آدرس غلط دولت درباره مشکلات صنعت

در گفت‌و‌گوی «فراز» با «امیرحسن کاکایی» عضو هیات علمی گروه مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران ، مطرح شد

طی ماه های گذشته روند افزایش قیمت‌ها در بازار راکد خودرو عحیب‌تر از سال‌های گذشته بود. در بازاری که به گفته مسئولانش، معاملات خودرو صفر بود، ناگهان قیمت پراید به 90 میلیون تومان رسید. در این شرایط بود که نام چند اخلال‌گر بازار خودرو صدر اخبار رسانه‌ها قرار گرفت که شاید پایان راه آن ها چوبه دار باشد. اما واقعیت چیست؟
شوخی نیست، صحبت از صنعتی است که با وجود قدمتی بیش از 50 سال، حتا بیش از 40 هزار میلیارد تومان زیان انباشته و حاشیه سودی منفی دارد. در این باره با امیر حسین کاکایی، عضو هیات علمی گروه مهندسی خودرو دانشگاه علو صنعت ایران گفت‌و‌گو کرده‌ایم.
او معتقد است، سیاست‌مداران در خصوص ریشه مشکلات صنعت خودرو به افکار عمومی آدرس غلط می‌دهند.»
گفت‌و‌گو  با این پرسش آغاز شد که دلیل هرج و مرجی که امروز در بازار و صنعت خودرو شاهد آن هستیم چیست؟ هرج و مرجی که یک وزیر برکنار کرد و چند اخلال‌گر را به دست قانون سپرد.  مشروح این گفت‌و‌گو  را در ادامه می‌خوانید:

***

اجازه دهید پاسخ پرسش شما را با یک سوال بدهم؛  در این لحظه که با یکدیگر گفت‌و‌گو می‌کنیم قیمت سکه به 7 میلیون و 400 هزار تومان رسیده است. آیا سکه  یک کالای تولیدی است؟خیر. سکه کالای تولیدی نیست. فقط کافی است که تقاضا در بازار وجود داشته باشد و بانک مرکزی هم سکه را در اختیار بازار قرار دهد.

* شما قصد دارید از « انتظار تورمی» در بازار حرف بزنید؟

دقیقا.  حالا سوال بعدی من این است که آیا دولت باید سکه را عرضه کند که قیمت ب پایین؟ خیر، یک بار در سال 97 اینکار را کردند و بزرکترین تاراج ملی اتفاق افتاد. می‌‌خواهم بگویم در بسیاری از موارد انتظارت ناردست از سوی جامعه موجب مشاهده رفتارهای اقتصادی نادرست از سوی دولت می‌شود. از خاطرتان باشد در همان سال 97عده‌ای دولت را محکوم کردند به اینکه خودش موجب بالا رفتن قیمت سکه در بازار شده، بنابراین دولت با یک تصمیم اشتباه دست به پیش فروش سکه زد، برای مدتی بازار آرام گرفت اما این آرامش قبل از طوفان بود. با این توضیح می‌خواهم بگویم برخی تحلیل‌ها درباره رخدادهای اقتصادی در کشور از ریشه اشتباه است.

احتکار در صنعت خودرو مفهومی ندارد 

* برای اینکه از بحث اصلی دور نشویم، لطفا توضیح دهید چه تحلیلی در خصوص واکاوی دلایل نجومی شدن قیمت خودرو  در بازار وجود داشته که از نگاه شما اشتباه است؟

اولین مورد استفاده از واژه «احتکار» است. در بازار بزرگی مثل خودرو دپوی 6 هزار دستگاه خودرو احتکار نیست.  حالا اگر مردم و روزنامه‌نگاران در این باره احساسی برخورد کنند، ایرادی ندارد اما به عقیده من دولت و نظام نباید درگیر این احساسات بشوند. حاکمیت نباید رویا پردازی کند و بگوید: « ما با اینکه تحریم هستیم، نمی‌گذاریم قیمت خودرو در بازار داخلی ایران بالا برود.» ثابت نگاه داشتن دستوری قیمت‌ها در اقتصاد رویای همه دولتمردان در اقتصاد بوده است. ببینید! یک اتفاق بیرونی در اقتصاد ما افتاده است به نام تحریم؛ نمی‌توان آن را نادیده گرفت و مدام شعار داد. باید واقعیت را دید و آن وقت است که می‌توان برایش راهکار عملی پیدا کرد.

* به باور بسیاری کارشناسان، دلال و برهم زننده بازار خودرو هیچ‌کس جز خود دولت نمی‌تواند باشد. چرا که دوخودروساز بزرگ در ایران دولتی و « انحصاری» هستند.  شما هم از احساسی رفتار کردن دولت در این مواجهه با مشکلات صنعت خودرو گفتید. حالا سوال مشخص من این است که دلیل آشوب چند ماه گذشته در بازار خودرو عملکرد ناقص خودروسازان است یا رفتار دولت؟  نقش مردم در این باره چیست؟

  برای ارائه پاسخ روشن به پرسش شما باید تاکید کنم این آشوبی که حالا در بازار خودرو به راه افتاده و چند نفر را هم به پای چوبه دار کشانده، به نفع هیچکس نیست، نه مردم، نه صنعت خودرو و نه حاکمیت. از سوی دیگر بسیار مهم است که بدانیم همه چیز از تحریم شروع شد. اگر این محدودیت برای کشور ایجاد نشده بود، بدون شک امثال می‌توانست سال رونق و شکوفایی صنعت خودرو در کشور باشد. اینکه گفته می‌شود خودروسازان کم‌کاری داشتند و در نهایت موجب 90 میلیون تومانی شدن قیمت پراید در بازار شدند، از نظر من غیرقابل قبول است.اظهار نظرای اینچنینی آدرس غلط به افکار عمومی می‌دهد.

ارز 4200 تومانی بحران صنعت خودرو را تشدید کرد

*لطفا بروید سر اصل مطلب و بگویید آدرس صحیح  برای فهم دلیل مشکلاتی که امروز در صنعت خودرو، به ویژه در حوزه قیمت‌گذاری به وجود آمده است،  چیست؟

وقتی دولت قیمت ارز  را به شیوه‌ای کاملا غیر کارشناسی 4 هزارو 200 تومان تعیین می‌کند و سر خودروساز منت می‌گذارد که برای تامین قطعه،  ارز ارزان قیمت  در اختیار او قرار داده و به همین جهت هم خود را محق به تعیین قیمت خودرو می‌داند، این وضعیتی که حالا در آن گرفتار شدیم پیش‌ پیش می‌آید.

*پس نظر شما این است که وقتی ارز در بازار آزاد گران شده چرا از خودروساز توقع داریم که خودرو ارزان قیمت دست مردم بدهد؟

اصلا این دو تابعی از یکدیگر می‌شوند.

*اما حتما به این نکته هم توجه دارید که قیمت ارز تحت یک فرآیند دلالی در اقتصاد بالا رفته و قیمت آن واقعی نیست؟

صد در صد حرف را قبول دارم و به همین جهت هم می‌گویم برخی از سیاست‌مداران با رفتارهای پوپولیستی سعی در سرپوش گذاشتن روی اصل ماجرا دارند. اصل ماجرا این است که خودروساز باید بتواند حاشیه سود 5 درصدی را برای تولید محصول خود متصور شود و در یک فضای رقابتی شروع به کار کند. توجه شما را به این نکته جلب می‌کنم که در چند سال گذشته حاشیه سود خودروسازان در کشور منفی بوده است و روی هر خودرو  حدودا 30 میلیون تومان ضرر کرده‌اند. همین روند موجب شده زیان انباشته خودروسازان به 40 هزار میلیارد تومان برسد.

شکست انحصار رمز غارت بودجه است 

* برای حل این بحران چرا صحبتی از ضرورت  شکست انحصار در صنعت خودروی ایران نمی‌کنید؟

به این دلیل که با این حرف بسیار مخالف هستم . صحبت از شکست انحصار رمز غارت بودجه مملکت است. در صنعت خودروسازی ایران 31 خودروساز فعال وجود دارند که کارشان بلعیدن بودجه، دریافت بی حساب و کتاب یارانه و سوبسید است. در این باره لازم است از تجریه کشورهای موفق درس بگیریم. برای مثال در کره جنوبی یک خودروساز است که توانسته  بیش از 10 درصد از بازار جهانی را در اختیار بگیرد. برای مثال در کشوری مثل آلمان 3 خودروساز مطرح وجود دارد.

حرفم این است که اتفاقا باید در صنعت انحصار ایجاد کرد که قوی بشوند و بتوانند با دنیا رقابت کنند. اما از آن طرف باید رقابت را در بازار ایجاد کرد.  آیا ما قطعه سازی در ایران داریم که در سطح بین‌المللی حرفی برای گفتن داشته باشد؟ خیر. چرا؟ بدون توجیه اقتصادی تعداد خودروسازان و قطعه سازان را افزایش دادیم و سال‌هاست آنها را به زور سوبسید و یارانه روی پا نگاه داشته‌ایم. ما با افزایش تعداد خودروسازان فقر را گسترش دادیم، نه ثروت را.  نباید اجازه دهیم که فلان سیاست‌مدار پوپولیست به هوای شکست انحصار رانت از دولت بگیرد و در شهری که به هیچ عنوان کشش صنعتی ندارد، سایت خودروسازی ایجاد کند، و چند سال بعد با زیان انباشه روی دست اقتصاد کشور بماند. نمایندگان در مجلس نشسته‌اند و  به دروغ حرف از شکست انحصار در صنعت خودرو سازی می‌زنند با این هدف که به رانت و نان و نوایی برسند.

*حالا در این دعواهای سیاسی و پوپولیستی، گناه مردم چیست که  بخش اعظمی از آنها نه پول خرید خودروهای خارجی را دارند و نه عقل سلیم به آنها اجازه می‌دهد خودروی گران و بی‌کیفیت داخلی سوار شوند، اما از روی ناچاری راه دوم را انتخاب می‌کنند؟

اول آنکه صراحتا بگویم این معضل راهکار کوتاه مدت و قطعی ندارند. مسیری است که باید رد یک پروسه طولانی طی شود. دولت باید دست از قیمت‌گذاری دستوری بر دارد، در جریان اصلاح ساختارهای اقتصادی و تعامل با کشورهای دنیا نرخ ارز را واقعی تعیین کند و همینطور، بدون پرداخت یارانه و سوبسید اضافی از خودروساز بهره‌وری بخواهد.اگر خودروساز موفق به تولید با کیفیت نشد، باید با کاهش تعرفه گمرکی نیاز داخل از طریق واردات تامین شود.

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.