دور زدن هرمز از جاسک

فرصت جدید صادرات نفتی ایران از مسیر جاسک بررسی شد

پروژه‌ای که از تابستان گذشته در سواحل دریای عمان آغاز شده، حالا به قدری اهمیت پیدا کرده که روحانی از آن به عنوان استراتژیک‌ترین برنامه دولت یاد کرده است. ماجرا اما به ایجاد خط لوله‌ای جدید باز می‌گردد که قرار است ظرفیت صادرات نفت ایران را افزایش دهد.

قطع بند ناف هرمز

حسن روحانی، رییس جمهوری ایران، عصر سه شنبه در جلسه برنامه‌ریزی و تلاش ملی برای تحقق شعار جهش تولید که با حضور استانداران سراسر کشور برگزار شد، گفت: «الان از گوره تا جاسک هزار کیلومتر داریم لوله می‌کشیم و صادرات نفت ما دیگر متصل به بند ناف تنگه هرمز نیست.» روحانی تاکید کرد که «این برای اولین بار در تاریخ ایران است که این کار انجام می‌گیرد.» رییس جمهوری، در این نشست، همچنین گفت: «مقام معظم رهبری یک بار که در محضر ایشان بودم به من گفتند استراتژیک‌ترین کار دولت شما این کار است که دارید انجام می‌دهید؛ همین لوله‌ای که نفت‌مان را به جاسک منتقل می‌کنیم و به دریای عمان می‌بریم کار بزرگ و عظیم و بی نظیر تاریخ ایران است، یعنی در تاریخ ایران اولین بار است این داستان محقق می‌شود؛ همه بیاییم بیان و تبیین کنیم.»

اما اشاره روحانی به قطع بند ناف هرمز به این موضوع باز می‌گردد که عمده صادرات نفت ایران اما هم اکنون از پایانه صادراتی خارک و با عبور از تنگه هرمز انجام می‌شود. اما حالا تنوع‌بخشی به پایانه‌های صادرات نفت ایران و استفاده از مسیرهای جایگزین آبراه تنگه هرمز، از  اهدافی هستند که در پروژه خط لوله گوره-جاسک دنبال می‌شود.

مرداد ماه سال ۹۸ بود که مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت از آغاز عملیات اجرایی طرح احداث خط لوله انتقال نفت خام گوره- جاسک و پایانه جاسک، خبر داد. به گزارش ایرنا تورج دهقانی، در آن زمان گفت که فراهم آوردن امکان تولید داخلی قریب به  ۶۰ درصد از لوله‌های طرح احداث خط لوله انتقال نفت خام گوره به جاسک، اقدام بسیار بزرگی از سوی شرکت متن است که در راستای جامه‌عمل پوشاندن به رونق تولید انجام می‌شود.

او همچنین تاکید کردکه  طرح استراتژیک و ملی انتقال نفت خام گوره به جاسک و تاسیسات نفتی بندرجاسک با هدف انتقال یک میلیون بشکه نفت خام سبک و سنگین صادراتی در روز از طریق یک خط لوله ۴۲ اینچ با طول تقریبی ۱۰۰۰ کیلومتر و با استفاده از ۵ تلمبه خانه بین راهی و ۲ ایستگاه توپکرانی، همچنین تعداد ۱۱ پست برق و خطوط انتقال برق به طول تقریبی ۱۸۰ کیلومتر،‌ در دستور کار شرکت ملی نفت ایران قرار دارد. این طرح شامل پایانه دریافت نفت،‌۲۰ مخزن به ظرفیت مجموع ۱۰ میلیون بشکه و تاسیسات جانبی شامل ۳ عدد گوی شناور و اسکله صادراتی است.

دهقانی اما چند ماه بعد نیز در بهمن ماه سال 98، درباره آخرین وضع طرح خط لوله انتقال نفت گوره – جاسک  گفت: «بخش زودهنگام این طرح پیشرفت ۵۰ درصدی دارد.» او همچنین افزود: «سال ۹۹ با راه‌اندازی زودهنگام طرح گوره – جاسک ظرفیت انتقال نفت یا مایعات گازی را در سواحل مکران شاهد خواهیم بود.»

گزارش‌ها نشان از آن دارد که با اجرای این پروژه، امکان انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت خام از پایانه نفتی گوره در استان بوشهر به منطقه جاسک در ساحل دریای عمان فراهم می‌شود و جاسک به‌عنوان دومین پایانه صادراتی نفت خام کشور، اهمیت راهبردی می‌یابد. به نظر می‌رسد در آینده نزدیک هر چقدر همسایگان نفتی ایران برای صادرات نفتشان محتاج عبور از تنگه هرمز باشند، ایران برای صادرات بخش بزرگی از نفتش بی‌نیاز از تنگه هرمز خواهد بود و این موضوع در معادلات استراتژیک قدرت در منطقه خلیج‌فارس بسیار مهم است. با ساخت این خط لوله، ایران می‌تواند ضمن دور زدن تنگه هرمز، افزون‌ بر پایانه صادرات نفت خارگ در خلیج فارس، جاسک را هم به دومین پایانه صادرات نفت ایران در دریای عمان، با اولویت صادرات نفت تولیدی از میدان‌های غرب کارون، تبدیل کند.

ویژگی‌های فنی پروژه

سید شمس‌الدین موسوی چاشمی، سال گذشته درباره ویژگی‌های فنی این پروژه به ایرنا گفته بود: «خط لوله انتقال نفت خام از غرب کارون به سواحل مکران، که به خط لوله گوره-جاسک معروف است، طولی حدود ۱۱۰۰ کیلومتر دارد و برای انتقال یک میلیون بشکه انواع نفت خام سبک و سنگین به سواحل مکران برنامه‌ریزی شد است.» او اضافه کرد: این پروژه از چند منظر یک پروژه استراتژیک محسوب می شود اول اینکه ایران را از وابستگی به پایانه خارک جدا می‌کند. در حال حاضر ۷۵ تا ۸۰ درصد صادارت نفت خام کشور از جزیره خارک انجام می‌شود و این خط لوله، پایانه جدیدی را در جاسک ایجاد می‌کند که بعد از تنگه هرمز قرار دارد و دسترسی به آب‌های آزاد اقیانوسی را فراهم می‌کند.

همچنین گفته شده که برای انتقال یک میلیون بشکه نفت خام سنگین از گوره به جاسک و به منظور جلوگیری از افت فشار، احداث پنج تلمبه خانه بین راهی برنامه ریزی شده که برای ساخت هر تلمبه خانه ۱۸ ماه زمان لازم است.

احداث خطوط ۴۲ اینچ انتقال نفت خام از تلمبه خانه گوره به پایانه جاسک به طول تقریبی ۱۰۰۰ کیلومتر نیز از طرف شش پیمانکار ایرانی بخش خصوصی در حال انجام است که هر گستره به ترتیب شامل ۱۴۸، ۱۵۷، ۱۳۴، ۱۵۷، ۱۶۴ و ۲۳۵ کیلومتر خط لوله است. مبداء این خط لوله منطقه گوره از توابع شهرستان گناوه استان بوشهر است که پس از عبور از استانهای بوشهر، فارس و هرمزگان از ۶۰ کیلومتری غرب شهر جاسک به ترمینال و تأسیسات دریایی صادرات و واردات که احداث آن برنامه ریزی شده است، متصل می شود.

علاوه بر این، به تازگی، قراردادهای ساخت ۵۰ پمپ مورد نیاز طرح راهبردی انتقال نفت خام گوره – جاسک با ارزش تقریبی ۴۸ میلیون یورو بین شرکت مهندسی و توسعه نفت و شرکت‌های پمپ‌های صنعتی ایران، پمپیران و پتکو امضا شده است. این قراردادها؛ با شرکت پمپ‌های صنعتی ایران به ارزش تقریبی ۱۹ میلیون یورو و با هدف ساخت و خدمات پشتیبانی ۲۰ دستگاه الکتروپمپ، با شرکت پمپیران به ارزش تقریبی ۱۹ میلیون یورو و با هدف ساخت و خدمات پشتیبانی ۲۰ دستگاه الکتروپمپ و با شرکت پتکو به ارزش تقریبی ۱۰ میلیون یورو با هدف ساخت و خدمات پشتیبانی ۱۰ دستگاه الکتروپمپ امضا شده است. هم‌اکنون پمپ‌ها در حال ساخت هستند و ۱۵ پیمانکار اجرایی در بخش‌های مختلف در پهنه ۱۰۰۰ کیلومتری اجرای این طرح مشغول به کار هستند. به گفته مدیرعامل متن، کل طرح ۲۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و پیشرفت فیزیکی در بخش زودهنگام طرح حدود ۵۰ درصد است. این شتاب باید حفظ شود تا بتوانیم به برنامه زمان‌بندی مورد نظر برسیم. این نوید را خواهیم داد که بخش زودهنگام طرح گوره به جاسک در سال ۱۳۹۹ به بهره‌برداری برسد تا نفت و میعانات گازی را در سواحل مکران داشته باشیم. با کاهش ۱۰۰۰ کیلومتری مسیر حمل و بارگیری نفت ایران توسط نفتکش‌های پهن پیکر، ضمن تمرکززادیی از پایانه‌های صادراتی و کاهش ریسک ژئوپلیتیک صادرات نفت ایران از تنگه هرمز، شاهد کاهش قابل ملاحظه هزینه‌های حمل نیز خواهیم بود.

اهدافی بالاتر از صادرات نفت

اما بررسی جزییات این پروژه بزرگ نشان از آن دارد که اهداف آن فراتر از صرف انتقال نفت است.

یکی از این اهداف به کارگیری شرکت های آریان و اشنغال به کار مردم بومی منطقه بوده است. بر اساس گزارش سال گذشته ایرنا، تمام فعالیت‌ها در به ثمر رسیدن طرح ملی و استراتژیک انتقال نفت از گوره به جاسک در همه جبهه‌های کاری با همکاری شرکت‌های داخلی انجام می‌شود. به عنوان نمونه، در ایجاد زنجیره تولید لوله NACE، تبدیل تختال به ورق و سپس لوله که برای نخستین بار اتفاق افتاده است، شرکت فولاد مبارکه اصفهان، شرکت فولاد اکسین خوزستان، لوله سازی اهواز و ایران آروین، لوله سازی ماهشهر و لوله سازی صفا فعالیت می کنند. عبدالله احمدی با اشاره به تامین تجهیزات مورد نیاز پروژه نفت جاسک – گوره اظهار کرد: تاکنون نزدیک به ۵۰ درصد کالا‌ها و تجهیزات مورد نیاز سفارش گذاری شده و مابقی نیز تا ۲ ماه آینده تعیین تکلیف خواهد شد. همچنین طراحی و اجرای این پروژه نیز ۱۰۰ درصد در داخل کشور انجام می‌شود.

گفته می‌شود که با عملیاتی شدن این پروژه و انتقال یک میلیون بشکه نفت، امکان ایجاد منطقه آزاد تجاری در این منطقه محروم و در عین‌ حال استراتژیک در جنوب کشور و در کنار آب‌های آزاد و با محوریت صنعت نفت، قوت می‌گیرد. تأسیس این منطقه آزاد تجاری بر بستر صنعت نفت می‌تواند سرآغاز حرکتی بزرگ هم  برای توسعه صنعت نفت و هم توسعه منطقه جاسک باشد.

علاوه بر این، طرح انتقال نفت خام از گوره به جاسک با ایجاد فرصت‌های جدید شغلی در استان‌ هرمزگان و استان‌های همجوار آن شامل کرمان، سیستان و بلوچستان، بوشهر و فارس، بازار کار مناسبی را برای صنایع مختلف نظیر فولاد، پمپ‌سازی، لوله‌سازی، پیمانکاران نفت و گاز و دیگر سازندگان تجهیزات داخلی فراهم می‌کند. همچنین گزارش شده است که این پروژه، بیش از یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار ارزش دارد.

حال باید دید، بهره برداری از این پروژه، تا چه میزان می‌تواند، به معضل صادرات نفت کشور در شرایط تحریمی، یاری رساند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.