واگنی برای جاماندگان

مجلس، از طرح جدیدی برای جاماندگان سهام عدالت رونمایی کرد

وقتی شاخص بورس، بدون ترمز سربالا می‌رود و هر روز اخباری از افزایش ارزش سهام عدالت در رسانه‌ها منتشر می‌شود و حالا خبر از دو برابر شدن آن در کمتر از دو ماه می‌رسد، طبیعی است که چشم ده میلیون جامانده این طرح نیز به ایده‌های دولت و مجلس برای تعیین تکلیف آن‌ها باشد.

حالا مجلس شورای اسلامی از جزییات طرحی رونمایی کرده است که قرار است وضعیت جاماندگان طرح پرحاشیه سهام عدالت را ساماندهی کند.

آنچه بر سهام عدالت گذشت

بهمن ۸۴ بود که دولت محمود احمدی نژاد، این طرح را برای توزیع عادلانه درآمد برای اقشار محروم آغاز کرد. بر اساس سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قرار بود تا مالکیت بنگاه‌های دولتی از طریق بخش تعاونی به مردم واگذار شود. در واقع قرار شد تا بنگاه‌های دولتی به جای سرمایه داران خصوصی به همه مردم واگذار شوند. اما این واگذاری نه به طور مستقیم بلکه با واسطه شرکت‌های تعاونی استانی انجام شود. ۴۹ شرکت دولتی وارد سبد سهام عدالت شد و مردم نیز  صاحب یک‌برگه سهام به ارزش ۵۰۰ هزار تا یک میلیون تومان شدند و هر ساله چیزی حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان سود سهام دریافت می‌کردند.

سهام عدالت در اصل سبدی از سهام ۴۹ شرکت است که ۳۵ شرکت آن سهامی عام بوده و بخشی از سهام آنها در بورس قبلا عرضه شده و ۱۴ شرکت دیگر سهامی خاص هستند. مجموع ارزش سهام عدالت ۳۵ شرکتی که بورسی هستند به تنهایی چیزی حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است. تقریبا ۴۰ درصد ارزش شاخص بورس متاثر از این ۳۵ شرکت است و تاثیر آن بر مدیریت شرکت‌ها در حد انتخاب عضو هیات مدیره در یک سوم ارزش بازار است. بر اساس اطلاعات موجود حدود ۴۰ میلیون نفر دارنده سهام عدالت هستند که عمدتا افراد طبقه متوسط به پایین هستند. ترکیب تقریبی دارندگان سهام عدالت شامل حدود ۱۰ میلیون نفر از افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی، ۱۵ میلیون نفر از کارکنان و بازنشستگان دولت و بیش از ۱۵ میلیون نفر دیگر هم کارگران و روستاییان و سایر اقشار است.

 آب رفتن ارزش سهام

با خبر آزاد سازی سهام عدالت، بسیاری از مردم که برگه‌های یک میلیون تومانی سهام را سال‌ها پیش در اختیار گرفته بودند، در سامانه طراحی شده برای این طرح، با نصف شدن ارزش سهام خود مواجه شدند.

اما ماجرا از این قرار بود که طبق برنامه‌ریزی دولت وقت، به بیش از ۴۹ میلیون ایرانی یک‌میلیون تومان سهام داده شد و مقرر شد از محل سودهای تقسیمی سهام مردم طی ۱۰ سال، مبلغ یک‌میلیون تومان تسویه شود. دراین‌بین، مشمولان تخفیف‌دار شامل خانواده‌های تحت پوشش نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و سازمان بهزیستی، از تخفیف ۵۰درصدی بهره‌مند می‌شدند. پس از ۱۰ سال از شروع طرح سهام عدالت و در سال ۱۳۹۵، دولت پروژه بآزادسازی سهام عدالت را کلید زد  و در همان سال، دولت به سهامداران عدالت اعلام کرد با مراجعه به سامانه سهام عدالت نسبت به پرداخت مانده بدهی خود اقدام نمایند.

به گزارش فارس بر اساس اطلاعات موجود، این موضوع با عدم استقبال مردم روبه‌رو شد و تنها چند هزار نفر از میان بیش از ۴۰ میلیون نفر اقدام به واریز بدهی خود نمودند. سؤال اساسی این بود که چگونه باگذشت بیش از یک دهه و رشد چند برابری تورم و شاخص بورس و دلار، سود این شرکت‌ها تنها نیمی از بدهی مشمولان را پوشش داده است و کل یک‌میلیون تومان تسویه نشده است. در این مقطع دولت با حدود ۴۰ میلیون ایرانی مواجه بود که هنوز حدود ۴۷۰ هزار تومان بابت تسویه سهام عدالت خود به دولت بدهکار بودند. پس از ارائه صورتحساب در سامانه مشخص شد که سود سهام، حدود ۵۳۰ هزار تومان از بدهی‌ها را پوشش داده است. دولت برای افرادی که بدهی خود را نپرداختند، به ارزش زمان تخصیص سهام عدالت یعنی سال ۱۳۸۴، از دارایی‌هایشان کاست.

در شرایطی که در آن زمان ارزش سهام عدالت هر فرد ۴ تا ۵ میلیون تومان برآورد می‌گردید، اما دولت به بهانه بدهی حدود ۴۷۰ هزارتومانی، حدود نیمی از دارایی‌های سهامداران عدالت را از آن خود کرد. درحالی‌که رقم بدهی تنها معادل ۱۰% دارایی‌های هر فرد بوده و دولت در بدترین حالت می‌بایست معادل ریالی طلب خود را از محل ارزش روز دارایی‌ها بکاهد.

آزاد سازی و رشد چند برابری

از زمان آغاز اعلام آزاد سازی سهام عدالت تا امروز، در این سه ماه، احتمالا هر آن‌چه دلتان بخواهد از سهام عدالت شنیده‌اید. از انتخاب شیوه‌های سهامداری مستقیم و غیر مستقیم تا امکان فروش ۳۰ درصدی سهام و آغاز خرید و فروش در بورس.

میلیون‌ها نفر در سه ماه اخیر در برابر دفاتر پیشخوان دولت صف بستند تا با دریافت کد بورسی خود، بتوانند سهام خود را در بورس مدیریت کنند. البته این روش، مختص آن‌هایی بود که در مهلت تعیین شده، شیوه مستقیم را انتخاب کرده بودند. آن‌هایی که شیوه غیر مستقیم را انتخاب کردند، فرمان را به همان شرکت‌های تعاونی استانی سپردند.

چند وقت بعد نیز اعلام شد که مردم امکان فروش ۳۰ درصد از سهام خود را به صورت نقدی خواهند داشت. همین شد که صف‌های طولانی، این بار در برابر شعب بانک‌ها تشکیل شود. شیوه‌های مختلف فنی نیز پیشنهاد شد تا سر انجام، مردم بتوانند بدون مراجعه به بانک‌ها، سهام خود را خرید و فروش کنند.

با راه اندازی سامانه سهام عدالت اما حالا مردم می توانستند که ارزش روز سهام خود را مشاهده کنند. بیشتر سهامداران اما که برگه های ۵۳۲ هزار تومانی داشتند، در ابتدا با ارزش روز حدود ۸ میلیونی سهام عدالت‌شان در بورس مواجه شدند. در آن زمان، دولت وعده می‌داد که مردم برای فروش سهام عدالت عجله نکنند، چون ارزش این سهام به مرابت بالاتر می‌رود.

چند هفته‌ای که گذشت، با رشد بی سابقه شاخص کل بورس تا مرز یک میلیون و هفتصد هزار واحد، دایما خبرهایی از افزایش ارزش هسام عدالت نیز شنیده می‌شد. تا جایی که در تازه‌ترین به روز رسانی سامانه سهام عدالت، ارزش روز این سهام به حدود ۱۶ میلیون تومان رسیده است، یعنی چیز حدود دو برابر، در تنها کمتر از دو ماه.

این افزایش ارزش سهام اما بسیاری را برای فروش و به دست آوردن مبلغی پول وسوسه کرده است. دولت و بانک مرکزی که اجازه نقد کردن بیش از ۳۰ درصد ارزش سهام را نمی دهند، از دو طرح جدید رونمایی کردند که البته هنوز به اجرا نرسیده است. طرح کارت اعتباری به جای سهام و طرح وثیقه رهن خانه. به هرحال جزییات این طرح‌ها هنوز مشخص نیست، اما یک نکته مشخص است که دولت علاقه‌ای به خروج این سرمایه از بورس ندارد و مردم هم با مشکلات معیشتی فراوان، توان صبوری برای افزایش سرمایه را در آینده بلند مدت ندارند. تمام طرح‌های روی میز سازمان خصوصی سازی و بانک مرکزی برای ایجاد تعادلی برای همین تناقض است.

اما در این میان انبوهی از اخبار مربوط به سهام عدالت، ده میلیون ایرانی، جایی در کل این بازی ندارند. آن‌هایی که حالا لقب «جاماندگان سهام عدالت» دارند.

مجلس، آستین بالا زد

وعده برای جاماندگان سهام عدالت از همان روز آزاد سازی شنیده شد. وقتی تب و تاب سهام عدالت بالا گرفت و مردم با به سامانه‌های اعلام شده وارد شدند و کد ملی‌شان را برای استعلام وضعیت، وارد کردند، مشخص شد که برای چند میلیون نفر، خبری از سهام عدالت نیست. مجلس و دولت اما از همان ابتدا، مدام وعده‌هایی برای تعیین وضعیت این جاماندگان دادند، حالا به تازگی مجلس شورای اسلامی، از جزییات طرحی برای این افراد، رونمایی کرده است.

۲۶ خرداد ما بود که محمدرضا پورابراهیمی، درباره تلاش مجلس یازدهم برای ساماندهی طرح سهام عدالت و تعیین تکلیف جاماندگان از این سهام گفت: «به دلیل مراجعات مختلف و صحبت‌هایی که در حوزه‌های انتخابیه از مردم می‌شنویم مبنی بر اینکه بیکار هستند، خانه از خودشان ندارند، درآمدشان ناچیز است اما سهام عدالت را دریافت نکردند؛ لازم دیدیم روند واگذاری سهام عدالت را به دلیل اهمیت موضوع ساماندهی کنیم.»  نماینده مردم کرمان ادامه داد: «طرح ساماندهی سهام عدالت را در دو سرفصل با محورهای واگذاری و تعیین تکلیف جاماندگان سهام عدالت نوشتیم.»

این نمایند مجلس، جااندگان را به سه گروه تقسیم کرد و گفت: یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر از دریافت سهام عدالت جا مانده‌اند که این افراد کسانی هستند که در  سال ۸۴  فرم سهام عدالت را تکمیل کردند اما در سامانه مرتبط با این سهام که نگاه می‌کنند، اسم‌شان نیست. پورابراهیمی گفت: یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر جامانده از سهام عدالت اولین گروه شاکی از این سهام هستند که درخواست دارند ما وضعیت‌شان را پیگیری کنیم. دومین گروه فرزندان خانواده‌هایی هستند که بعد از سال ۸۴ متولد شده‌اند، این افراد جزو خانواده هستند اما در دامنه دریافت سهام عدالتی که مابقی افراد خانواده دریافت می‌کنند، قرار نمی‌گیرند. او خاطرنشان کرد: از سال ۸۴ تاکنون بسیاری از خانواده‌هایی که سهام عدالت دریافت کردند، صاحب فرزند جدید شدند که این فرزندان از سهام عدالت محروم است. این نماینده مجلس شورای اسلامی ادامه داد: گروه سوم کسانی هستند که نه جزء آن یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر هستند و نه جزء گروه متولدین ۸۴ به بعد قرار می‌گیرند، این افراد کسانی هستند که طی سال‌های گذشته به دلیل بروز مشکلات اقتصادی، توان مالی آن‌ها کاهش ی افته و در حال حاضر جزو دهک‌های کم درآمد محسوب می‌شوند.

پورابراهیمی البته گفت: «دولت ایرادی به این طرح گرفته است مبنی بر اینکه منابع برای این طرح ندارند، باید بگویم از نظر ما کل سهامی که بر اثر تعهدات سال ۸۴ و ۸۵ باید انجام می‌شده را هزار واحد بگیریم حدود ۵۸ درصد آن واگذار شده است و حدود ۴۲ درصد آن باقی مانده است.»

حالا به تازگی، این نماینده مجلس، گفته که تلاش می‌کنیم تا 2 هفته آینده این طرح را از کمیسیون اقتصادی به صحن مجلس بیاوریم و با اولویت به‌عنوان اولین دستور جزو مصوبات صحن علنی داشته باشیم.

اما در بخشی از متن این طرح آمده است: اشخاص در قید حیات و وراث متوفیانی که سهام عدالت آن‌ها تعیین تکلیف شده و اسامی آن‌ها به عنوان ثبت نام شدگان نهایی در سامانه اینترنتی سهام عدالت مستقر در سازمان خصوصی‌سازی درج شده، مشمولین سهام عدالت محسوب می‌شوند. همچنین دولت موظف است از محل باقی مانده سهام دولت و شرکت‌های دولتی در شرکت‌های بورسی گروه‌های یک و دو موضوع ماده 2 قانون اصل 44 قانون اساسی، سهام مورد نیاز برای سهام عدالت مشمولین جدید را فراهم کند. روش و چگونگی شناسایی مشمولین جدید و نحوه برخورداری آن‌ها از سهام موضوع این قانون مطابق آیین نامه‌ای است که حداقل ظرف مدت دو ماه از تصویب این قانون به تصویب هیئت وزیران می‌رسد.

حالا باید منتظر ماند و دید که قطار سهام عدالت، واگنی تازه را به ۱۰ میلیون جامانده این طرح نیز اختصاص خواهد داد یا خیر؟

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.