دادن درآمد گرانی بنزین به 60 میلیون نفر یعنی کشک!

فراز- سوسن نوری: «افزایش قیمت بنزین» و «ناآرامی در شهرهای مختلف»؛ دو کلیدواژه‌ای که برای پاسخ به پرسش‌های مطرح شده حول این دو موضوع به سراغ اکبر ترکان، مشاور سابق رییس‌جمهوری رفتیم تا دیدگاه او را درباره اتفاق‌های اخیر در ایران جویا شویم. به عقیده او «برای بازگشت آرامش کامل به کشور باید اعتمادسازی کرد، یعنی مردم باید ببینند که اقدام جبرانی دولت به‌سرعت درحال انجام است.»

افزایش قیمت بنزین و اعتراض‌های مردمی را چطور ارزیابی می‌کنید؟ مشکل دقیقا چیست؟

نکته مهم اعتماد است. این موضوع دو وجه دارد؛ بازگشت منابع حاصل از اصلاح سیستم به مردم، یک جنبه است، بخش دیگر قضیه ایجاد بی‌اعتمادی است؛ مردم می‌گویند فردا این بسته حمایتی دولت قطع می‌شود، این‌ها موجب بی‌اعتمادی و استقبال نکردن مردم از اجرای چنین طرح‌هایی می‌شود. اصل موضوع، بالا بردن درجه اعتماد است. نباید به مردم دروغ گفت، وقتی برای مدتی حرف‌هایی بزنید و بعد عمل نکنید «دروغگویی» و «اعتماد نکردن» به میان می‌آید.

از نظر شما این طرح چگونه اجرا می‌شد، بهتر بود؟

حذف کارت سوخت از ابتدا اشتباه بود. باید مردم با همان روش سهمیه‌بندی زندگی می‌کردند بعد قیمت اول و قیمت دوم تعیین می‌شد.

به نظر شما عرضه کالا به‌جای پول نفت یا ارایه کارت‌هایی برای خرید کالا می‌تواند در چنین وضعیتی به معیشت مردم کمک کند؟

بله، در کشورهای دیگر از جمله ایالات‌متحده، بن غذایی به‌صورت کارت الکترونیک ارایه می‌شود که امکان خرید مواد غذایی از فروشگاه‌ها را برای مردم فراهم کرده و البته راهکار خوبی هم هست چراکه پول نقد ممکن است در سفره مردم نیاید یا خانواده‌هایی که بدسرپرست هستند یا خانواده‌هایی که از اقشار به شدت ضعیف مالی هستند و دریافت پول نقد تاثیر چندانی بر زندگی‌شان نمی‌گذارد.

برنامه دولت مبنی بر اینکه «با افزایش قیمت بنزین درآمد حاصل از آن به خانوارها با درآمد پایین بازگردانده می‌شود»، چه توجیهی دارد؟

مابه‌التفاتی درآمدی از این طرح وجود دارد؛ اگر این مابه‌التفاوت را به اقشار ضعیف جامعه بدهند در جامعه اقدام جبرانی اتفاق خواهد افتاد اما اگر بگویند می‌خواهیم این درآمد را به 60میلیون نفر بدهیم یعنی کشک! درحالی که بسته حمایتی باید فقط به 50درصد از اقشار ضعیف مالی تعلق بگیرد با این هدف که این جمعیت، متوجه این حمایت دولتی شوند. وقتی بسته 60میلیون را شامل می‌شود یعنی این درآمد به خانواده‌های پردرآمد هم خواهد رسید. 50درصد ضعیف حدود 40میلیون نفر از ایرانی‌ها را دربرمی‌گیرد. پس از آن، طرح باید به صورت واقعی و عملی اجرا شود تا مردم معنای تحقق عدالت اجتماعی را متوجه شوند چراکه هر چقدر اعتماد بالاتر برود پذیرش حرف‌ها برای مردم راحت‌تر خواهد شد.

منظور از تورم انتظاری چیست؟

قیمت برخی کالاها به بنزین مربوط می‌شود مثل هزینه تاکسی و به طور کلی حمل و نقل. مشاغلی هم هستند که به بنزین ارتباطی ندارند مثل آرایشگاه یا سلمانی که به‌واسطه بالا رفتن سطح عمومی قیمت‌ها، مبلغ حق‌الزحمه خود را بالا می‌برند، در این وضعیت انتظارهای تورمی به‌وجود می‌آید که آثار آن منجر به افزایش قیمت همه کالاهای عمومی خواهد شد.

آیا تولید خودروها با مصرف سوخت بالا را در این تصمیم‌گیری سران قوا دخیل می‌دانید؟

تولید خودروهای ما با استانداردهای جهانی فاصله دارند، اما مسئله اول این نیست. مصرف مصرفانه در ایران روزی 105میلیون لیتر بنزین و 100میلیون لیتر هم گازوییل است. از طرفی، مجموع مصرف نفت سفید و ال‌پی‌جی هم در ایران معادل 50میلیون لیتر است؛ این آمار چهار برابر مصرف ترکیه است بنابراین این اعداد نشان می‌دهد که ایرانی‌ها باید مصرف مصرفانه خود را اصلاح کنند اما این موضوع نباید منجر به سختی معیشت مردم شود. مسوولان کشور باید برای مردم اقدام جبرانی انجام دهند، یعنی کمکی که به‌نوعی در زندگی آن‌ها تاثیر بگذارد.

آیا نکته مثبتی در این افزایش قیمت بنزین وجود دارد؟ مثلا کاهش آلودگی هوا.

البته علت اصلی آلودگی هوا بنزین نیست. قبول که از جمله عوامل موثر هست اما اگر نگاهی به آمار کنیم متوجه می‌شویم مصرف گاز طبیعی تهرانی‌ها روزانه حدود 80میلیون مترمکعب است و مصرف بنزین و گازوییل در تهران روی هم 22میلیون لیتر در روز است که اگر یک لیتر را یک مترمکعب در نظر بگیریم اثر گاز طبیعی در تولید گازهای کربنی در تهران چهار برابر اثر بنزین و گازوییل است بنابراین بحث آلودگی بحثی جداست که باید ببینیم واقعا چه کاری باید انجام شود که تولید گازهای کربنی ما کمتر شود. از سوی دیگر، مصارف مختلفی داریم مثل مصرف خانگی ناهنجار که قرار بوده مبحث 19 مقررات ملی ساختمان باشد و طبق آن شهرداری ساختمان‌های جدید را باید ملزم به اجرای عایق‌بندی کند تا مصرف گاز طبیعی کاهش یابد. شهرداری تا به‌حال این کار را عملی نکرده است بنابراین مبحث آلودگی مسئله وسیعی است که باید به صورت تخصصی به آن پرداخته شود.

به هرحال این تصمیم سران قوا برای افزایش قیمت بنزین عملی شده، مردم هم اعتراض کرده‌اند. اقدام بعدی برای بازگشت آرامش به کشور چیست؟

باید اعتمادسازی کرد یعنی باید مردم ببینند که اقدام جبرانی دولت به‌سرعت درحال انجام است. اقدام جبرانی دولت که نیاز است زودتر دست به‌کار شوند می‌تواند به بازگشت اعتماد مردم منجر شود.

آیا بهتر نیست دولت توضیحی شفاف درباره این تصمیم به مردم بدهد و با آنان سخن بگوید؟

اولین واکنش نسبت به افزایش قیمت بنزین نامه‌های نمایندگان مجلس بود که نامه‌های سرگشاده‌ای هم بود، این نامه‌ها حامل نشانه و علامتی به معترضان است؛ اینکه نمایندگان مردم در مجلس با این اقدام و تصمیم برای افزایش قیمت بنزین مخالف هستند. اما معلوم نیست این کارشان دلسوزی برای مردم است یا انتخاباتی، در اینجا اجرای طرح دولت سخت‌تر خواهد شد.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.