفته و در همان مکان توسط اتوکلاو ضدعفونی کرده و با رعایت کامل موازین بهداشتی و ایمنی آن‌ها را در سایت جداگانه‌ای، با عمق و آهک بیشتر از حد معمول دفن می‌کنند.» علیپور با اشاره به اقدامات این سازمان در راستای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا در میان شهروندان و به طور خاص پاکبانان گفت: «از نخستین روزهای اعلام رسمی انتشار ویروس کرونا در کشور، از آن جا که امکان داشت پسماندهای خانگی با پسماندهای آلوده به ویروس مخلوط شوند، انجام هرگونه عملیات تفکیک در ایستگاه های تفکیک پسماند و حتی مجتمع آرادکوه را تا 15 فروردین ماه تعطیل کردیم.»

مدیریت شهری کرونا در جهان

اما نگاهی به تجربه جهانی نشان می‌دهد که الگوی مشارکت و تصمیم گیری نهاد‌های مدیریت شهری از جمله شوراها و شهرداری‌ها، در روند مبارزه با کرونا از الگویی منظم پیروی می‌کند.

برای مثال در پاریس که مثل دیگر شهرهای فرانسه قراراست از یازدهم ماه مه از قرنطینه کامل خارج شود، مهم‌ترین شرط خروج از قرنطینه ماسک زدن اجباری تمام شهروندان عنوان شده است. آن ایدالگو، شهردار پاریس یکشنبه اعلام کرد که دست کم تا پایان ماه جاری میلادی ۵۰۰ هزار ماسک در اختیار شهروندان پایتخت قرار می گیرد. شهردار سوسیالیست قول داده است که تا پیش از پایان تاریخ قرنطینه، یازدهم ماه مه( بیست و دو روز دیگر) بیش از دو میلیون ماسک در اختیار شهروندان قرار خواهد گرفت. شهر پاریس بیش از دو میلیون و ۲۰۰ هزار مقیم ثابت دارد که به دلیل اینکه ساکنان حومه‌های پاریس برای کار و توریستها برای گردشگری به شهر می آیند، جمعیت شهر متغیراست و می تواند به هشت تا نه میلیون نفر هم برسد. به گفته شهردار پاریس تامین ماسک‌های مورد استفاده شهروندان حداقل سه میلیون یورو برای پایتخت هزینه دربرخواهدداشت. تامین ماسک برای پاریسی که در هر کیلومتر مربع آن بطور رسمی ۲۰ هزار نفر زندگی می کنند کار آسانی نخواهدبود. آن ایدالگو یکشنبه ازتمام پاریسی‌ها خواست شخصا نشان دهند که می توانند با احترام به اصول پیشگیری از «جمله فاصله گذاریهای اجتماعی» ویروس را شکست دهند. تست رایگان کرونا برای همه شهروندان یکی دیگر از موارد پایان قرنطینه گام به گام توریستی‌ترین شهرجهان، بی‌تردید انجام تست کرونا از تمامی شهروندان است. اما تنها تست کرونا از دو میلیون و دویست هزار نفر جمعیت شهر کفاف نمی کند و باید تمام کسانی که روزانه در شهر کار می کنند هم مورد آزمایش قرارگیرند. آن ایدالگو، اعلام کردکه مکان‌های متعددی درسطح شهرتاسیس می شوند تا بصورت رایگان انجام تست را انجام دهند. از جمله « اتل دودیو» بیمارستانی که جنب کلیسای نوتردام قراردارد. در مناطق مختلف پاریس بیست گانه، بیمارستان‌های، ازجمله رچچیلد در منطقه دهم، در اختیار تست گرفتن از شهروندان خواهند بود. توزیع ژل ضدعفونی رایگان و افزایش ظرفیت حمل و نقل عمومی امانوئول گرگوار، معاون شهردار پاریس هم اعلام کرد که به جز ماسک، ژل‌های ضدعفونی روزانه در مناطق مختلف شهر توزیع می شود. این ژل‌ها بصورت رایگان در اختیار پاریسی‌ها قرار می گیرند. معاون شهردار پاریس هم چنین برای پیشگیری حداکثری از شهروندان خواست تا برای رفت و آمدهای روزانه از خودروهای شخصی و یا دوچرخه‌های عمومی و یا خصوصی استفاده کنند. وی تاکید کرد که در وسائل حمل و نقل عمومی از جمله در مترو و اتوبوس ها، بی‌تردید اصول فاصله گذاری‌های اجتماعی رعایت خواهند شد. برای حفظ چنین اصولی، شهرداری پاریس قصددارد ظرفیت اتوبوس‌های شهری را یک چهارم افزایش دهد.

به گزارش ایسنا،  تمامی کارکنان خدمات حمل و نقل عمومی در لندن به احترام ۲۰ راننده قربانیِ کرونا در این شهر یک دقیقه سکوت کردند. صادق خان، شهردار انگلیس که به گفته خودش پدرش نیز راننده اتوبوس بوده است، ضمن ادای احترام به رانندگان قربانی کروناویروس اعلام کرد که از این پس مسافران اجازه ورود به اتوبوس از درهای جلویی نزدیک به راننده را نخواهند داشت. شهردار لندن با بیان اینکه کارکنان حمل و نقل عمومی، قهرمانان ما هستند و باید همه تلاش خود را برای محافظت از آن‌ها انجام دهیم، ناراحتی و تاسف خود را از مرگ ۲۰ راننده اتوبوس به دلیل ابتلا به کروناویروس جدید ابراز کرد. از زمان اعمال قرنطینه سراسری در ماه گذشته، شمار مسافران اتوبوس در لندن کاهش حدود ۸۵ درصدی داشته است. اما سرویس‌های حمل و نقل عمومی در لندن با وجود کاهش سفرها همچنان به خدمت‌رسانی ادامه می‌دهند. تاکنون ۲۰ راننده اتوبوس و چهار راهبر و کارمند سرویس قطارهای زیرزمینی نیز به دلیل ابتلا به کووید-۱۹ در لندن جان باخته‌اند. مقامات حمل و نقل در لندن به تازگی راهکار جدیدی از ضدعفونی کردن را در اتوبوس‌ها، قطارها، ایستگاه‌ها و پایانه‌ها اجرا کرده‌اند. صندلی‌های جلویی و نزدیک به راننده اتوبوس‌ها طناب‌کشی شده و رانندگان در پشت یک صفحه محافظ شفاف نشسته‌اند. همچنین در اقدام جدیدی که از روز دوشنبه اجرایی خواهد شد، درهای جلویی اتوبوس‌ها بسته شده و از مسافران خواسته می‌شود با استفاده از درهای وسط و عقب اتوبوس سوار و پیاده شوند. بنا بر گزارش رویترز، صادق خان، شهردار لندن هم‌چنین در حال لابی با کابینه دولت است تا استفاده از ماسک را در سرویس‌های حمل و نقل عمومی اجباری کند.

در حین شیوع ویروس کرونا شهرداری برلین نیز پروژه آزمایشی تعریض مسیرهای دوچرخه‌سواری را راه‌اندازی کرده است. رای این کار از معابر ماشین‌رو استفاده می‌شود. هدف از این طرح کمک به افزایش فاصله اجتماعی بین دوچرخه‌سواران در بحبوحه شیوع کرونا است. همچنین تشویق به دوچرخه‌سواری به جای استفاده از خودرو مد نظر شهرداری برلین است. در زمینه تشویق دوچرخه‌سواری، پایتخت آلمان از نمونه‌های موفق اروپا است. روزانه بیش از ۵۰۰ هزار دوچرخه در مسیرهای این شهر تردد می‌کنند. برلین بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر مسیر دوچرخه سواری دارد و طبق آمار ۱۵ درصد از اهالی از دوچرخه به عنوان وسیله حمل و نقل اول خود یاد می‌کنند. همچنین، در سال ۲۰۱۸ ائتلافی متشکل از چپ رادیکال، سوسیال-دموکرات‌ها و سبزها اولین قانون تقسیم کاربری معابر بین انواع وسائل نقلیه را با هدف افزایش امنیت و رعایت بهتر محیط زیست به تصویب رساندند. در این قانون دوچرخه به عنوان امن‌ترین و سبزترین وسیله نقلیه مطرح شده است. به پیروی از این قانون بیش از ۶۰ مسیر جدید از جمله ۱۰۰ مسیر ویژه و سریع‌السیر در برلین ایجاد شده است و شهرداری این پایتخت اعلام کرده حداقل ۱۰۰ هزار ایستگاه دوچرخه نیز تا سال ۲۰۲۵ تعبیه خواهد کرد. پروژه آزمایشی تعریض مسیرهای دوچرخه‌سواری که هم‌اکنون در حال اجراست نیز در راستای این قانون صورت می‌گیرد. اما بحران شیوع ویروس کرونا باعث شده تا روند تعریض مسیرها افزایش یابد چرا که بدین ترتیب رعایت فاصله اجتماعی ایمن برای دوچرخه‌سواران آسان‌تر خواهد بود..

با افزایش گرسنگی همزمان با شیوع گسترده ویروس کرونا، شهر نیویورک یک طرح تازه ۱۷۰ میلیون دلاری را با هدف بهبود امنیت غذایی ۸.۶ میلیون سکنه آن شهر راه‌اندازی می‌کند. بیل دبلازیو، شهردار نیویورک، روز چهارشنبه اعلام کرد: «ما اجازه نخواهیم داد هیچ یک از شهروندان نیویورک گرسنه بمانند.» حدود نیم میلیون تن از ساکنان نیویورک بر اثر شیوع ویروس کرونا شغل‌شان را از دست داده اند یا انتظار می رود از دست بدهند. پیش از همه گیر شدن «کووید۱۹»، حدود ۱.۲ میلیون نیویورکی، شامل یک کودک از هر پنج کودک، امنیت غذایی کافی نداشتند. نیویورک بیش از هر شهر دیگری در ایالات متحده از این ویروس آسیب دیده است. مقام های مسئول در نیویورک می گویند علاوه بر ۶ هزار نفری که در بیمارستان‌ها درگذشته‌اند، ممکن است تا ۳ هزار نفر دیگر نیز با علائم مرتبط با کرونا در خانه‌هایشان جان سپرده باشند. در پی تعطیلی رستوران ها و اغذیه فروشی ها از نیمه ماه مارس، نیویورک در برنامه «بردار و برو» حدود ۴.۵ میلیون بسته غذای مجانی در مدارس عمومی و مراکز سالمندان توزیع کرده است. انتظار می رود این رقم در ماه آوریل به ۱۰ میلیون برسد. شهردار نیویورک گفت توزیع بسته های غذایی، با روند کنونی، در ماه مه به ۱۰ تا ۱۵ میلیون خواهد رسید. شهرداری نیویورک ۱۱ هزار راننده تاکسی را برای تحویل هزاران بسته غذایی به خانه نشینان شهر استخدام کرده است. حدود ۹۰ درصد از غذای شهر نیویورک با کامیون تحویل داده می شود و دو ایستگاه امن برای این راننده ها در نظر گرفته شده تا در فاصله ساعات طولانی رانندگی آن جا استراحت کنند.

سهم شورا در ستاد ملی

حالا با بالا گرفتن اختلافات شورا و ستادملی مبارزه با کرونا، یک عضو هیأت رئیسه شورای شهر تهران، چند روز پیش از حضور علیرضا زالی رئیس ستاد کرونای تهران طی روز آینده در صحن شورای شهر در خیابان بهشت خبر داد و گفت: «گزارشی از موضوع کرونا و مجموع اقدامات انجام گرفته طی روز آینده توسط ایشان اعلام می‌شود و ما در تلاش هستیم که اعضای شورای شهر در ستاد کرونا حضور و حق رای داشته باشند.» زهرا نژادبهرام خاطرنشان کرد: «در حال حاضر هر چند که محسن هاشمی رئیس شورای شهر در جلسات ستاد کرونای تهران شرکت می‌کند و از ایشان دعوت می‌شود ولی حق رای ندارد که امیدواریم اقدامات لازم جهت رفع این مشکل در راستای تحقق پیگیری مطالبات شهروندان انجام گیرد.»

این اشاره خانم نژادبهرام را شاید بتوان منشا بسیاری از این چالش‌ها دانست. مدیریت شهری تهران که به صورت سنتی می‌تواند در بسیاری از مسایل هم چون حمل و نقل عمومی، پسماند و بهداشت شهری ایفای نقش داشته باشد حالا با تشکیل ستاد ملی مبارزه با کرونا و نداشتن حق رای در این ستاد، عملا از میدان مبارزه با کرونا خارج شده است.

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.