دولت در سند همکاری با چین چه‌کاره بود؟

ادامه ابهامات درباره محتوای برنامه همکاری ایران و چین و نقش دولت در آن

حاشیه‌ها و جنجال‌های سند همکاری ایران و چین ادامه دارد. سندی که نه تنها متن آن به درخواست طرف چینی محرمانه مانده بلکه ابهاماتی هم درباره کیفیت نقش دولت در توافق با چینی‌ها وجود دارد. روایت‌ مقامات دولت با دیگر مقامات دراین‌باره به کلی متفاوت است. رییس‌ شورای راهبردی روابط خارجی گفته که علی لاریجانی به درخواست چینی‌ها به‌عنوان نماینده نظام برای این توافق معرفی شد. اما وزیرخارجه می‌گوید که معرفی لاریجانی پیشنهاد او بوده است. دیروز اما مصطفی میرسلیم پا را فراتر گذاشته و گفته که دولت چین وقتی احساس کرد که «هیچ خیر از دولت» به او نمی‌رسد «مستقیما با رهبری مذاکره کردند و برای قرارداد ۲۵ ساله توافق کردند.» روایت نماینده مجلس یازدهم که از مخالفان دیرینه دولت است نقیض روایت ظریف و البته تاییدی بر صحبت‌های کمال خرازی است. برخی از تحلیل‌گران معتقدند کمرنگ نشان دادن نقش دولت در این توافق پیامدهای منفی خواهد داشت. عباس عبدی فعال سیاسی اصلاح‌طلب دراین‌ زمینه نوشته: «اصولگرایان محترم آن‌قدر غرق در کینه و نفرت هستند که متوجه نیستند حرف‌های‌شان نشانگر زیر سوال رفتن استقلال کشور است.»

لاریجانی کجای ماجرا بود؟

علی لاریجانی رییس مجلس دهم تاکنون اظهارنظری درباره نقش خود در توافق با چین نکرده است. البته لاریجانی همواره حضور کمرنگی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشته است. با این حال یکی از مشاوران او در مجلس دهم در مصاحبه‌ای گفته که مقام معظم رهبری علی لاریجانی را به‌عنوان مسئول پیشبرد سند همکاری با چین کردند. به گفته منصور حقیقت‌پور «مقامات چینی عنوان می‌کردند که دولت ایران پس از برجام دولت چین را تحویل نگرفت و در واقع چین را تحقیر کرد و ما حاضر به همکاری با دولت ایران نیستیم ولی اگر «نظام» جمهوری اسلامی می‌خواهد با ما تعامل کند، ما هستیم.» مشاور لاریجانی حتی خبر داده که پس از پایان مجلس دهم لاریجانی از مقام معظم رهبری می‌خواهد تا رییس مجلس کار روابط با چین را ادامه دهد اما «رهبر معظم انقلاب قبول نمی‌کنند و می‌گویند که کار را خودت ادامه بده.» طبق گفته حقیقت‌پور پس از مذاکرات لاریجانی ایران به طرح جاده کمربندی چینی‌ها که از ۱۰۰ کشور عبور می‌کند اضافه می‌شود: «پس از مذاکراتی که آقای لاریجانی با چینی‌ها داشت مسیر نقشه جاده تغییر کرد و بنا شد این جاده از ایران گذر کند که منافع زیادی را از بُعد تجاری برای ما به همراه دارد.»

ظریف: من بودم

‌ این روایت‌ها اما با موضع دولت درباره سند همکاری فاصله زیادی دارد. وزارت خارجه در گزاره‌برگ منتشر شده خود را پیگیر این سند نشان داده است. حتی محمدجواد ظریف در گفت‌وگویی در کلاب‌هاوس در پاسخ به سوالی درباره اینکه چرا علی لاریجانی با وزیر خارجه چین ملاقات کرد، این‌طور توضیح داد:‌ «لاریجانی نقش ارزنده‌ای در پیشبرد کارها با چین داشته است و طرف چینی فقط درخواست ملاقات با بنده و رییس جمهوری را داشتند اما ما گفتیم که چون آقای لاریجانی نماینده ایران در این موضوع است، باید با او ملاقات کند.» البته ظریف تاکید کرد که در موضوع سند همکاری ایران و چین «آقای لاریجانی نماینده ویژه رهبر بوده و کماکان هست.» موضوعی که پیش از این و با سفر لاریجانی در سال ۹۷ تاحدود زیادی آشکار شده بود. لاریجانی در آن مقطع همراه با هیاتی از مقامات عمدتا اقتصادی دولت و مجلس راهی چین شد و با رییس‌جمهور این کشور دیدار کرد. منابع آگاه به «فراز» گفتند که حتی اعضای این هیات نیز از سوی نهادهای بالادستی تعیین شده بود. دو سال پس از این سفر نیز پیش‌نویس سند همکاری ایران و چین آماده شد و رییس‌جمهور در جلسه هیات دولت وزارت خارجه را مامور نهایی کردن سند کرد. با این همه به نظر می‌رسد نقش علی لاریجانی همچنان در پس‌زمینه نهایی‌شدن سند نیز بسیار پررنگ بوده است. بر اساس گفته‌های رییس‌ شورای راهبردی روابط خارجی او حتی با تغییر دولت نیز همچنان مسئول پیشبرد برنامه جامع همکاری با چینی‌ها خواهد بود.

سندهمکاری، برجام، FATF و دیگر قضایا

دولت غیر از کیفیت نقش خود در سند همکاری اختلاف دیگری نیز با مخالفان دارد. وزیرخارجه و دیگر مقامات دولتی تاکید کرده‌اند که پیامدهای مقبت این سند منوط به احیای برجام و البته پیوستن به FATF است. موضوعی که مخالفان آن را نمی‌پذیرند و همچنان باشدت بر طبل مخالفت با لوایح مرتبط با FATF می‌کوبند. ظریف گفته که  حتی قبول این سند از سوی چینی‌ها هم به برجام بستگی داشته است:‌ «سال ۱۳۹۴ برجام عملیاتی شد و یکم بهمن ماه به اجرا در آمد. در آن تاریخ از مرحله نداشتن هیچ‌گونه مشارکت راهبردی به مرحله سوم رسیدیم و رییس جمهوری پیشنهاد ۲۵ ساله را مطرح کرد.» طبق توضیحات ظریف در شبکه کلاب‌هاوس «چینی‌ها تا برجام منعقد نشد روابط راهبردی با ایران برقرار نکردند» و «سند همکاری با چین بدون حل شدن برجام و FATF به جایی نمی‌رسد.» پیش از ظریف هم سخنگوی دولت گفته بود که سند همکاری حتی به احیای برجام هم کمک می‌کند. از سوی دیگر دولت بارها تاکید کرده بود که عدم تصویب لوایح FATF در مجمع خودتحریمی است. ظریف نیز بار دیگر به صورت آشکار اعلام که «همین الان هم مشکلاتی که درباره FATF داریم مانع همکاری ما با روسیه و چین می‌شود.» بنابراین به نظر می‌رسد با وجود مخالفت‌ها سرنوشت سند همکاری به احیای برجام و خروج از لیست سیاه FATF گره خورده باشد. حال باید دید که  مجمع تشخیص چه تصمیمی درباره دو لایحه مرتبط با FATF  می‌گیرد. در چنین شرایطی دولت به گفته رییس‌جمهوری «تلاش‌های روزانه» برای رفع تحریم‌ها را آغاز کرده است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.