کندوکاو در ایران و سکوت در چین

روایت تکراری وزیرخارجه در کمیسیون امنیت ملی و نکات تازه در گزارش «نیویورک تایمز» درباره قرارداد بین ایران و چین

هیچ اطلاعتی درز نمی‌کند. همچنان فقط گمانه‌زنی و محورهایی کلی از سند همکاری 25 ساله ایران و چین وجود دارد. در پکن هم سکوت محض است و حضور وزیرخارجه در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم نکته‌ای به ماجرا اضافه نکرده است. محمدجواد ظریف یک هفته پس از حضور جنجالی در صحن مجلس برای اولین بار در کمیسیون امنیت ملی حاضر شد تا درباره سند همکاری 25 ساله با چین توضیح دهد. در حالی که خبری هم از هیاهوها و فریادهایی که او را «دروغگو» می‌خواند، نبود. درست در همین روز، «نیویورک تایمز» نیز گزارشی دباره این سند منتشر کرد. گزارش روزنامه آمریکایی هر چند از جزییات تازه‌ای خبر نمی‌داد اما نکات قابل توجهی در آن مطرح شد. در سوی دیگر طبق گفته‌های اعضای کمیسیون در جلسه با وزیرخارجه هم هیچ ناگفته‌ای گفته نشد. شاید به این دلیل که هیاهوی رسانه‌ای به مذاق چینی‌ها خوش نمی‌آید. این را یکی از اعضای کمیسیون به «فراز» می‌گوید. اما دلیل دیگری هم وجود دارد که اعضای کمیسیون بیشتر آن را مورد توجه قرار می‌دهند. اینکه قرارداد هنوز خام است و در مراحل بعدی سرانجام سر از بهارستان هم در می‌آورد. در این جلسه اما طبق گفته‌های سخنگوی کمیسیون ظریف فقط به تکرار مکررات اکتفا کرده است. این که «فروش جزیره کیش و فروش نفت ارزان» شایعاتی در فضای مجازی است. ظریف گفته «روابط جمهوری اسلامی ایران با چین یک روابط راهبردی بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل است.» 

روایت نیویورک تایمز از سند همکاری ایران و چین

وزیرخارجه در این جلسه تاکید کرده که روند تدوین سند همکاری با سفر رییس‌جمهوری چین به ایران آغاز شده است، سفری در سال 94 و چند پس از توافق هسته‌ای. پس از این سفر بحث افزایش روابط تجاری بین دو کشور تا «600 میلیارد دلار در 10 سال آینده» مطرح شد. اما به نظر می‌رسد تغییر راهبردهای سیاست‌خارجی پیشبرد سند را با تاخیر زیادی مواجه کرد. ابوالفضل عمویی سخنگوی کمیسیون به نقل از ظریف می‌گوید:‌ «دو کشور در آن سفر تصمیم گرفتند نقشه راه بلندمدت دو کشور را طراحی کنند و این سند پس تبادل نظر طرفین هنوز در حال مذاکره است.» نکته‌ای که در گزارش روزنامه «نیویورتامیز» هم به آن اشاره شده است. این روزنامه آمریکایی ادعا کرده که سند همکاری بین دو کشور 18 صفحه است و می‌تواند ضربه‌ای به تحریم‌های آمریکا علیه ایران باشد.، هر چند نفوذ چین را در خاورمیانه گسترش می‌دهد. به نوشته این روزنامه سند همکاری 25 ساله در روابط چین و آمریکا نیز اثری منفی خواهد داشت. طبق آنچه «نیویورک تایمز» ادعا کرده در این سند همکاری چینی‌ها در عرصه‌های مختلف از نظامی گرفته تا راه‌آهن و فعالیت‌های مالی و بانکی در ایران سرمایه‌گذاری می‌کنند و در مقابل ایران نیز تخفیف‌های گسترده‌ای در حوزه انرژی برای آن‌ها قائل می‌شود. اما نکته دیگر اینجاست که بر اساس گزارش این روزنامه مقامات در چین اظهارنظری درباره این سند نکرده‌اند. به ویژه موضع شی‌جین پینگ در این باره چندان روشن نیست.

رییس‌جمهوری بیشترین اطلاعات را داد

تاکنون بیشترین اطلاعات از سند همکاری 25 ساله بین مقامات داخلی را رییس‌جمهوری داده است. حسن روحانی در جلسه سوم تیرماه هیات دولت از تصویب پیش ‌نویس سند خبر داد و گفت: «در این همکاری، زمینه‌ای برای مشارکت ایران و چین در پروژه‌های اساسی و زیرساخت‌های توسعه‌ای از جمله طرح بزرگ کمربند ـ راه است و فرصتی برای جلب سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف اقتصادی از جمله صنعت، گردشگری، فناوری اطلاعات و ارتباطات خواهد بود.» روحانی در آن نشست توضیح داد که  همکاری دو طرف در حوزه انرژی، توافق بر این برنامه را گامی مثبت در جهت افزایش اهمیت انرژی جهانی و توسعه پایدار منابع نفت و گاز و همچنین انرژی‌های تجدیدپذیر است. او سرمایه‌گذاری مشترک در توسعه مناطق آزاد را برای ارتقای نقش این مناطق در تولید و تجارت بین‌المللی را هم پرفایده دانست. پس از این تاکنون فقط گمانه‌زنی‌ها درباره این سند مطرح شده و سخنگوی وزارت‌خارجه هم چند باری آن را «افتخارآمیز» دانسته است.

گمانه‌زنی‌ها ادامه دارد

هر چند مجلس تاکنون در جریان تدوین این سند قرار نگرفته اما محور مناسبات چند سال اخیر با چین رییس پیشین مجلس بوده است؛ علی لاریجانی. او که مسوولیت پیشبرد روابط ایران و چین را بر عهده داشت سال 97 نیز در راس هیاتی که جمعی از وزرای دولت بودند راهی پکن شد. در آن سفر لاریجانی با مقامات چینی از جمله رییس‌جمهور این کشور دیدار کرد. محمدجواد ظریف نیز در سال 2019 میلادی چهار بار به چین سفر کرد؛ بیشتر از هر کشور دیگری. از جمله اخباری که پس از این سفرها منتشر شد و البته ظریف‌ آن را تکذیب کرد گزارش سایت «پترولیوم اکونومیست» بود. این رسانه در مهر ماه 98 ادعا کرد که در سند همکاری بین دو کشور «چین در ازای گرفتن امتیازاتی متعهد شد، ۴۰۰ میلیارد دلار در ایران سرمایه گذاری کند.» وزیرخارجه این خبر را تکذیب کرد. اما کمتر از یک سال بعد پیش‌نویس سند همکاری 25 ساله در هیات دولت تصویب شد. وزارت خارجه از سوی دولت ماموری پیگیری و پیشبرد این سند است که به گفته ظریف در جلسه کمیسیون امنیت ملی همچنان در مرحله رایزنی با طرف چینی است.

به این ترتیب تا روشن شدن ابعاد مختلف سند و جزییات آن همچنان باید منتظر ماند. این سند در نهایت باید به تصویب مجلس و سپس تایید شورای نگهبان برسد. سخنگوی شورای نگهبان هم این نکته را مورد توجه قرار داده است. البته عباسعلی کدخدایی از اصل همکاری بین ایران و چین دفاع کرده و گفته «باید از آن حمایت کنیم» و «موضع دشمنان نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی راه خود را درست رفته است.»

در میان این ابهام‌ها آنچه آشکار است تغییر راهبرد ایران در سیاست خارجی است. سند همکاری 25 ساله در صورت نهایی شدن اولین قرارداد بلندمدت پس از انقلاب اسلامی با یک ابرقدرت شرقی است که در اوج تقابل با آمریکا قرار دارد.

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.