فکت از «محمد مصدق» در جلسه قطعنامه 2231

نگاهی به آن چه دیشب در جلسه شورای امنیت سازمان ملل گذشت / حمایت روسیه و چین از ایران، همسویی اروپا با آمریکا

این بار نه دور آن میز بزرگ گرد، که با فاصله هزاران کیومتری از یکدیگر نشسته بودند. هرنماینده در یک کشور. کرونا بین حضور فیزیکی آدم ها فاصله انداخته و جلسه شورای امنیت سازمان ملل هم از آن راه گریزی نداشت.

به همین دلیل دیشب پانزده عضو در ویدیو کنفرانسی حاضر شده بودند تا گزارش شش ماهه اجرای قطع‌نامه 2231 ارائه شود. جایی که آمریکا همه تلاش خود را معطوف تمدید تحریم تسلیحاتی ایران کرد، اروپایی‌ها به سیاست یک بام و دوهوایشان ادامه دادند و وزیرخارجه ایران یک بار دیگر از شورای امنیت خواست تا با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا مقابله کند.

اما چین و روسیه که پیش از این نیز به شکل آشکار از مواضع ایران حمایت کرده بودند در این جلسه هم از مخالفت با تلاش‌های آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران صحبت کردند. درست در نقطه مقابل سه کشور اروپایی که با آمریکا هم‌داستان شدند و از عدم تمدید تحریم‌ها «ابراز نگرانی» کردند.
تحریم‌هایی که بر اساس قطع‌نامه 2231 مهرماه به پایان می‌رسد. البته سیاست دیگر اعضا نیز درباره برجام با آمریکا همسو نبود. اتفاقی که به گفته سفیر ایران در لندن باعث شد «مایک پمپئو» جلسه را خیلی زود ترک کند. اما همه‌ها این‌ها باعث شد جلسه‌ای که در آن قرار به رای‌گیری نبود چندان بی‌نتیجه هم نباشد؛ ایران به آغوش شرقی‌ها نزدیک‌تر شد.

شروع و پایان با «نخست وزیرمصدق»

وزیرخارجه ایران سخنرانی‌اش را با جملاتی از نخست وزیز محبوب بخش بزرگی از ایرانیان «محمد مصدق» آغاز کرد.
جملاتی که محمد مصدق 59 سال قبل در جلسه همین شورا به زبان رانده بود: «شورای امنیت تأسیس شد تا ملل بزرگ و کوچک به طور یکسان بتوانند دور یک میز بنشینند و برای حفظ صلح مطابق با اهداف و اصول ملل متحد همکاری کنند. شورا نمی‌تواند وظیفه خطیر خود را انجام دهد … مگر اینکه قدرت‌های بزرگ به اصولی که شورا برای محقق کردن آن‌ها ایجاد شده‌ احترام بگذارند.»
ظریف اشاره کرد که مصدق دو سال پس از این سخنرانی در «کودتای سیا» برکنار شد تا باز هم در سخنانش یادی از کودتای 28 مرداد 1332 کرده باشد. وزیرخارجه ایران گفت که متأسفانه، خودکامگی است که این بی‌پروایی را ایجاد و ترغیب کرده است و در واقع‌، خودکامگی دلیل ریشه ای نشست امروز است: «از ۸ مه ۲۰۱۸ به بعد، ایران و سایر اعضای جامعه بین‌المللی، شاهد بوده اند که دولت ایالات متحده –که از جمله بانیان قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت بود- به‌طور مداوم قطعنامه را نقض کرده و در عین حال سایر کشورها را برای پیوستن به خودش در نقض متنی که خود ارائه داده بود، تشویق می‌کند. از این خطرناک‌تر، و برای اولین بار در تاریخ سازمان ملل متحد، یک عضو دائم شورای امنیت به مجازات دولتهای قانون مدار و اشخاص خصوصی به اتهام عدم نقض قطعنامه شورا می‌پردازد، قطعنامه‌ای که بر «ارتقاء و تسهیل توسعه تعاملات اقتصادی و تجاریِ عادی و همکاری با ایران» تأکید می‌کند.»

او از گزارش اخیر سازمان ملل که در آن ادعا شده موشک‌های شلیک شده از یمن به عربستان ساخته ایران بوده انتقاد کرد و گفت که «جای تعجب نیست که دبیرخانه – همزمان – ائتلاف سعودی را از کشتار کودکان در یمن که کاملا مستند است، مبرا دانست. این وضع موجود نه قابل قبول و نه پایدار است.» اما در بخش دیگری از سخنانش ظریف درباره مناقشه تازه، یعنی تلاش آمریکا برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران نیز گفت: «چارچوب زمانی رفع محدودیت‌های تسلیحاتی که در قطعنامه ۲۲۳۱ پیش¬بینی شده، بخش لاینفک از تفاهم سخت به دست آمده است، که طرف‌های برجام را قادر ساخت تا در نهایت درمورد بسته کلی برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ توافق کنند. قطعنامه آشکارا و مصرانه خواستار «اجرای کامل چارچوب زمانبندی اش است». هرتلاشی برای تغییر یا تعدیل زمانبندی پذیرفته شده به معنای لطمه تمامیت قطعنامه ۲۲۳۱ است. شورا نباید اجازه دهد که تنها یک دولت این فرایند را مورد سوء استفاده قرار دهد.»

ظریف گفت که هرگونه محدودیت جدید توسط شورای امنیت، بر خلاف تعهدات اساسی است که به ملت ایران داده شده است. او اضافه کرد که «در چنین سناریویی، گزینه‌های ایران، همانطور که قبلاً به بقیه طرف‌های برجام اطلاع داده شده، قاطع خواهد بود و ایالات متحده و هر موجودیتی که ممکن است به آن کمک کند – یا به رفتار غیرقانونی امریکا تن دهد- مسئولیت کامل را بر عهده خواهد داشت.» وزیرخارجه ایران البته گفت که جمهوری اسلامی کلام و کردار- تمایل و ترجیح خود به تعامل سازنده با جهان را نشان داده است. وزیرخارجه ایران در جملات آخرش باز هم یاد «نخست وزیر مصدق» را در جلسه شورای امنیت سازمان ملل زنده کرد: «این شورا نخواهد توانست، در توجه به استدلالهای مستحکم ما به قانون، قصور ورزد. بااین حال، این شورا یک نهاد حقوقی نیست، بلکه در درجه اول یک نهاد سیاسی است که بالاترین مسئولیت‌های سیاسی را بر عهده دارد. بنابراین بی تردید درک خواهد کرد که ما به فشار چه از جانب دولت‌های خارجی و چه از جانب نهادهای بین‌المللی تن در نمی دهیم.»

ادعاهای وزیرخارجه آمریکا و پاسخ روسیه
وزیرخارجه آمریکا در این جلسه قبل از ظریف و دیگر اعضا صحبت کرد. او بعد از پایان سخنرانی‌اش در انتظار شنیدن مواضع دیگر کشورها هم نماند. همه صحبت مایک پمپئو بر تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران متمرکز بود: «منقضی شدن این تحریم‌ها، خیانت به منشور سازمان ملل است. ایران می‌تواند تسلیحات روسی بخرد و دامنه حملات خود را به ۳۰۰۰ کیلومتر برساند. ایران می‌تواند نیروهای دریایی خود را ارتقا دهد.» او ادعا کرد که «جمهوری اسلامی ایران برای ثبات از تسلیحات استفاده نمی‌کند. همه کشورهای منطقه یک‌صدا خواهان تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران هستند.» وزیرخارجه آمریکا مدعی شد که آمریکا برای حمایت از امنیت ملی و جان انسان‌ها خواستار تمدید تحریم‌هاست و جهان باید از دیپلماسی باجگیرانه ایران پیشگیری کند.» او ادعا کرد که مردم ایران و جهان به تمدید تحریم‌های تسلیحاتی «احتیاج دارند».

«من در صحبت‌های ایشان حتی یک بار نیز کلمه دیالوگ و همکاری را نشنیدم.» این جمله‌ای بود که نماینده روسیه سخنانش را با‌ آن آغاز کرد. واسلی نبزیا گفت، اینکه وزیرخارجه آمریکا صبرنکرده تا کلام همه را بشنود «جای تاسف دارد»: «تحریم‌های آمریکا علیه کشورها خلاف عقل سلیم و منافع کشورهاست. ما شاهد ادامه فشار حداکثری آمریکا هستیم و بهتر است که این سیاست را سیاست خفه کردن یا خفقان حداکثری توصیف کنیم. معلوم نیست که هدف این سیاست تغییر رژیم است یا ایجاد شرایطی که ایران نتواند نفس بکشد.» نبنزیا از تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا انتقاد کرده و گفت که این کشور از ناقضان اصلی برجام بوده. به گفته او روسیه نمی‌تواند بپذیرد که آمریکا کمپین فشار حداکثری خود را به شورای امنیت بکشاند و به آن‌ مشروعیت ببخشد: «هیچ زمینه و دلایل قانونی یا حقوقی وجود ندارد که با آن تحریم‌های تسلیحاتی ایران را تمدید کنیم. چنین تحریمی در گذشته مطرح نشده و نمی‌توان آن را در شورای امنیت پیش برد.» نماینده روسیه گزارش اخیر دبیرخانه سازمان ملل را هم مغرضانه و دور از بی طرفی دانست.

رو در رویی چین و آمریکا
شاید موضع چینی‌ها قابل پیش‌بینی‌ترین نقطه این نشست بود. چند روز قبل از جلسه وزیرخارجه ایران با همتای چینی‌اش به صورت ویدیو کنفرانس دیدار کرده بود. دیداری که از جمله موضوعات مطرح در آن حمایت بین‌المللی دو کشور از یکدیگر بود. «ژانک چون» نماینده چین در همین راستا در جلسه شورای امنیت گفت که «دلیل بحرانی که اکنون با آن روبه‌رو هستیم خروج آمریکا از برجام و تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا علیه ایران است.» نماینده چین تاکید کرد که چین مخالف تلاش‌های آمریکا برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران است و معتقدیم که باید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت اجرایی شود. ژاک چون گفت که آمریکا از برجام خارج شده و به همین دلیل نمی‌تواند از مکانسیم ماشه استفاده کند. سخنگوی وزارت خارجه چین نیز قبل از جلسه همین مواضع را تکرار کرده بود. مواضع اروپایی‌ها فقط با جملات متفاوتی تکرار شد. انگلیس، آلمان و فرانسه نسبت به حفظ برجام براز نگرانی کردند و از ایران خواستند تا در چارچوب توافق هسته‌ای گام بردارد و البته همچنان منتقد برنامه موشکی ایران هستند. نماینده آلمان گفت که موضع آمریکا در خصوص قطعنامه ۲۲۳۱ با فرانسه و انگلیس همسو است. آن‌ها البته تاکید کردند که از حرکت‌های یک‌جانبه برای وضع تحریم حمایت نمی‌کنند.
به نظر می‌رسد آمریکا همه تلاش‌ خود را برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران در ماه‌های پیش‌رو به کار می‌گیرد. اروپایی‌ها رفته‌رفته با آمریکا هم‌داستان شده‌اند. ایران هم در حال نهایی کردن سند همکاری‌های 25 ساله با چین و گردش کامل به سوی شرق دنیاست.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.