مسدود سازی به روش کره ای

ریشه انتقادات گسترده دولت و بانک مرکزی از مقامات کره جنوبی بررسی شد

از رییس کل بانک مرکزی کشور تا سخنگوی وزارت امور خارجه و دیروز هم رییس جمهوری ایران، این روزها انتقادهای مقامات رسمی کشور از رفتار کره جنوبی، سر خط خبرها است. مقامات کشور، کره جنوبی را متهم به محافظه کاری در قبال تهدید‌های آمریکا و پرداخت نکردن بدهی‌های ایران کرده‌اند. مقامات سئول نیز با ابزار ناراحتی از این موضوع، وعده حل مشکل داده‌اند. اما ماجرای این مناقشه چیست؟

اعتراض‌ها و واکنش‌ها

۲۱خردادماه بود که عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی ایران در گفت‌وگو با بلومبرگ گفت: «اگر کره جنوبی منابع مسدود شده ایران را آزاد نکند، اقدام قانونی خواهیم کرد.» این نخستین پرده از تهدید رسمی یک مقام کشورمان در برابر رفتار کره‌ای‌ها بود.

همتی البته دلیل این گلایه خود را این گونه توضیح داد که: «اقدامات بانک‌های کره‌ای مانع از آن می‌شوند که ایران بتواند از پول خود برای خرید مواد غذایی و دارو استفاده کند.» او درباره ارتباط رفتار کره جنوبی با تحریم‌های آمریکا نیز، ضمن تکید بر اینکه «این نوع تجارت مشمول تحریم‌های آمریکا نیست.» گفت: «آن‌ها تصمیم گرفته‌اند وارد بازی سیاست شوند و از تحریم‌های غیرقانونی و یکجانبه ایالات متحده پیروی کنند.»

اما طرح این گلایه‌ها از سوی مقامات کره هم بی پاسخ نماند. کونگ سوک، یکی از مقامات وزارت امور خارجه کره جنوبی در همین رابطه به بلومبرگ گفت: «ما با آمریکا، ایران و بانک‌هایی که منابع را مسدود کرده‌اند برای حل این مشکل رایزنی کرده‌ایم. تاکنون توانسته‌ایم بخشی از این منابع را برای توسعه تجارت بشر دوستانه با ایران استفاده کنیم و همچنان در جستجوی راه‌هایی هستیم که این گونه تبادلات را افزایش دهند.»

همتی البته در بخش دیگری از پاسخ کتبی خود به این رسانه آمریکایی گفت: «دیدن این منظره وحشتناک است. این موضوع که بانک‌های کره‌ای با خیال راحت تعهدات خود و توافقات مالی بین‌المللی رایج را زیر پا می‌گذارند بسیار ناراحت‌ کننده است.»  عبدالناصر همتی در این گفت‌وگو ضمن توضیح درباره خودداری کره جنوبی از بازپرداخت پول ایران راه حلی نیز ارایه داد: «آن‌ها می‌توانند این بدهی را از راه‌هایی که با تحریم‌های آمریکا به مشکل نخورد نیز با ایران تسویه کنند.»

رئیس کل بانک مرکزی افزود: «قصد داریم از منابع خود در بانک‌های کره‌ای برای خرید مواد غذایی و پزشکی استفاده کنیم که صراحتا مشمول تحریم‌های یک‌جانبه ایالات متحده نمی‌شوند.» او اظهار کرد: «میلیاردها دلار در کره جنوبی داریم. این منابع متعلق به ماست و ما حق ویژه داریم که آنها را برای واردات دارو و مواد غذایی استفاده کنیم.»

اما اوایل خرداد ماه بود که کره جنوبی از ارسال محموله‌های دارویی به ایران خبر داد. محموله‌هایی که بنا بود بازپرداخت بدهی کره به ایران باشند. وزارت خارجه کره جنوبی با اعلام ارسال محموله ۵۰۰ هزار دلاری خبر داد که به‌زودی محموله‌ای دو میلیون دلاری نیز به ایران ارسال خواهد شد. نکته اما اینجا بود که تخمین‌های رسانه‌ها مبلغ این بدهی را چندمیلیارد دلاری تخمین می‌زدند و محموله‌های ذکرشده عملا کسر ناچیزی از این بدهی را تسویه می‌کردند. مجموع این ارقام، ‌فرسنگ‌ها با میزان پولی که دولت کره جنوبی بابت خرید نفت ایران بدهکار است فاصله داشت و به نظر می‌رسید اراده‌ای برای پرداخت این پول نیز وجود ندارد و نهایتا، اقلام بشردوستانه به جای پول نفت ایران به ایران ارسال شود.

پس از این اقدام بود که وزارت خارجه ایران ضمن اعلام رسمی مبلغ بدهی، با لحنی تند از رویکرد کره‌ای‌ها در این زمینه انتقاد کرد. سخنگوی وزارت خارجه ایران در نشستی مطبوعاتی درباره بدهی میلیاردی کره جنوبی به ایران و این محموله‌ها گفت: «زحمت کشیده‌اند. ما چیزی حدود دو سال با کره جنوبی مذاکره داشتیم ولی کره‌ای‌ها در این زمینه به آمریکایی‌ها گوش می‌دهند و برای پرداخت بدهی‌شان منتظر پاسخ مثبت آمریکا بودند.» در همین نشست بود که موسوی رسما مبلغ بدهی را اعلام کرد: «هفت میلیارد دلار پول ملت ایران در کره است و آنها باید همان موقع به‌صورت مقتضی این پول را به کشور ما بازمی‌گرداندند، ولی غفلت کردند و تأخیر داشتند ما بارها به آنها این موضوع را گوشزد کردیم که آنچه آنها درباره علت این تأخیر مطرح می‌کنند غیرقابل‌قبول است. ایران تحت هیچ‌گونه تحریم بین‌المللی نیست و تحریم‌های آمریکا علیه ایران، یک‌جانبه و غیرقانونی است؛ بنابراین استناد کره‌ای‌ها به تحریم‌های آمریکا نمی‌تواند ملاک عمل برای کره یا هیچ کشور دیگری باشد و ما خواهان بازپس‌گیری دارایی‌های خود هستیم.»

یک روز بعد از مصاحبه همتی، حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی نیز  درگفتگوی تلفنی با دکتر همتی رئیس کل بانک مرکزی با انتقاد از اقدام به مسدود سازی منابع بانک مرکزی ایران توسط کره جنوبی که با تبعیت از سیاست‌های ضد انسانی دولت آمریکا و درچارچوب فشار حداکثری آنها به ملت ایران انجام شده است، به رئیس کل بانک مرکزی دستور داد با همکاری وزارت امور خارجه موضوع را از طریق سیاسی دوجانبه و مسیر حقوقی و نهادهای مالی و مجامع بین المللی مورد پیگیری قرار دهد.

رئیس جمهوری تاکید کرد: «ممانعت کره جنوبی در استفاده ایران از منابع بانک مرکزی برای خرید کالاهای اساسی، دارو و اقلام انسان دوستانه هرگز پذیرفتنی نیست و انتظار داریم دولت کره جنوبی هرچه سریع‌تر این محدودیت را برطرف کند.»

ریشه ماجرا کجاست؟

کره جنوبی از متحدان نزدیک امریکا است و در عین حال در چند دهه اخیر، از طرف‌های تجاری اصلی ایران بوده است. سئول با مشکل ایجاد توازن بین حفظ روابط خود با ایالات متحده و باز نگه داشتن مسیر تجارت با ایران مواجه است. اول اردیبهشت ماه امسال بود که به گزارش روزنامه وال استریت ژورنال، مقامات نیویورک بانک صنعتی کره جنوبی را با ارجاع به پرونده‌های سال ۲۰۱۰ به مبلغ ۳۵ میلیون دلار جریمه کردند  . طبق ادعای مقامات نیویورک، بانک دولتی کره جنوبی در سال ۲۰۱۰ در مورد نصب و راه‌اندازی سیستم نظارت کافی بر مبادلات مالی کوتاهی کرده است .روزنامه وال‌استریت‌ژورنال به استناد یک سند از اداره خدمات مالی نیویورک ادعا می‌کند که فردی تحت عنوان کنت زونگ از سال ۲۰۱۱ بیش از یک میلیارد دلار معاملات غیرقانونی از طرف تهران با استفاده از حساب‌های خود با این بانک انجام داده است.   براساس سند ارائه شده، زونگ مقامات بانک را متقاعد کرد که دولت ایران به او بابت مصالح ساختمانی که او فروخته پول نقد بدهکار است.   وزارت دادگستری آمریکا نیز مدعی است که زونگ فاکتورها، قراردادها و لوایح بارگیری برای فریب بانکداران جعل کرده است.   بانک صنعت یکی از دو بانک در کره جنوبی بود که مقامات سئول در سال ۲۰۱۰ برای انجام تجارت مجاز با تهران ضمن رعایت کردن تحریم‌های ایالت متحده از آن استفاده می‌کردند.

اما پس از این اقدام آمریکایی ها و تغییر رفتار کره بود که در ۱۷ خرداد، دکتر همتی رئيس كل بانك مركزي، برای دیدار با مقامات کره، راهی سئول شد.  به گزارش روابط عمومي بانك مركزي، دكتر عبدالناصر همتي طي سفر به كره جنوبي در دیدار با رییس بانک مرکزی، خواستار اقدام جدی مسئولین کره در حل مشکلات بانکی دو کشور شد. همتی در این دیدار با طرح مشکلات بانکی طرفین بویژه عدم همکاری بانک های کره جنوبی در خصوص استفاده از منابع بانک مرکزی ایران؛ خواستار اقدام جدی مسئولین کره در حل هرچه سریعتر مشکلات شد. دکتر همتی همچنین با اشاره به تاثیر منفی مشکلات بانکی بر روابط دوکشور که به دلیل محافظه کاری بیش از حد طرف کره ای ممکن است ایجاد شود، ابراز امیدواری کرد این موضوع هرچه سریعتر حل شود. آقای لی رییس بانک مرکزی کره جنوبی نیز ضمن تشکر از حضور دکتر همتی از نحوه عمل بانک های کره ای که عمدتاً به دليل نگرانی آنها به خاطر اعمال جریمه امریکا است، ابراز تاسف و اعلام کرد تمام تلاش خود را برای پیگیری و حل موضوع به کار خواهد برد.

پیوند اقتصادی میان کره جنوبی و ایران با بازگشایی سفارت ایران در سال ۱۹۶۷ در این کشور آغاز شد. هر چند تا پیش از بازگشایی رسمی سفارتخانه ایران، توکیو مسوولیت هماهنگی میان دو کشور را بر عهده داشت. اما حضور رسمی ایران که نسبت به سایر کشورهای خاورمیانه از ثبات خاصی برخوردار بود در کره جنوبی باعث شکل‌گیری فصل جدیدی در روابط اقتصادی دو کشور شد. به گونه‌ای که پس از بحران نفتی سال ۱۹۷۳ و افزایش قیمت نفت از بشکه‌ای ۳ به ۱۲ دلار، دو کشور برنامه‌هایی را برای افزایش حجم مبادلات امضا کردند.

بر اساس این توافق قرار بود در یک دوره ۵ ساله حجم مبادلات تجاری تا سال ۱۹۸۰ به دو میلیارد دلار برسد. در بخش دیگری نیز ایران در نظر داشت برای بهبود بیشتر روابط اقتصادی، باید طی ۱۵ سال ۶۰ هزار بشکه نفت به این کشور صادر کند. روابط اقتصادی در سایه نیاز کره جنوبی به نفت ارزان و باکیفیت ایران ادامه داشت تا اینکه در سال ۲۰۰۸ با وجود تحریم ایران به واسطه برنامه‌های هسته‌ای، توافقی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار به امضا رسید.

به گزارش اعتماد، تا پیش از تشدید تحریم‌ها در آبان سال ۹۷، کره جنوبی جزو ۵ کشور عمده خریدار فرآورده‌های نفتی ایران و دومین کشور پس از چین از حیث واردات نفت در سال ۲۰۱۷ بود. بر اساس گزارش‌های رسمی در سال ۲۰۱۷ و پس از امضای برجام، کره جنوبی به‌ طور متوسط روزانه حدود ۱۸ میلیون و ۷۰ هزار تن یا ۵۳۴ هزار و ۳۶۸ بشکه نفت از ایران وارد کرده است. این میزان در سال ۲۰۱۸ میلادی به ۷ میلیون و ۱۵۰ هزار تن یا حدود ۲۱۱ هزار و ۴۴۰ شبکه نفت تقلیل پیدا کرد. پس از انتشار خبر بازگشت تحریم‌ها و دادن مهلت ۶ ماهه به خریداران نفت ایران برای یافتن فروشندگان نفتی جدید، کره‌جنوبی نیز به تبعیت از سایر کشورهای هم پیمان امریکا، ثبت سفارش نفت از ایران را کاهش داد تا اینکه در مه ۲۰۱۹ و چندی پس از لغو تمام معافیت‌های نفتی، واردات نفت از ایران را به صفر رساند. با وجود اینکه تحریم‌های دور قبلی در اوایل دهه ۹۰ شدیدتر از تحریم‌های جدید علیه ایران بودند، اما برای اولین ‌بار طی ۷ سال گذشته کره جنوبی هیچ گونه سفارشی برای خرید نفت از ایران ثبت نکرده است. هر چند تحریم‌ها صنعت نفت ایران را هدف قرار داده بود اما دو ماه پس اینکه امریکا «خواستار شدت بخشیدن به تحریم‌ها شد» و عملا تمام کورسوی اعطای معافیت‌ها را از بین برد، ‌کره جنوبی نیز با کاهش بین ۳۲ تا ۶۲ درصدی خرید میعانات گازی، در این حوزه نیز به دنبال فروشنده‌ای دیگر است.

بر اساس گزارش‌های گمرک کره جنوبی، در دو ماه نخست سال ۲۰۱۹ به ‌طور متوسط روزانه ۱۷۶ هزار بشکه میعانات گازی از ایران خریداری می‌شد. خرید میعانات گازی کره جنوبی از ایران در مدت مشابه سال ۲۰۱۸ بین ۲۵۰ تا ۴۵۰ هزار بشکه در روز گزارش شده بود. هر چند به دلیل مشی وزارت نفت پس از اعمال دور جدید تحریم‌های نفتی و با هدف جلوگیری از ضربه زدن دشمن به صنعت نفت کشور، چند سالی است که آمارهای جدیدی در خصوص صادرات نفت و فرآورده‌های آن در رسانه‌ها منتشر نمی‌شود. اما برخی گزارش‌ها گویای این موضوع است که کره جنوبی واردات نفت ایران را در سایه ترس از اقدامات آتی امریکا همچنان در حد صفر نگه داشته و واردات میعانات گازی را نیز بین ۱۵ تا ۶۰ هزار بشکه قرار داده است. هر چند خرید میعانات گازی به دلیل قیمت ارزان آن برای کره‌ای‌ها ارجحیت دارد.

آذر ۹۷ نیز، پس از دیدار مسوولان کره‌ای با مدیران نفتی قرار بر پرداخت پول نفت در قبال خرید کالا از کره جنوبی شد. بر اساس این ساز و کار پول‌های حاصل از فروش نفت ایران به صورت ارز ملی در بانک‌های کره‌ای باقی می‌ماند و ایران می‌تواند در قبال خرید کالا و دارو از آن استفاده کند. هر چند از دو سال گذشته تا ماه جاری میلادی‌، تنها ۵۰۰ هزار دلار از درآمدهای نفتی در قالب دارو به کشور وارد شد.

به گزارش تسنیم به نقل از پرس‌تی‌وی، ایران در آن زمان قراردادی با کره جنوبی برای تجارت نفت به‌ازای کالا نهایی کرده است. امضای این قرارداد بخشی از یک استراتژی بزرگ است برای دور زدن تحریم‌های اعمال‌شده بر ایران پس از خارج شدن یکجانبه  واشنگتن از معاهده اتمی برجام. رئیس اتاق بازرگانی ایران ــ کره گفت این قرارداد برای بازگشت درآمد صادرات نفت ایران از کره جنوبی بسته شده است. حسین تنهایی گفته بود: «با این مکانیسم جدید، درآمد صادرات نفت ایران با کالاهای وارداتی مبادله می‌شود.»

حالا با وجود تمام رایزنی‌ها، مناقشه میان ایران و کره، لحنی تهدید آمیز به خود گرفته است و به نظر می‌رسد باید منتظر پیگیری‌های حقوقی ایران در مراجع بین المللی برای باز پس گیری حق و حقوق از دست رفته باشیم. ماجرا هرچه باشد، در میانه بحران کرونا و کاهش درآمدهای نفتی، تاثیر اقدام محافظه کارانه مقامات کره، برای کشورمان از اهمیت خاصی برخوردار است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.