ایران مسیر ترانزیت یا قاچاق دارو به سوی عراق؟!

موضوع دوگانه ارسال دارو به عراق از خاک ایران چیست؟

«داروهای مکشوفه در عراق به هیچ عنوان ایرانی نبوده و تنها از مسیر مرز ایران ترانزیت و وارد عراق شده است.»
این جمله بخشی از اطلاعیه سازمان غذا و دارو است که پس از انتشار خبر قاچاق دارو به عراق توسط این سازمان منتشر شد. اطلاعیه ای که در کنار توضیحات «کیانوش جهانپور» سعی می کرد شرایط را توضیح دهد اما به نظر می رسد با روند اطلاع رسانی ماه های اخیر دولت در شبکه های اجتماعی با اقبال چندانی مواجه نشد.

در جریان حواشی پیش آمده در رابطه با ماجرای خبر قاچاق محموله چند صد هزار دلاری دارو از ایران به عراق، اما گزارش های رسمی نشان می دهد تنها در 6 ماه نخست سال جاری حدود ۱۶۵۴ تن دارو از کشورهای صادرکننده و از خاک ایران به سمت عراق ترانزیت شده ولی دارویی از کشورمان صادر نشده است. این در حالی بود که به گزارش ایسنا در فاصله کوتاه، سازمان غذا و دارو چنین موضوعی را تکذیب و به دنبال آن گمرک ایران نیز اعلام کرد که قطعا هیچ گونه صادرات دارویی از طریق مرزهای رسمی انجام نشده است و هر آنچه بوده، ترانزیت دارو از کشورهای دیگر به عراق است. همچنین بنا بر همین گزارش اطلاعات بیشتر در رابطه با داروهایی که از ایران به سمت عراق ارسال شده نشان می دهد که این داروها فقط به صورت ترانزیت از ایران وارد عراق شده است؛ به طوری که عراق از کشورهای صادرکننده خریداری کرده و بعد از انجام تشریفات از خاک ایران به این کشور ترانزیت شده است که البته هیچ کدام از این داروها ایرانی یا برای مصرف در ایران نبوده است.

این اطلاعات در حالی توسط مقامات رسمی ایران منتشر می شود که مقامات عراقی تاکنون جزییات دیگری از خبر را منتشر نکرده اند. به گزارش اعتماد«خبر توقیف ۱۹ کامیون حاوی داروهای قاچاق توسط ارتش عراق در استان «دیاله» و اعلام عبور غیرقانونی این کامیون ها از مرز ایران و شکل گرفتن فرضیاتی درباره ایرانی بودن داروهای مکشوفه، سازمان غذا و دارو و گمرکات کشور با صدور بیانیه ها و اظهاراتی، خروج غیرقانونی این داروها از محل تولیدات داخل کشور را تکذیب و نظر نهایی را به بررسی مشخصات داروهای توقیفی موکول کردند… روز پنجشنبه، شبکه تلویزیونی «الشرقیه» در وب سایت خود و در کنار خبر توقیف این محموله، عکسی هم از یکی از ماموران اداره اطلاعات ارتش عراق در کنار بسته بندی های حجیم داروهای توقیف شده منتشر کرده بود و رسانه های عراقی روز پنجشنبه در گزارش های تکمیلی و بدون اشاره به منشا داروها، اعلام کردند که بنا به اعلام اداره اطلاعات ارتش عراق، این محموله حجیم، با هدف فرار از پرداخت تعرفه گمرکی با عبور غیرقانونی از جاده های خانقین (هم مرز با استان کرمانشاه ایران) به استان دیاله وارد شده بود.»
اما انتشار خبرهای ضدونقض در حالی منتشر می شود که در بخش دیگری از اطلاعیه سازمان غذاودارو حتی ادعا شده این محوله قاچاق از ترکیه به سمت عراق رفته است. با توجه به نزدیکی جاده ای که محموله دارو در استان دیاله در آن کشف شده است ادعای آمده در این اطلاعیه نیاز به راستی آزمایی دارد.

داروهایی که ایران دارد اما عراق از کشورهای دیگر می خرد

در این میان «سید روح الله لطیفی» سخنگوی گمرک ایران، در رابطه با این موضوع نیز توضیح داد که «از ابتدای سال جاری تا ۲۶ مهرماه ۱۶۵۴ تن دارو از پنج کشور ترکیه، هندوستان، اندونزی، چین و امارات متحده عربی توسط عراق خریداری شده که از مرزهای بازرگان و منطقه ویژه شهید رجایی وارد و سپس به مقصد عراق ترانزیت شده است.»
داروهای ترانزیت شده نیز عمدتا شامل پتاسیم کلاولانات، انسلین، واکسن های دامپزشکی، پنی سیلین و مشتقات آن، آنتی بیوتیک ها، باندهای استریل و پانسمان، الکل، زینک اکساید، چسب لویکوپلاست بوده است. همچنین حجم داروی ترانزیت متعلق به عراق نشان می دهد از ۱۶۵۴ تن کالای ترانزیت شده بیش از ۹۷۶تن از ترکیه و از مرز بازرگان، ۲۱۳تن از هندوستان و از طریق بندر شهید رجایی، نزدیک به ۲۰۰تن دارو نیز از اندونزی و ۱۶۰تن از چین و ۹۲تن از امارات متحده عربی پس از ورود به گمرک شهید رجایی و ترانزیت از کشورمان از طریق مرزهای غربی به کشور عراق منتقل شده است.
این در حالی است که بررسی داروهای خریداری شده در یک سال اخیر توسط تجار عراقی از پنج کشور ترکیه، هندوستان، اندونزی، چین و امارات متحده عربی، از این حکایت دارد که حدود ۶۴ درصد لیست داروهای خارجی عراق در ایران امکان تولید داشته است. با این وجود داروی ایرانی در بین این کالاهای ترانزیت شده وجود نداشته و همه داروی خارجی بوده اند.
در واقع بخش بزرگی از داروهایی که شرکت داروسازی ایران آن ها را می توانند تولید کننده در شرایط فعلی به دو صورت از کشور خارج می شود. اول قانونی و دوم به صورت قاچاق. و اما نکته مهم تر این است که بازرگانان عراقی در حالی که کشور همسایه شان ایران توان تولید این داروها را دارند به جای ایران سفارش خود را در کشورهایی همچون ترکیه ، هندوستان و پاکستان و … ثبت می کنند و از سویی دیگر با توجه به یارانه بالا بر روی داروهای تولید داخل ایران، سوداگران سلامت با قاچاق دارو به عراق و شاید دیگر کشورهای همسایه در حال سود بردن از عدم نظارت و عدم عرضه درست خدمات درمانی ایران در کشورهای همسایه هستند.

واکنش سخنگو به موضوع دارو

اما چطو خبر کشف محموله دارو به این سرعت فضای رسانه ای و شبکه های اجتماعی کشور را درنوردید و در مقابل پاسخ ها به شائبه ها چنان که باید دیده نشد از جمله سوالاتی است که به نظر می رسد مسولان کشور باید از خود بپرسند. جا به جایی مرجعیت رسانه از داخل به تریبون های نه چندان معتبر را می توان در این موارد به خوبی دید. چنان که «کیانوش جهانپور» دست به دامان تویتر خود شد و در رشته تویتی سعی کرد توضیح بدهد که چه اتفاقاتی در حوزه دارو در حال رخ دادن است.

سخنگوی سازمان غذا و دارو به ادعاهای مربوط به قاچاق داروی ایرانی به عراق، پاسخ داد و گفت: تصاویر کامیون‌ها و برخی رانندگان این محموله در اخبار منتشره عراق هم جایی برای انتساب به ایران و ایرانی نمی‌گذارد، اما مخاطب ایرانی با عده‌ای شارلاتان روبرو است که در سخت ترین شرایط تحریم بجای روایت تحریم، با جنگ روانی و دروغ پردازی از خون بیماران ایرانی ارتزاق می‌کند. کیانوش جهانپور به عنوان رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت، در رشته‌توییتی به مباحث و حاشیه هایی درباره قاچاق داروی ایرانی به عراق نوشت که :« این #رشتو بخوانید، بعد جستجویی کنید در مطالب منتشره این دو سه روز در مورد داروی قاچاق، بعد فهرستی از ارتزاق کنندگان از جان بیماران ایرانی برای خودتون تهیه کنید، البته که اینها اتفاقی نمی نویسند، شغلشونه… .
مطابق اعلان گمرک جمهوری اسلامی ایران از ابتدای سال ۹۹ تا ۲۶ مهرماه، هزار و ۶۵۴ تن دارو که بخشی از آن پتاسیم کلاولانات، انسولین، واکسن‌های دامپزشکی، پنی‌سیلین و مشتقات آن، آنتی‌بیوتیک‌ها، باندهای استریل و پانسمان، الکل، زینک اکساید، چسب لوکوپلاست و… بوده از پنج کشور ترکیه، هندوستان، اندونزی، چین و امارات متحده عربی و از مرزهای بازرگان و منطقه ویژه شهید رجایی وارد و سپس از مرزهای غربی به مقصد عراق ترانزیت شده است. این داروها از جمله محموله اخیر کاملا غیرایرانی بوده که تجار عراقی از کشورهای دیگر برای مصرف در عراق خریداری کرده‌اند.»

او سپس در ادامه این رشته توییت نوشت: «این محموله نیز صرفا از مسیر ایران طبق قوانین بین‌المللی ترانزیت شده و تمام اسناد و کالاها در ورودی و خروجی در ایران کنترل شده و با انجام کامل تشریفات ترانزیتی و کنوانسیون‌های بین‌المللی ترانزیت و رعایت استانداردها اجازه عبور از قلمرو ایران به مقصد عراق صادر شده است.از یک‌هزار و ۶۵۶ تن کالای دارویی و ملزومات پزشکی ترانزیتی به مقصد عراق، بیش از ۹۷۶ تن از ترکیه و مرز بازرگان، ۲۱۳ تن از کشور هندوستان و از بندر شهید رجایی، نزدیک به ۲۰۰ تن از اندونزی، ۱۶۰ تن از چین و ۹۲ تن از امارات پس از ورود به گمرک شهید رجایی و ترانزیت از کشورمان از طریق مرزهای غربی به کشور عراق منتقل شده‌اند.»جهانپور همچنین نوشت:«با بررسی داروهای خریداری شده تجار عراقی از پنج کشور مذکور حدود ۶۴ درصد فهرست، در ایران امکان تولید داشته و دارند، با این وجود، داروی ایرانی در بین این یکهزار و ۶۵۴ تن دارو قرار ندارد و همه این داروها خارجی هستند.گمرک جمهوری اسلامی ایران بر اساس کنوانسیون‌های بین‌المللی اسناد و محموله‌های دارویی ترانزیت را کنترل می‌کند که امکان سوءاستفاده نباشد و آنچه اتفاق افتاده مربوط به اسناد و مدارک و قوانین سرزمینی عراق بوده که ظاهرا مشکل مذکور با ارائه اسناد از سوی مالکان محموله حل شده است.ساده انگاریست اگر نحوه اطلاع رسانی برخی افراد یا سایت‌های خبری بویژه به زبان پارسی را لزوما ناشی از بی‌اطلاعی از ترانزیت کالا دانست، بویژه آنکه در اخبار رسمی اولیه در عراق و تصاویر منتشره هیچ کامیون، راننده و حتی کالای ایرانی دیده نمی‌شود.تصاویر کامیون‌ها و برخی رانندگان این محموله در اخبار منتشره عراق هم جایی برای انتساب به ایران و ایرانی نمی‌گذارد، اما مخاطب ایرانی با عده‌ای شارلاتان روبرو است که در سخت ترین شرایط تحریم بجای روایت تحریم، با جنگ روانی و دروغ پردازی از خون بیماران ایرانی ارتزاق می‌کند.»

اطلاع رسانی عجولانه و غیرشفاف همچنان پاشنه آشیل دولت
اما مساله دیگر در موضوع ورود و خروج دارو و حاشیه های آن نحوه اطلاع رسانی و عدم پیوند در پاسخگویی بین نهادهای مربوط و درگیر بود.
در ابتدای انتشار خبر گفته شد که محموله ربطی به ایران نداشته و مربوط به ترکیه است. کمی بعد گفته شد داروهای ایرانی بوده که صادر شده و اندکی بعدتر نهاد دیگری گفت داروها فقط از طریق ایران ترانزیت شده است. در حقیقت عدم اطلاع مسولان از جزییات ماجرا و حتی نگرفتن اطلاعات اولیه و بعد دادن پاسخ از اصلی ترین مشکلات در روند پاسخگویی به این ماجرا و همچنین ایجاد تشکیک بیشتر بوده است.
در فرض این که دارو از ایران فقط ترانزین شده است باید در مورد ترانزیت دارو یا هر کالای دیگر به روند ماجرا توجه شود. روند کار این گونه است که بار در گمرک وارد کننده پلمب می شود و در هیچ گمرک دیگری حتی در زمان خروج باز نخواهد شد پس این امکان برای عبور از خاک ایران وجود داشته است. کما این که دریافت هزینه ترانزیت هوایی ، زمینی و دریایی توسط کشورها در همه جهان چیز عجیبی نیست اما مساله این است که چرا به جای تکمیل اطلاعات و پیش از ارزیابی دقیق ماجرا مسولان و سخنگویان مربوطه شروع به اظهار نظر کردند؟
از سوی دیگر اگر داروها از یک مرز وارد شده اند چطور به صورت قاچاق بدون دادن گمرکی از مرز دیگر خارج می شوند ؟ آیا ثبت اطلاعات بار نباید خروجی روی گمرکی دیگر را نشان بدهد؟
در فرض این که داروها اصلا از ایران ترانزیت نشده است چرا با مدارک و کمیته تحقیق به سوالات پاسخ داده نمی شود؟ و اما مهم ترین مساله اگر داروها از ایران قاچاق شده است ( هر چند با توجه به تنها تصویر منتشر شده داروها ایرانی نیستند) ایران باید به سرعت کمیته تحقیق تشکیل دهد. قاچاق این حجم از دارو از ایران چه ایرانی باشد یا چه وارداتی را باید در بالاترین سطح تحت پیگیری قرار داد.
ایران تولید کننده حدود 90 درصد داروهای مصرفی خود در داخل کشور است و این داروها از ارز 4200 تومانی سود می برند و هر نوع قاچاق این داروها زنگ خطری جدی برای کشور است و با تویت و مصاحبه سخنگوهای نهادها و سازمان های مختلف ماجرا به سادگی حل نمی شود. پرونده قاچاق دارو ( و بیش از همه داروهای ایرانی با ارز دولتی) از ایران به کشورهای همسایه بیش از 10 سال است که روی میز باز است و اکنون بیش از همیشه نیازمند پیگیری و پاسخگویی مسولانه است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.