مالیات پول زور است؟!

رئیس‌ کل سازمان امور مالیاتی می‌گوید: «حدود ۴۰ درصد اقتصاد کشور از مالیات معاف است و این در کنار پایین بودن نرخ‌های مالیاتی و فرارهای مالیاتی گسترده، باعث شده میزان درآمدهای مالیاتی در کشور به نسبت حجم اقتصاد پایین باشد.»

امید علی پارسا سهم مالیات از تولید ناخالص داخلی در ایران را کمتر از دیگر کشورها دانست و به ایرنا گفت: «این نسبت در کشورهای توسعه یافته حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد و در کشورهای در حال توسعه به حدود ۱۵ تا ۱۸ درصد می‌رسد اما این رقم در ایران حدود هشت درصد است».

مالیات بهترین راه شناخته شده برای حل معضلات اقتصادی

درباره این که این ۴۰درصد چه کسانی هستند اطلاعاتی بیان نشده‌است اما آلبرت بغزیان استاد دانشگاه تهران و کارشناس مسائل اقتصادی در این باره به خبرنگار فراز می‌گوید: «این رقم تا کنون محاسبه نشده بود و اگر این مقدار افزایشی باشد می‌تواند واقعیت‌هایی را توضیح دهد». بغزیان با تاکید بر این که باید به چگونگی محاسبه این رقم توجه کرد،‌ می‌گوید: «ممکن است منظور رئیس کل سازمان امور مالیاتی اشخاص حقیقی باشد، در حالی که اگر افراد حقوقی را در نظر بگیریم اوضاع متفاوت است.»

در سال‌های اخیر شاخص نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی رقم پایینی را نشان می‌دهد، با این حال، اقشار مختلف جامعه همواره احساس می‌کنند که مالیات بالایی می‌پردازند.

او ‌می‌گوید: «در ساختار حقوقی کشور نهادهایی هستند که از مالیات معاف‌اند. این نهادهای حمایتی خودشان مالیات نمی‌دهند اما باید دید کارکنان‌شان نیز معاف از پرداخت مالیات هستند یا نه. اگر فرض را بر این بگذاریم که کارمندان این نهادها مالیات نمی‌دهند،‌ این آمار قابل قبول است،‌چراکه طبیعی به نظر می‌رسد که ۴۰درصد از اقتصاد کشور دست نهادهای معاف از مالیات باشد و حتی اگر کارکنانش هم از مالیات معاف باشند این رقم منطقی است.»

پایین بودن نسبت مالیات در ایران به وضوح نشان می‌دهد که میزان فرار مالیاتی و میزان معافیت‌های مالیاتی در کشور بالاست.

بغزیان با اشاره به این که باید دید این ۴۰درصد از کل جمعیت ایران است یا فقط شامل افراد واجد شرایط پرداخت مالیات، می‌گوید: «اگر آمار بیان شده درباره دسته دوم باشد که موضوعی را ثابت نمی‌کند. اما فرض من بر این است که منظور رئیس سازمان امور مالیاتی دسته اول باشد و همان طور که گفتم احتمال می‌رود ۴۰درصد از مردم در نهادهایی کار کنند که مالیات را از کارکنانش دریافت می‌کند اما به حساب دولت واریز نمی‌کند. هم‌چنین این احتمال نیز می‌رود که مثلا یک کارگر مکانیکی در کارگاهی کار می‌کند و کارفرما مبلغ مالیات را از حقوقش کم می‌کند اما درنهایت کارفرما مالیات را به دولت تحویل نمی‌دهد».

این استاد دانشگاه درباره آمار اعلام شده مبنی بر این که دریافتی دولت از مالیات در کشور هشت درصد است نیز می‌گوید: «ممکن است کشورهای درحال توسعه‌ای مانند ترکیه ۱۵ درصد هزینه خود را از مالیات تامین کند،‌ اما هشت درصد ما نشان‌دهنده این است که بخش‌های مهمی از اقتصاد کشور، از پرداخت مالیات فرار می‌کنند البته سیستم مالیاتی ناکارآمد نیز در این موضوع بی‌تاثیر نیست».

درآمد نفتی جایگزین بالابردن نرخ مالیات؟!

مالیات گرفتن از همه افراد واجد شرایط البته مخالفانی نیز دارد؛ حتی در میان استادان دانشگاه. محمد قلی یوسفی عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی یکی از این افراد است. او درباره ۴۰درصدی که از مالیات معاف هستند به خبرنگار فراز می‌گوید: «پرسشی که وجود دارد این است که اصلا چرا باید بگوییم ۴۰درصد؟ و به طور کل هدف از دریافت مالیات چیست؟ و این که آیا مالیاتی که دولت می‌گیرد مشروع است؟» یوسفی با اشاره به این که در بسیاری از کشورها دولت در ازای خدمات و تامین آزادی‌های مدنی مردم نیاز به درآمد دارد می‌گوید: «در ایران اوضاع متفاوت است چرا که پای درآمدهای نفتی به میان می‌آید».

او معتقد است دولت‌ها می‌توانند سیاست‌هایی پیش گیرند که باعث رشد و شکوفایی بخش خصوصی شود و از این شیوه کسب درآمد کنند، اما در کشور ما دولت می‌خواهد به عنوان خدمت‌رسان در اقتصاد مداخله کند و در این صورت باعث ناامنی اقتصادی می‌شود،‌ سیاست‌های پولی و ارزی را تغییر می‌دهد و نقدینگی را وارد جامعه می‌کند.

این استاد دانشگاه با اعتقاد به این که مالیات تورمی،‌ چاپ پول و بالابردن نقدینگی در جامعه در زمره مالیات محسوب می‌شود، می‌گوید: «۸۰درصد شرکت‌ها، بانک مرکزی، درآمدهای نفتی و عوارض در اختیار دولت است».

سال گذشته بیش از ۱۰۵ هزار میلیارد تومان درآمد مالی محقق شده است. در بودجه سال جاری نیز درآمدهای مالیاتی پیش‌بینی شده افزایش یافته و به ۱۵۳ هزار میلیارد تومان رسیده است که برابر ۳۸ درصد از کل منابع بودجه عمومی دولت است.

یوسفی می‌گوید: «دولت باید درباره چگونگی خرج درآمدهایش توضیح دهد، اگر نحوه مخارج دولت شفاف بود، آن زمان می‌‍تواند از مردم درخواست دریافت پول بیشتری کند».

او با قبول این که شرایط کشور از نظر اقتصادی شرایط مناسبی نیست معتقد است: «مقایسه کشوری با منابع طبیعی غنی مانند ایران با کشورهای دیگر از نظر درآمدهای مالیاتی اشتباه است. من فکر می‌کنم هزینه جمع‌آوری مالیات از روستاییان و شهرهای کوچک به قدری زیاد باشد که در مقایسه با دریافتی مالیاتی آنان اصلا برای دولت به صرفه نباشد».

یوسفی با ذکر این نظر چالش‌برانگیز که «مالیات یعنی پول زور و راه مناسبی برای جبران کم‌آوردهای دولت نیست» می‌پرسد: «آیا از طریق شایسته سالاری، بالابردن بهره‌وری و جلوگیری از فساد نمی‌شود با مشکل کمبود بودجه دولت مقابله کرد؟ حتما پاسخ به این سوال مثبت است بنابراین دولت نباید از مردم انتظار داشته باشد برای ندانم‌کاری‌هایش پول بدهد.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.