خواب زمستانی اکران در بهار ۱۴۰۰

اکران نوروزی ۱۴۰۰ در سایه کرونا، بدهی سینماداران و ظرفیت کم فیلم‌ها بررسی شد

سال ۱۴۰۰ قرار بود مقصد یک پیمان باشد؛ مقصدی که در پسِ آن، گشایش و پیشرفت جا خوش کرده و امید همچنان بذر هویت باشد. امروز اما، در نیمه ابتدایی سال ۱۴۰۰، با کشتی به گل نشسته‌ای از ناامیدی مواجه‌ایم که سر نیزه‌های یک سوغات چینی نیز، دارد آن را از هم می‌شکافد. سوغاتی در هیبت یک ویروس که هنوز هم تکثیر آن، تهدید جان و مال‌مان است. در این میان، مانند تمام حوزه‌ها، سینما نیز از این ویروس در امان نمانده است. اگر کرونا نبود و به آخر سال رسیده بودیم و می‌خواستیم درباره وضعیت سینمای ایران بنویسیم، به روال سال‌های گذشته احتمالاً صحبت از بحران مخاطب بود و مافیای اکران و محتوای ضعیف فیلم‌ها و مشکلات این‌چنینی که هرسال سینماگران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اما هیچ‌گاه گمان نمی‌کردیم شرایطی ایجاد شود که به آن روزها و دردسرهایش راضی شویم. در یک جمله، مرگ پیرنگ اصلی سینمای امسال بود…!

سالی سختی که بر سینما گذشت

بررسی آمار فروش فیلم‌های نوروزی در سال ٩٨ و مقایسه آن با سال ٩٩ نشان می‌دهد که سینماها در نوروز دو سال گذشته بیش از ۱٧ میلیارد تومان در ۱۵ روز ابتدایی فروردین ٩٨ درآمد کسب کرده بودند که این درآمد در نوروز ٩٩ به صفر رسید. با این حال علی‌رغم تعطیلی سینماها چندین کار سینمایی راهی اکران شدند اما موفق نبودند و اکران‌های سال ٩٩ شکست ‌خورد. بر اساس آمار ارائه‌شده در سایت سمفا پرفروش‌ترین فیلم‌های سال ٩٩ عبارت بودند از «شنای پروانه»، «خوب، بد، جلف ۲: ارتش سری» و فیلم «آقای سانسور». پرفروش‌ترین فیلم در سینمای سال ٩٩ فقط ٣ میلیارد تومان فروش داشت. این اثر در حالی عنوان پرفروش‌ترین فیلم سال را از آن خود کرد که میزان فروشش با فیلم هجدهم جدول فروش سال ۹۸ برابری می‌کند. رتبه اول پرفروش‌ترین فیلم سال ۹۹ به «شنای پروانه» اولین ساخته «محمد کارت» اختصاص داشت. فیلمی که عنوان بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را از جشنواره سی وهشتم فجر کسب کرد و در فهرست اکران نوروزی سال ۹۹ قرار گرفت، اما تعطیلی سینما‌ها اکرانش را متوقف کرد.
در این میان و در شرایط کرونا همان مخاطب اندک مجبور شدند به اکران آنلاین و شبکه نمایش خانگی رجوع کنند که در آنجا نیز اغلب با سرخوردگی مواجه شدند. اکران آنلاین هم گرچه یک آلترناتیو مجازی برای سینمای ورشکسته بود و امکان جدیدی برای نمایش و اکران فیلم‌ها ایجاد کرد، اما فاقد زیرساخت‌های لازم و فرهنگ رسانه‌ای متناسب برای بهره‌برداری از این پلتفرم‌ها شد که آخرش سر از قاچاق و کپی‌های غیرمجاز درآورد و به‌جای آنکه به درد سینما بخورد، دردی تازه بر آن افزود.

گیشه فیلم‌های نوروز ۱۴۰۰ به نیم میلیارد هم نرسید!

امسال نیز، اکران ۵ فیلم‌ نوروزی کم‌رمق‌تر از همیشه انجام شد و ماحصل فروش آن‌ها به  ۴۰۰ میلیون تومان رسید. طبق آخرین آمار، مجموع فروش ۵ فیلم «خورشید» به کارگردانی مجید مجیدی، «هفته‌ای یک بار آدم باش» به کارگردانی شهرام شاه‌حسینی، «لاله» ساخته اسدالله نیک‌نژاد، «خون شد» به کارگردانی مسعود کیمیایی و «تکخال» به کارگردانی مجید مافی به عدد ۴۰۰ میلیون تومان رسیده که بیانگر عمق فاجعه است.
برای درک بهتر این موضوع، جالب است بدانید سه فیلم پرفروشی که در ایام نوروز سال ۹۷ (بلیت ۱۵ هزار تومانی) حدود ۱۷ میلیارد تومان فروختند و سه فیلم پرفروش در ایام نوروز سال ۹۸ (بلیت ۲۰ هزار تومانی) بیش از ۳۰ میلیارد تومان عایدی برای سینمای ایران به ارمغان آوردند.

دلایل شکست اکران نوروز ۱۴۰۰

در ابتدا با استقبال مردم از فیلم‌های جشنواره و «شنای پروانه» بود که بحث اکران نوروزی قوت گرفت؛ اکرانی که پس از انجام، به دلایلی از جمله ظرفیت پذیرش پائین سینماها که مانند سال‌های گذشته، شامل ۶ تا ٧ فیلم نبود و با نمایش ۵ فیلم کار خود را آغاز  کرد، شکست خورد. یکی از دلایل این ظرفیت پایین، تجربه ناموفق اکران در سال گذشته بود چرا که تهیه کنندگان در طول یک سال، اکران فیلم‌هایی را نظاره کردند که به‌دلیل باز و بسته شدن سینماها، دچار زیان‌های فراوانی شدند. در میان فیلم‌های اجتماعی، «شنای پروانه» و از بین فیلم‌های کمدی، «زن‌ها فرشته‌اند٢» آثاری بودند که می‌توانستند در شرایط عادی به فروش‌ خوبی برسند، اما فیلم «محمد کارت» با عدم‌تحقق وعده‌ها، با ٢ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان فروش به اکرانش پایان داد و در ادامه به شکل ناجوانمردانه‌ای قاچاق شد. کمدی «آرش معیریان» هم تنها یک‌میلیارد در گیشه فروخت و همزمان با اکران آنلاین، قاچاق شد. فیلم‌های دیگر اکران امسال نیز عملا سوختند و هیچ آورده‌ای برای سازندگان‌شان به‌همراه نداشتند.

جدا از عدم اعتماد تهیه کنندگان به اکران نوروز ماجرا بدهی سینماداران به تهیه‌گنندگان نیز از سال ٩٨ کماکان باقی است، دلیلی که بسیاری از تهیه‌کنندگان دیگر را نیز از سپردن فیلم‌شان به اکران عید دلسرد کرد. در این میان، ساعات منع تردد شبانه نیز در شکست گیشه نوروز ۱۴۰۰ بی تاثیر نبود. در شرایطی که این ساعت از ٢۱ تا ٣ بامداد تعیین شد، آخرین سانس سینماها در کلانشهرهایی مانند تهران، به ساعت ۱٨:٣۰ دقیقه رسید؛ یعنی سانسی که باتوجه به بلند شدن تدریجی روز در این بازه از سال، تازه دروازه استقبال مخاطب است و به‌عبارتی مخاطب از این ساعت به بعد است که دوست دارد به تماشای فیلم بنشیند وگرنه سانس‌های پیش از ساعت ۱٨، سانس‌های مرده به‌شمار می‌روند که در ایام عادی سال، استقبال چندانی از آن به‌عمل نمی‌آمد.

تعطیلی که دیگر خبرساز نشد

احتمالا به همین دلایل بودن که تعطیل شدن مقطعی سالن های سینما با کمتر از هزار تماشاگر در نیمه پایانی تعطیلات نوروزی ، چندان خبرساز نشد. تصمیمی که فقط به ماجرا رسمیت داد وگرنه سینماها عملا تعطیل بودند. کسی سینما نمی رفت که بخواهد کرونا بگیرد یا نگیرد. با این تماشاگر اندک، سالن های سینما یکی از امن ترین مکان های عمومی بودند و قرار گرفتنشان در فهرست مشاغل گروه سوم مربوط به سینمای قبل از کروناست که هنوز اندک رونقی وجود داشت. در این شرایط تعطیل کردن سینماها برای جلوگیری از شیوع بیشتر کرونا بیشتر به جوک شباهت داشت! البته شاید سینمادار ترجیح بدهد سینمایش بسته باشد تا کمتر ضرر کند چون در این ایام کارکرد گیشه برخی از سینماها کمتر از آن بود که هزینه های جاری شان را هم پوشش دهد. به هر حال اکران نوروزی آنقدر بی رمق بود که تعطیلی رسمی و بازگشایی آن از امروز خیلی با واکنش مواجه نشود.

در نهایت باید گفت که اکران نوروز به نوعی برای سینمای ایران، حکم یکشنبه سیاهی را داشت که می توانست از آن، بار یک سال خود را ببندد. حال باید دید با کوله بار خالی نوروزی در دو سال پیاپی، ۱۴۰۰ برای سینمای کشور چه روزهایی را به دنبال خواهد داشت.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.