فولاد در ماراتنی نفس گیر

شایعه خروج فولاد از بورس کالا و خبر تامین مالی فولاد مبارکه در بورس سهام بررسی شد

در شبانه روز گذشته هرآنچه از خبر و شایعه و حاشیه درباره صنعت فولاد کشور انتظار داشتید، به سر خط رسانه‌ها تبدیل شده است. از شایعه خروج فولاد از بورس کالا و تکذیب آن تا تشویق رییس جمهوری به افزایش حمایت از فولاد در این بازار تا خبر بزرگ‌ترین تامین مالی تاریخ از طریق اوراق فولاد مبارکه در بورس سهام. اما در ۲۴ ساعت گذشته در صنعت فولاد کشور چه گذشته است؟

شایعه جنجالی و تکذیب آن

انتشار شایعه خروج محصولات فولادی از بورس کالا از شب گذشته سر و صدای زیادی به پا کرده است. ماجرا از آن جا آغاز شد که برخی رسانه‌ها نوشتند که شنیده‌ها از منابع موثق حاکی از آن است که رئیس جمهوری، حسن روحانی دستور خروج معاملات محصولات فولادی از بورس کالا را صادر کرده است. این خبر اما به دلیل آن که محصولات فولادی بخش عمده معاملات بورس کالا را تشکیل می‌دهند، نگرانی بسیاری را برانگیخت. معنای این شایعه اما روشن بود. خروج فولاد از بورس کالا، یعنی خرید و فروش هرگونه فولاد و محصولات مشتقه آن از در بازار غیر شفاف و تعیین قیمت‌های دستوری و صدور سهمیه برای خرید و فروش. موضوعی که بسیاری آن را لطمه‌ای جدی بر این صنعت به دلیل آغاز معاملات غیر شفاف و ایجاد رانت تلقی کردند.

وقتی خبری در کانال‌های بورسی منتشر شد که رئیس‌جمهوری دستور خروج معاملات محصولات فولادی از بورس کالا را صادر کرده است که بر اساس آن خرید فروش هر گونه فولاد و محصولات مشتقه آن در بورس کالا ممنوع و معاملات این فلز در بازار آزاد انجام شود، بلافاصله، بهادر احرامیان، نایب رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ضمن تکذیب این خبر اعلام کرد نه تنها تاکنون چنین دستوری به ما ابلاغ نشده بلکه حتی سیاستگذاران کلان به دنبال افزایش فروش محصولات فولادی در بورس کالا هستند. همچنین بر اساس گزارش‌ها از جلسه نهاد ریاست‌جمهوری با موضوع تنظیم بازار فولاد، خبر آمد که این جلسه پیرو دستور رئیس‌جمهوری مبنی بر افزایش عرضه محصولات فولادی در بورس کالا و به منظور ایجاد ثبات در بازار فولاد صورت گرفته است. صحبت‌های امیدوارکننده حسن روحانی در نشست تولیدکنندگان و فعالان صنعت پتروشیمی و فولاد نیز تاییدی بر این موضوع بود که این خبر شایعه‌ای بیش نبوده است. می متالز نیز گزارش داد که، پیگیری از منابع آگاه نشان می‌دهد شایعه خروج معاملات محصولات فولادی از بورس کالا صحت ندارد و رئیس جمهوری هیچ‌گونه دستوری در این مورد نداشته است.

بورس کالا چیست؟

یکی از اولین تاثیرات این شایعه، نگرانی برخی از معامله گران تازه وارد به بازار سرمایه بود. بر اساس گزارش‌ها، بسیاری از معامله‌گران تازه وارد بورس این خبر را معادل خروج نماد «فولاد» از بورس سهام تلقی کردند و به صف فروش این نماد در معاملات روز گذشته پیوستند. این در حالی بود که اصل شایعه ربطی به خروج فولاد از بازار بورس سهام و اوراق بهادار نداشته و صرفا به خروج فولاد از بورس کالا مربوط می‌شده است.

واقعیت آن است که بورس کالا، یکی از انواع مارکت در بازار سرمایه ایران است. در این بورس، کالاهایی در زمینه‌های کشاورزی، پتروشیمی، تجهیزاتی، دارویی و غیره مورد داد و ستد قرار می‌گیرد. هر فردی با داشتن کد بورس کالا، می‌تواند از طریق کارگزاری‌های دارای مجوز از بورس کالا، وارد سامانه معاملاتی آنلاین شده و نسبت به ثبت سفارش خرید یا فروش کالا در حوزه‌های مختلف بر اساس قیمت و وزن و تاریخ مشخص، اقدام کند. در بورس کالا، برخلاف بورس اوراق بهادا نمی‌توان اوراق بهادار خرید و فروش کنید و هر چه مورد داد و ستد قرار می‌گیرد، کالا با وزن مشخص، قیمت مشخص، تاریخ تحویل مشخص، کیفیت و کمیت مشخص بر اساس تاییدیه‌های مراجع ذی‌صلاح است و نیاز به ارائه تضمین برای شرکت در قراردادها دارد. در حالی که در خرید و فروش اوراق بهادار، کالایی به صورت مستقیم، مد نظر نیست و قیمت هم لحظه‌ای تغییر می‌کند.

کاهش عمدی عرضه فولاد در بورس کالا؟

ماجرا اما از این قرار است که اخیرا بررسی آمارهای ثبت شده از میزان عرضه و حجم معاملات محصولات فولادی در بورس کالا حاکی از کاهش قابل توجه میزان عرضه ها در بازار است که به موجب آن و در شرایط نوسان مثبت قیمت دلار در بازار آزاد و افزایش عطش خریداران در نبود عرضه مناسب با تقاضای موجود در بازار، موجب بروز التهاب در معاملات محصولات این گروه شده است. بر اساس آمارها، عرضه محصول بلوم و بیلت فولادی در تیر ماه امسال نسبت به خرداد ماه با کاهش 20 درصد مواجه شده است. تیرآهن متوسط نیز کاهش 89 درصدی را تجربه کرده و عرضه سبد مخلوط 68 درصد افت را طی تیرماه امسال در مقایسه با ماه پیش از آن نشان می دهد همچنین معامله گران در بازه مذکور شاهد کاهش 46 درصدی حجم عرضه های سبد میلگرد مخلوط، 83 درصدی میلگرد سبک و 31 درصدی میلگرد متوسط نیز بوده‌اند. در حوزه ورق‌های فولادی نیز عرضه ورق گرم و سرد به ترتیب 23 و 20 درصد افت را تجربه کرده است.

وقتی خبر خروج فولاد از بورس کالا تکذیب شد و روحانی نیز دستور به تقویت فولاد را در این بازار داد، بسیاری این تلاش دولت را  اتمام حجت با تولیدکنندگانی دانستند که در این مدت و با هدف افزایش عطش خریداران و رقابت بیشتر بر سر قیمت‌ها، میزان عرضه‌های خود را کاهش داده بودند. یک نکته کلیدی را نیز در این میان نباید فراموش کرد و آن اینکه بسیاری از فعالان بازار بورس کالا در واقع سفته بازانی هستند که  از نوسانات قیمت استفاده کرده و سود خود را حداکثر می‌کنند. در بورس‌های کالا، این گروه با نام سوداگران (Speculator) شناخته می‌شوند.

اما اگر به دنبال ریشه کاهش عرضه فولادی‌ها در بورس کالا باشیم بد نیست تا نگاهی به گزارش اخیر مرکز پژوش‌های مجلس بندازیم. پیش از این مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی درباره معضلات فولادی نوشته بود که «دخالت دولت در تعیین قیمت پایه، میزان عرضه در بورس کالا، تعیین عرضه کنندگان و خریداران مجاز و ابطال برخی معامله ها، این نهاد اقتصادی را به ابزاری در دست دولت برای تنظیم بازار تبدیل کرده است و کشف قیمت بر مبنای عرضه و تقاضا انجام نمی شود. همین مسئله باعث شده بورس کالا کارایی خود را از دست بدهد، تمایل تولیدکنندگان به عرضه در بورس کالا کاهش یابد، معاملات غیرشفاف و دستوری، جایگزین فضای باز رقابتی شده و زمینه فساد و دور زدن قانون ایجاد شود.»

از نگاه مرکز پژوهش‌های مجلس، جذابیت صادرات محصولات زنجیره فولاد به ویژه در حلقه‌های ابتدایی زنجیره به دلیل وجود بازارهای صادراتی در دسترس و سود بالای تجارت، بیشتر است. بنابراین در فضایی که شکاف قیمتی ایجاد شده، ارزش پول ملی کشور کاهش یافته و تمایل به سرمایه گذاری به دلیل فضای نامناسب کسب و کار پایین است، فعالان اقتصادی تمایل دارند تا به جای توسعه زنجیره ارزش و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، اقدام به صادرات کالاهایی مانند سنگ معدن، کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی و شمش فولاد کنند. همین مسئله موجب به هم خوردن توازن زنجیره و کمبود مواد اولیه در داخل شده است.

بیم و امیدهای فولاد در بورس کالا

اما همین شایعه و سپس تکذیب آن در مدتی کوتاه موجب واکنش های گسترده ای شد. واکنش هایی هم به تبعات خروج فولاد از بورس کالا و هم تحلیل ریشه این شایعه و تکذیب آن.

برای مثال، رسول علی محمدی، کارشناس بورس کالا، در گفتگو با جهان اقتصاد گفت: اگر معاملات فولاد از بورس کالا خارج شود، رانت بسیاری بین نورچشمی ها توزیع خواهد شد. این کارشناس بازار سرمایه افزود: «با خروج فولاد از بورس کالا، شفافیت نیز از فلزات اساسی خارج خواهد شد و بازار محصولات فولادی تحت سیطره افرادی قرار می گیرد که جز سوداگری کار دیگری بلد نیستند.» محسن خدابخش مدیرنظارت بربورس‌های سازمان بورس و اوراق بهادار نیز به «دنیای اقتصاد» گفت: «سازمان بورس، به‌عنوان نهاد ناظر بر بازارسرمایه، به‌شدت با خروج فولاد از بورس کالا مخالف است.»

اما دنیای اقتصاد یک گمانه را نیز بر سر چرایی این شایعه و تکذیب آن از قول برخی کارشناسان مطرح کرد. بر اساس گزارش این روزنامه، برخی کارشناسان انتشار این خبر را چیزی شبیه به اولتیماتوم به فولادسازها برای افزایش عرضه در بازار داخلی ارزیابی کرده‌اند. این گزارش افزوده که با توجه به موارد فوق، تنها دو راه پیش‌روی بدنه تصمیم‌سازی دولت قرار داشت؛ یکی استمرار عرضه در بورس کالا که تفاوت چندانی با شرایط فعلی نداشته و نمی‌توان امیدی به افزایش حداکثری عرضه‌ها برای مدیریت بازار داشت، آن‌هم در شرایطی که نمی‌توان نیاز به ارزآوری صنعت فولاد را هم نادیده گرفت و مسیر دوم همان خروج از بورس کالا بود.

در یک جمع بندی کلی و بر اساس تمامی گفته‌ها و تحلیل‌های شبانه روز گذشته بر سر حواشی شایعه و تکذیب خروج فولاد از بورس کالا، به نظر می‌رسد ریشه ماجرا را باید در یک معضل اساسی‌تر جتسجو کرد. در این که بازار بورس کالا به مراتب از سیستم قیمت گذاری دستوری شفاف‌تر است، تردیدی نیست اما معضلات کلان اقتصادی و مساله صادرات فولاد و دست باز تولید کنندگان برای کاهش عرضه محصولات در بازار به دلیل منافع شخصی و ارز آوری ناشی از صادارت نیز این بازار شفاف را با چالشی جدی مواجه کرده است. این همان معضل قدیمی صنایع فولاد کشور است. از یک سو تولید کنندگان با صادرات محصول اولیه و ارزآوری به کلیت اقتصاد کمک می‌کنند اما از سوی دیگر، همین عامل باعث تلاطم در بازار داخلی، کاهش عرضه در بورس کالا و خالی ماندن دست صنایع وابسته به مواد اولیه فولاد و بیکاری گسترده کارگران می‌شود.

از همین جاست که برخی شایعه خروج فولاد از بورس کلا را نوعی هشدار به تولید کنندگانی دانسته‌اند که در ماه‌های اخیر، عرضه خود در بازار را کاهش داده‌اند. 

شکست در بورس کالا، رستگاری در بورس سهام

درست در میانه همین تلاطم شایعات خروج فولاد از بورس کالا بود که خبری دیگر از بازار سرمایه در رابطه با فولاد، چشم‌ها را خیره کرد.

سلمان خادم‌المله، مدیرعامل تأمین سرمایه امین دیروز در جمع خبرنگاران اعلام کرد که ‌بزرگ‌ترین تأمین مالی تاریخ کشور به اندازه ۱۰ هزار میلیارد تومان برای شرکت بزرگ فولاد مبارکه به زودی انجام می‌شود. او گفت: نکته قابل توجه این است که برای اولین بار در تاریخ کشور اوراق اجاره سهام بدون ضامن منتشر می‌شود که به واسط رتبه اعتباری فولاد مبارکه انجام می‌شود. خادم‌المله گفت: این اوراق برای اولین‌بار با پشتوانه رتبه اعتباری فولاد مبارکه و بدون ضامن انجام می‌شود زیرا ارزش روز بازار فولاد مبارکه ۵۰۰ هزار میلیارد تومان است که انتشار اوراق ۱۰ هزار میلیارد  تومانی در مقابل این رقم بسیار ناچیز است.  وی سود این اوراق را ۱۸ درصد، مدت زمان اوراق را پنج ساله عنوان کرد که هر سه ماه سود آن پرداخت می‌شود و این اوراق در بورس اوراق بهادار قابل معامله است. عامل این اوراق کارگزاری امین آوی است و شرکت تأمین سرمایه امین به عنوان بازارگردان از رتبه اعتباری فولاد مبارکه برای انتشار این اوراق A+ است.

در این نشست همچنین رسول پورسعادت رئیس برنامه‌ریزی مالی فولاد مبارکه گفت: فولاد مبارکه بزرگ‌ترین فولادساز ایران است که ۵۰درصد نیاز کشور را تأمین می‌کند و سالانه بیش از ۷.۷ میلیون تن فولاد تولید می‌کند و این اوراق به خاطر نیاز به نقدینگی و سرمایه در گردش از طریق بازار سرمایه منتشر می‌شود. او همچنین گفت: امسال غیر از این ۳هزار میلیارد تومان اوراق سلف منتشر کردیم و این نقدینگی از طریق بازار سرمایه انجام شد و ما هم‌اکنون از طریق اجاره سهام خود در شرکت گل‌گهر استفاده کرده و به جمع‌آوری ۱۰هزار میلیارد تومان نقدینگی از طریق انتشار اوراق در بازار سرمایه اقدام می‌کنیم.

پیش از این نیز در اواخر تیر ماه خبر آمد که مرحله سوم عرضه اولیه اوراق سلف موازی استاندارد ورق گرم نوردیده شرکت فولاد مبارکه اصفهان به ارزش ۱۰ هزار میلیارد ریال در بورس کالای ایران آغاز می‌شود. بر اساس اطلاعیه منتشر شده توسط مدیریت توسعه بازار مشتقه بورس کالای ایران، مرحله سوم عرضه اولیه اوراق سلف موازی استاندارد ورق گرم نوردیده شرکت فولاد مبارکه اصفهان از امروز(28 تیر) در حالی به ارزش 10 هزار میلیارد ریال در بورس کالای ایران آغاز می شود که هدف از انتشار این اوراق، تأمین سرمایه در گردش شرکت فولاد مبارکه اصفهان اعلام شده است.

انتشار این اوراق سلف در سه مرحله 10 هزار میلیارد ریالی بوده که مرحله اول تامین مالی فولاد مبارکه از طریق انتشار اوراق سلف موازی، 30 اردیبهشت ماه و مرحله دوم آن در تاریخ 14 تیرماه جاری در بورس کالای ایران با موفقیت انجام شد.

روش جدید چیست؟

«اوراق بدون ضمانت فولاد مبارکه در واقع یک نقطه عطف برای تأمین مالی از طریق بازار سرمایه در کشور به شمار می‌رود.» این گفته‌های رضا عیوضلو، مدیرعامل رتبه‌بندی پایا درباره روش جدید تامین سرمایه فولاد بدون ضمانت است.

او درباره این روش می گوید: «در روش تأمین مالی سنتی که ناکارآمد بود باید حتماً‌ ضامن تهیه می‌شد که باعث طولانی‌تر شدن فرایند تسهیلات‌گیری بود و برای شرکت‌ها هزینه در بر داشت.» او گفت: «مکانیزم قبلی تأمین مالی یعنی از طریق ضمانت کارایی بازار را کاهش می‌داد به عنوان مثال اگر یک شرکت خوب و یک شرکت بد با ضامن به بانک مراجعه می‌کردند ریسک اعتباری و ریسک نکول هر دو یکسان می‌شد در حالیکه کارایی شرکت خوب بیشتر و ریسک کمتر است. اما در روش تأمین مالی مبتنی بر رتبه اعتباری ریسک اعتباری شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شود.» عیوضلو گفت: «امسال با مصوبه هیأت مدیر سازمان بورس تأمین مالی از طریق رتبه‌بندی شرکت‌ها و کسب درجه سرمایه‌گذاری توسط شرکت‌ها انجام می‌شود که با توجه به اینکه فولاد مبارکه درجه سرمایه‌گذاری و رتبه اعتباری A+ کسب کرده می‌تواند اوراق بدون ضمانت منتشر کند.»

حالا یک شبانه روز نفس‌گیر برای صنعت فولاد کشور در حالی رو به اتمام است که فولاد، از یک سو در چالش جدی در بورس کالا گیر افتاده است و از سوی دیگر خبر بزرگ‌ترین تامین مالی تاریخ فولاد مبارکه در بورس سهام، نشان از رستگاری این صنعت در بازاری موازی دارد.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.