بانک‌خواهی بنیاد مستضعفان

بانک مرکزی با درخواست مجوز بانک از سوی بنیاد مستضعفان، مخالفت کرد

مجوز از شما، بودجه از ما، این چکیده درخواست جنجالی پرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان از بانک مرکزی برای درخواست مجوز یک موسسه قرض الحسنه بود. این درخواست اما با پاسخ جنجالی‌تری از سوی بانک مرکزی مواجه شد. این نهاد عالی بانکی کشور در اطلاعیه‌ای و در پاسخ به درخواست فتاح گفت که اگر دنبال وام دادن هستید، از بانک‌هایی که در آن سهام دارید استفاده کنید.

اما چرا بنیاد مستضعفان به دنبال تاسیس بانک است و چرا بانک مرکزی با آن مخالفت می‌کند؟

مجوز از شما، بودجه از ما

درخواست اخیر رییس بنیاد مستضعفان از بانک مرکزی برای صدور مجوز یک بانک قرض الحسنه، خبرساز شده است.

پرویز فتاح، به تازگی از تلاش ایجاد بانک قرض الحسنه خبر داد و گفت: «متاسفانه بانک مرکزی مجوز نمی‌دهد، درحالی که بنیاد خود بودجه مورد نظر را تامین می‌کند.» به گزارش خانه ملت، پرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان، روز یکشنبه، خواستار ارائه مجوز ایجاد بانک قرض الحسنه توسط بنیاد از سوی مسوولان بانک مرکزی شد و توضیح داد: «یکی از نیازهای اساسی مردم دریافت وام قرض‌الحسنه است و بانک‌ها چنین وام‌های پرداخت نمی‌کنند و مردم گرفتار سود بالای وام‌ها شده‌اند. به‌همین دلیل پیشنهاد شده مجوز بانک قرض‌الحسنه به بنیاد داده شود.» او با تاکید براینکه تمامی منبع مالی این بانک در صورت تاسیس، توسط خود بنیاد تامین خواهد شد و تمام وام‌ها قرض‌الحسنه پرداخت می‌شوند، توضیح داد: «متاسفانه بانک مرکزی می‌گوید؛ نمی‌توانند مجوز بانک جدید بدهد درحالی که قرار نیست دولت و بانک مرکزی پولی وسط بگذارد چراکه بنیاد خود بودجه مورد نظر بانک را تامین می‌کند.»

رییس بنیاد مستضعفان با بیان اینکه اگر در این روزهای کرونایی بانک مذکور ایجاد شده بود مردم وضعیت اقتصادی بسیار متفاوتی داشتند، افزود: «خوشبختانه کمیسیون اقتصادی این پیشنهادات را قبول کرده و امید است در  مجلس نیز مورد پذیرش قرار گیرد.»

۳ پیشنهاد بانک مرکزی به فتاح

افشای خبر مخالفت بانک مرکزی با درخواست بنیاد مستضعفان برای صدور مجوز تاسیس یک بانک اما عالی‌ترین نهاد پولی و بانکی کشور را وادار به موضع‌گیری کرد. یک روز بعد از گفته‌های فتاح، بانک مرکزی با صدور یک اطلاعیه، توضیحاتی درباره اظهارات او ارایه کرد.

بانک مرکزی در این اطلاعیه تاکید کرد که «بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، هم اکنون سهامدار اصلی و عمده بانک سینا است که می‌تواند تمام منویات و مقاصد خویش در زمینه اعطای قرض‌الحسنه را بدون هیچ‌گونه محدودیتی اجرا کند.» این اطلاعیه همچنین اضافه کرد که اگر «استفاده از ظرفیت بانک یاد شده برای این مهم مدنظر نیست، بنیاد مستضعفان می‌تواند اهداف و مأموریت‌های متصور در خصوص فعالیت متمرکز در زمینه قرض‌الحسنه اعم از تخصیص و تجهیز را به صورت مستقل، از طریق تأسیس یک صندوق قرض الحسنه و یا از طریق بانک سینا پیگیری کند.» بانک مرکزی در ادامه راهکار سومی را نیز پیش روی این بنیاد قرار داد و تاکید کرد که «علاوه بر دو راهکار یاد شده چنانچه بنیاد مستضعفان در نظر دارد از طریق منابع داخلی خود به اعطای قرض‌الحسنه بپردازد، می‌تواند با بهره گیری از سازوکار «قرض الحسنه ویژه» که ضوابط آن در نظام پولی و بانکی کشور اجرایی شده هم از رهگذر بانک سینا و هم از طریق ایجاد صندوق قرض‌الحسنه تک شعبه‌ای عاملیت پرداخت قرض‌الحسنه از محل منابع داخلی خود را واگذار کند»

بانک‌داری پنهان بنیاد

اشاره اطلاعیه بانک مرکزی به سهام‌داری بنیاد مستضعفان در بانک سینا اما در واقع اشاره به نوعی بانک‌داری پنهان این بنیاد است.

بر اساس گزارش‌ها، پس از شرکت ملی نفت ایران، دومین موسسه اقتصادی بزرگ کشور، بنیاد مستضعفان است که در عرصه‌های مختلف اقتصادی همچون خدمات، صنعت و معدن، انرژی، ساختمان و کشاورزی، جهانگردی، حمل‌ونقل،  سرمایه‌گذاری، بیمه و بانکداری، تجارت و بازرگانی فعالیت می‌کند که هم‌اکنون ۱۱ هلدینگ و مالکیت ۱۶۹ شرکت را در اختیار دارد که برای نمونه می‌توان به بانک سینا، بنیاد علوی و شرکت نفت بهران، شرکت آزاد راه تهران شمال و… اشاره کرد. این در حالی است که با وجود گفته‌های فتاح که بنیاد توانایی تامین بودجه بانک و اعطای وام به مردم را نیز دارد، ارزیابی دقیقی از میزان دارایی بنیاد وجود ندارد.

بنیاد مستضعفان، با هدف تملک دارایی‌های خاندان پهلوی و وابستگان آن‌ها جهت استفاده برای اقشار محروم و مستضعف جامعه تشکیل گردید. پایگاه خبری اقتصاد مقاومتی، پیش از این در گزارشی آورده است که بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، یکی از بزرگ‌ترین نهادهای غیر دولتی در ایران است. در این گزارش به بررسی فعالیت‌های اقتصادی بنیاد نیز اشاراتی شده است که بر اساس آن، بنياد مستضعفان دارای چندين شرکت زير مجموعه است که در حال فعالیت در عرصه‌های مختلف توليدی و خدماتی در داخل و خارج از کشور است كه توسط شركت‌ها و واحدهاي تحت پوشش بنياد به منظور حداکثر نمودن ارزش ترکيب بهينه دارائی و سهام همچنين رشد بازده کل اقتصادی صورت مي‌پذيرد.

اما مرور فعالیت‌های بانکداری این بنیاد نیز خالی از لطف نیست. بانک سينا از ابتداي شروع فعاليت خود با نام مؤسسه مالي و اعتباري بنياد در سال ۱۳۶۴ با سرمايه ۱۰ ميليارد ریال و با هدف اوليه انجام عمليات پولي، مالي و اعتباري و تأمين نيازهاي مالي بنگاه هاي اقتصادي و جذب سپرده‌هاي عمومي در جهت اعطاي تسهيلات اعتباري به بخش‌هاي مختلف اقتصادي، تأسيس گرديده است. همچنین شرکت مديريت سرمايه گذاري سينا فعاليت رسمي خود را از سال ۱۳۸۳ در بازار سرمايه کشور آغاز نموده است. اين شرکت در سال ۱۳۸۸ بر اساس ابلاغيه بنياد مستضعفان انقلاب اسلامي تحت عنوان شرکت مادر تخصصي مالي و سرمايه گذاري سينا تغيير ماهيت داده است. فعاليت‌هاي اصلي اين شرکت سرمايه‌گذاري و مشارکت در سهام شرکت‌هاي فعال در بازارهای مالي است و به همین منظور با توسعه و تکمیل بخش ارائه خدمات و به کارگیری روش‌ها و ابزارهای نوین مالی از طریق شرکت‌های تحت پوشش خود در پی توسعه فعالیت‌های خود در بازارهای کشور است. سرمایه شرکت تا دو سال قبل، ۱۰۰۰ میلیارد ریال بوده است. شركت‌هاي گروه شركت مادر تخصصي مالي و سرمايه گذاري سينا عبارتند از: بيمه سينا، كارگزاري بهگزين، مديريت سرمايه گذاري كوثربهمن، ليزينگ جامع سينا، تجارت همراه سينا و کارگزاری سینا.

معضل بازارهای غیر متشکل پولی

با مروری بر فعالیت‌های بنیاد مستضعفان در بازارهای پولی، به خوبی روشن است که پیشنهاد کنایه آمیز بانک مرکزی به رییس این بنیاد، چندان هم بیراه نبوده است. در واقع اگر آن طور که پرویز فتاح می‌گوید که این بنیاد قصد اعطای وام قرض الحسنه به مردم را داشته و می‌خواهد مردم را از شر سودهای بالای بانکی خلاص کند، به تعبیر بانک مرکزی، این منویات را می‌تواند از طریق زیرمجموعه‌های بانکی خود نیز، دنبال کند. اما چرا فتاح به دنبال مجوز تاسیس یک نهاد پولی مستقل است و چرا بانک مرکزی با آن مخالفت می‌کند؟

به نظر می‌رسد موضوع را باید در سطحی کلان‌تر دید. مساله بازارهای غیر متشکل پولی یکی از معضلات اساسی نظام بانک‌داری کشور است. این بازارها درست مثل بانک‌ها، به سپرده‌گیری از مردم روی آورده و در قالب تسهیلات، به آن‌ها وام‌  نیز ارایه می‌دهند. اما فرق بازارهای غیر متشکل با بانک‌های رسمی (بازارهای متشکل) در میزان و نوع نظارت بانک مرکزی و قوانین دیگر بر آن‌هاست. این بازارهای غیر متشکل و غیر رسمی شامل صندوق‌های قرض الحسنه، موسسات مالی و اعتباری، لیزینگ‌ها و صرافی‌های مختلف است.

طبیعی است که بنیاد مستضفعان با گرفتن مجوز تاسیس یک بانک قرض الحسنه جدید، دست باز تری برای پیاده‌سازی ایده و اهداف خود نسبت به زمانی که تنها سهامداری یک بانک و چند لیزینگ دیگر را برعهده دارد، خواهد داشت. این آزادی عمل البته چیزی فراتر از ارایه وام قرض الحسنه به مردم خواهد بود. به طور طبیعی بنگاه اقتصادی عظیمی مانند بنیاد، برای افزایش سرمایه خود نیازمند نقدینگی است و تاسیس یک بانک جدید نیز به جذب این نقدینگی کمک می‌کند.

اما دلیل مخالفت بانک مرکزی نیز روشن است، بانک مرکزی در سال‌های اخیر، یک سیاست نظارتی یکپارچه را برای کنترل هرچه بیشتر بازارهای غیر متشکل پولی، اتخاذ کرده است و رشد این بازارها را آسیبی به اقتصاد کشور تلقی می‌کند. از طرفی، تاسیس یک بانک جدید برای بانک مرکزی، تعهدات جدیدی نیز به بار می‌آورد.

به گزارش ایرنا برآوردها حاکی از آن است که بازار غیرمتشکل پولی کشور ۶۰ هزار میلیارد تومان وجه در اختیار داشته باشد، درحالی که گفته می‌شود بانک مرکزی نیز اطلاعی از وضعیت و عملکرد وجوه در اختیار بازار غیرمتشکل پولی در دست ندارد. فعالان این بازار به طور عمده با پرداخت مالیات ۲۵ درصدی و بدون اخذ سپرده قانونی نزد بانک مرکزی فعالیت می‌کنند که این امر سبب شده تا اعضای بازار غیرمتشکل پولی بدون هیچ گونه تکلیف حاکمیتی به کار خود ادامه دهند و به همین دلیل منابع آن‌ها، ارزان‌تر از بانک‌ها و موسسات مالی معتبر کشور باشد. رعایت نکردن نرخ‌های مصوب بانک مرکزی از دیگر معضلات فعالیت آن‌ها در چرخه پولی کشور محسوب می‌شود.

حال باید دید پس از پاسخ بانک مرکزی به پرویز فتاح، واکنش این بنیاد در ادامه ماجرا چه خواهد بود.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.