قرنطینه یا فاصله گذاری اجتماعی؟!

نگاهی به تجربه های جهانی در موضوع قرنطینه شهرها

از آغاز شیوع کرونا در جهان، کشورهای مختلف راهکارهای گوناگونی را برای کنترل این بیماری اتخاذ کرده‌اند. از محدودیت‌هایی برای تردد تا دستور بسته شدن مغازه‌ها، از منع رفت و آمد تا بستن ورودی و خروجی شهر‌ها و برای تمامی این‌ محدودیت‌ها نیز نام‌های مختلفی در نظر گرفته شده است. قرنطینه، فاصله گذاری اجتماعی، کنترل راه‌ها و ‌.‌.. تنها بخشی از این عناوین است. اما سرانجام، قرنطینه چیست و چند سطح دارد و کشور‌های مختلف تا به حال از چه شیوه‌هایی استفاده کرده‌اند؟

همه چیز از چین آغاز شد

استان هوبی چین و شهر ووهان با میلیون‌ها نفر جعیت، ابتدای سال جاری میلادی بود که به عنوان کانون شیوه ویروسی ناشناخته قرار گرفت. اما آنچه که ووهان را به سرخط خبرهای دنیا تبدیل کرد، خبر قرنطینه سراسری آن از سوی دولت چین بود. در استان هوبی چین همچنین شهرهای فراوانی به امید اینکه بتوان از گسترش بیشتر ویروس کرونا جلوگیری کرد، در قرنطینه قرارگرفتند. تصاویر زیادی از خالی شدن خیابان‌ها و مننوعیت تردد در سراسر شهرها در رسانه‌ها منتشر شد. چیستی ویروس جدید یک طرف ماجرا بود اما تصمیم دولت برای بستن شهر سوی دیگر ماجرا بود که پرسش‌های فراوانی را در ذهن ناظران ایجاد کرد. منظور از قرنطینه چیست و چین چگونه شهرهای میلیونی را بسته است؟

قرنطینه تاریخ طولانی‌ای در جلوگیری از گسترش بیماری‌ها دارد. ریشه کلمه قرنطینه از اولین تجربه ثبت‌شده از جداسازی بیماران برای کنترل بیماری می‌آید. وقتی در قرن چهاردهم طاعون سیاه سراسر اروپا را فرا گرفته بود، شهر ونیز قانونی وضع کرد که طبق آن خدمه و مسافران هیچ کشتیای حق خروج و قدم گذاشتن به شهر را نداشتند مگر آنکه کشتی به مدت ۴۰ روز لنگر انداخته بود. این دوره انتظار را کوارنتینو می‌نامیدند که از کلمه ایتالیایی به معنی عدد چهل ریشه گرفته‌ است. مشخص نیست ایده ۴۰ روزه بودن قرنطینه از کجا آمده است. اما آن‌طور که پروفسور مارک هریسون، متخصص تاریخ پزشکی در دانشگاه آکسفورد توضیح می‌دهد امکان دارد عدد ۴۰ با داستان‌های انجیلی مرتبط باشد مانند ۴۰ روز و ۴۰ شبی که مسیح به ‌تنهایی در صحرا گذراند. در طول تاریخ، مدت‌زمان قرنطینه‌ها کوتاه‌تر شد اما این روش همچنان یکی از شیوه‌های کارآمد در کنترل گسترش بیماری‌های واگیردار محسوب می‌شود. طبق اطلاعات سازمان ملل متحد، ووهان چهل و دومین شهر بزرگ دنیاست و به سادگی نمی توان آن را از جهان بیرون مجزا کرد. بیش از ۲۰ جاده اصلی و ده ها جاده فرعی، به ووهان می رسد. حتی با وجود بسته بودن سیستم حمل و نقل عمومی قرنطینه کردن شهر نیاز به عملیات نظامی گسترده دارد. به گفته پروفسور ادم کامرات-اسکات، استاد امنیت بهداشتی در دانشگاه سیدنی، اگر واقع بین باشیم تنها یک راه برای قرنطینه شهر هست، اینکه نیروهای ارتش اطراف شهر مستقر شوند. ولی اگر این کار هم ممکن شود، مرز قرنطینه کجا باشد؟ نماینده سازمان بهداشت جهانی در چین هم گفت، تا جایی که می‌دانم، محصور کردن شهری با ۱۱ میلیون جمعیت از نظر علمی سابقه نداشته است.

این‌ها تمام پرسش‌ها و تردید‌هایی بود که درباره کیفیت قرنطینه ووهان در ذهن تحلیل‌گران جای گرفت اما زمانی که پای کرونا به تمام جهان رسید و سازمان بهداشت جهانی این بیماری را یک همه گیری وسیع توصیف کرد حالا سایر دولت‌ها نیز باید برای قرنطینه کردن یا نکردن بخش‌هایی از خاک خود، پاسخ‌های روشن داشته باشند. حدود یک ماه از این همه گیری جهانی می‌گذرد و کشور‌های مخالف تحت عناوین گوناگون راهکارهایی برای قرنطینه در نظر گرفتند که به طور کلی در چند دسته کلی قابل بررسی است:

قرنطینه خانگی که برای افراد سالم و بیمار

قرنطینه افراد بیمار یا مشکوک به بیماری در منزل یا درمانگاه و تحت نظر پزشک

قرنطینه های مکانی مانند قرنطینه کشتی، باشگاه های ورزشی و پادگانها

قرنطینه شهر یا استان آلوده

قرنطینه کشورهای آلوده

با این حال این دسته بندی‌های کلی برای ساز و کارهای پیش بینی شده توسط دولت‌ها چندان روشن نیست. آنچه که دولت‌های مختلف برای کنترل ویروس انجام دادند مجموعه‌ای پیچیده از فرمول‌ها بوده است.

طیف قرنطینه، از توصیه تا حکومت نظامی

تازه‌ترین مقاله خبرگزاری رویترز به موضوع قرنطینه پرداخته و اصطلاحاتی که سیاستمداران جهان از آن به عنوان شکلی از قرنطینه یاد می‌کنند را واکاوی کرده است. بسیاری از رهبران جهان در رونمایی از طرح‌های خود برای اعمال محدودیت از اصطلاح lockdown یا قفل کردن و بستن شهرها استفاده کردند. لیندسی ویلی، استاد حقوق بهداشت در کالج حقوق واشنگتن می‌گوید: «در حالی که قفل کردن یک اصطلاح فنی است که توسط مقامات بهداشت عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرد، می‌تواند به هر چیزی از قرنطینه‌های اجباری جغرافیایی گرفته تا توصیه‌های غیر اجباری برای ماندن در خانه، تعطیلی انواع خاصی از مشاغل یا ممنوعیت وقایع و اجتماعات اشاره کند.»

برای مثال در ایتالیا ابتدا مقرر شد تا افرادی که تست کرونای آن‌ها مثبت شده است به هیچ بهانه‌ای حق خروج از خانه ندارند تا زمانی که علایم شدیدتری از خود بروز دهند. مدارس و دانشگاه‌ها و سایر مراکز آموزشی و محل تجمعات مخلف مانند باشگاه های ورزشی تعطیل اعلام شد و صرفا داروخانه‌ها و برخی سوپر مارکت‌ها برای تهیه مایحتاج ضروری به روی مردم گشوده ماند. در فرانسه محدودیت‌ها اما از همان ابتدا سخت‌تر بود و اعلام شد که مردم حق خروج از خانه را تنها برای مواردی محدود خواهند داشت، خرید مایحتاج ضروری، مراجعه به دکتر و رفتن به محل شغلی که بر اساس دستورالعمل‌ها نمی‌توان آن را از خانه انجام داد. اسپانیا نیز که به لحاظ امار مبتلایان در وضعیت خوبی قرار ندارد کم و بیش از همین محدودیت‌ها استفاده کرد.

اما تصمیم گیری دولت‌ها در اروپا همیشه این میزان شفاف هم نبوده است. دو نمونه آلمان و انگلیس روند پرنوسان‌تری را برای اجرای سطح‌های مختلف قرنطینه به کار گرفتند. مرکل صدراعظم آلمان در همان ابتدا اعلام کرد که ۷۰ درصد مردم این کشور به کرونا مبتلا خواهند شد. این شاید اولین اظهار نظر رسمی بلند پایه ترین رهبر سیاسی جهان از پیش بینی این همه گیری بود. این اظهار نظر اگرچه نتیجه خاصی برای سیاست‌های محدودیت آور در آلمان نداشت و این کشور نیز مانند سایر کشور‌های اروپایی کم و بیش از همان محدودیت‌های متداول استفاده کرد اما دست مایه یک سیاست جدید در بریتانیا شد. از صحبت‌های مرکل چند روزی نگذشته بود که بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا، با تکرار ادعای مرکل و احتمال اتخاذ یک سیاست جدید در این کشور، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد. مقامات بهداشتی بریتانیا با پیش بینی شیوع گسترده این ویروس در کشور از طرحی تحت عنوان مصونیت جمعی سخن گفتند که بر اساس آن با کاهش محدودیت ها و اعمال نکردن محدودیت‌های خاص به صورت طبیعی بخش زیادی از جمعیت مبتلا شده و همه گیری ویروس پایان پذیرد. این سخنان مقامات بهداشت بریتانیا اما با واکنش سازمان بهداشت جهانی روبه رو شد و ایده مصونیت جمعی به قیمت نرخ بالای مرگ و میر و عادی شدن شرایط در زمانی کوتاه‌تر از سوی این سازمان بین المللی غیر اخلاقی خوانده شد. پس از آن بود که بریتانیایی‌ها نیز در چرخشی معنا دار شروع به اعمال محدودیت‌های جدی برای پیش گیری از کرونا کردند.

اما جالب‌ترین نمونه اجرای قرنطینه در کشوری دیده شد که بعد از چین پرجمعیت ترین کشور دنیا محسوب شده اما دیرتر از سایر کشور‌ها از ورود این ویروس به خاک خود خبر داد. دولت هند در همان ابتدای گزارش‌های اولیه از ورود کرونا با دستوری قاطع سطح بسیار گسترده‌ای را قرنطینه اجباری اعلام کرد. براساس گزارش‌ها حدود ۱ میلیارد و ۳۰۰ میلیون نفر در این کشور تحت سیاست قرطنیه سخت گیرانه قرار گرفتند.

ایران و اجرای گام به گام

«قرنطینه راهکاری اشتباه و از مد افتاده و متعلق به قرن ۱۹ است و باید چاره دیگری اندیشید.» این سخنان حریرچی، معاون وزارت بهداشت بود که در روزهای ابتدایی شیوع کرونا در ایران واکنش‌های بسیاری را برانگیخت و به نوعی نشان‌گر سیاست کلی دولت نسبت به اعمال محدودیت‌ها بود. با این حال دیری نگذشت که در ایران نیز شاهد اجرای سطوحی از قرنطینه بودیم. از بستن ورودی و خروجی برخی شهرها تا تعطیلی مسابقات ورزشی و سینماها و مراکز آموزشی و در ادامه بسته شدن اماکن تجاری و در روزهای اخیر سرانجام رونمایی از طرحی تحت عنوان فاصله گذاری اجماعی به مدت دو هفته. حالا در آخرین طرح دولت قرار است که ورود و خروج زمینی خودروهای غیر بومی به شهرها جلوگیری شود و ادارات دولتی نیز تا سطح یک سوم کارمندان خود به فعالیت ادامه دهند.

قرنطینه اگر حالا دیگر برای هیچ کس معنای سنتی خود را مشابه آنچه در ایتالیای قرن چهاردهم گذشت، ندارد اما با این حال تحت هرعنوانی که دولت‌ها بخواهند آن را نامگذاری کنند، در حال اجراست. از بستن شهرها گرفته تا ورود ارتش به خیابان‌ها تا توصیه به ماندن در خانه و فاصله گذاری اجتماعی.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.