نافرمانی نهادهای خاص در نظام مالیات

بر اساس قانون بودجه سال جاری سهم بنیادها و نهادهای انقلاب از مالیات 8 هزارم درصد است

فرار یا معافیت مالیاتی همچنان دو دردسر بزرگ اقتصاد ایران است. وقتی به این دو ، کاهش سهم مالیاتی برخی نهادها که در جامعه به نام «خاص» شناخته شده هستند،  در مقابل افزایش سهم دیگر بخش‌ها افزوده شود، تنها گوشه‌ای از ملغمه نظام مالیاتی در کشور نمایان می‌شود. همان نظامی در اقتصاد که آگاهان اقتصادی سال‌هاست خواستار اصلاح آن هستند.

می‌توان در این باره مصداقی‌تر نوشت: آن طور که در قانون بودجه سال جاری پیش‌بینی شده است باید رقمی در حدود 195 هزار میلیارد تومان درآمد از محل مالیات کسب شود. به طور مستقیم یا غیر مستقیم معاف از مالیات هستند؛ مشاغل زیر زمینی و دلالی در زمره این معافیت‌ها به شمار می‌رود.

سهم بخش خصوصی از مالیات چقدر است؟

اما این تمام ماجرا نیست. وزارت امور اقتصادی و دارایی و همچنین سازمان امور مالیاتی طی سال‌های گذشته بارها از پرداخت نشدن مالیات از سوی 12 نهاد و موسسه انتقاد  کرده است.  به بیان دیگر در حالی که برای سال جاری سهم بخش خصوصی از تحقق درآمدهای مالیاتی کشور، 27 درصد است، اما آستان قدس، ستاد اجرایی فرمان امام،  بنیادها و نهادهای انقلاب که طبق مطالعات وزارت امور اقتصادی و دارایی حدود ۱۰ درصد از اقتصاد کشور را در دست دارند، سهم‌شان از کل مالیات کشور ۸ هزارم درصد است؛ رقمی در حدود 16 میلیارد و 666 میلیون تومان. 

بنیادی به نام « مستضعفان»

نقش بنیاد مستضعفان در این باره بسیار پررنگ است. بنیادی که با هدف محرومیت زدایی از نقاط کم برخودار کشور تاسیس شد  اما حالا بسیاری از منتقدان به عملکرد این نهاد انتقاد دارند و رفتار مدیران آن را پر از ابهام می‌دانند.

بنیاد مستضعفان طی دو سال گذشته از دولت بودجه‌ای دریافت نکرده اما اخیرا از بانک مرکزی درخواست کرده که یک بانک تاسیس کند. این بنیاد مالکیت بانک سینا را نیز در اختیار دارد.

با استناد به آمارهای اعلام شده از سوی بنیاد مستضعفان، سال گذشته این بنیاد رقمی در حدود 670 میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است و گفته می‌شود با توجه به افزایش 34 درصدی درآمد این بنیاد که تا پایان سال گذشته به 36 هزار میلیارد تومان رسیده است، امسال این رقم پرداخت مالیات به یک1600 میلیارد تومان خواهد رسید.

 چقدر مالیات پرداخت شد ؟

آمارها می‌گوید طی سال‌های 94 تا سال 96، بنیاد مستضعفان جمعا رقمی در حدود 2323 میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است. این رقم برای سال 94 بالغ بر 725 میلیارد، سال 95، حدود 751 و برای سال 96 نیز رقم 847 میلیارد تومان بوده است.

همچنین گفته می‌شود این بنیاد از سال 84 تا94 رقمی در حدود 4 هزار میلیارد تومان مالیات پرداخت کرده است. اگرچه حوالی سال  95، علی مطهری، نماینده مجلس در این باره  گفته بود: « این نهادها ( بنیاد مستضعفان ) پس از سرنگونی شاه و تعیین تکلیف اموال به طور موقت ایجاد شدند، اما امروز به شکل کارتل و تراست‌های اقتصادی در آمدند و بخشی از اقتصاد کشورند و باید اصلاح شوند».

از سوی دیگر بسیاری از آگاهان اقتصادی و دست‌اندرکاران حوزه مالیات در این باره به اتفاق نظر رسیده‌اند: «رقم دارایی‌های منقول و غیر منقول بنیاد مستضعفان شفاف نیست». شاید به همین دلیل است که ابزار مالیاتی در این بنیاد کارایی قابل قبولی ندارد. البته این نگاه در خصوص همه شرکت‌های دولتی و شبه دولتی وجود دارد.

80 درصد اقتصاد ایران در دست دولت  

در محاسبه‌ای تجمعی این نهادها همراه با شرکت‌های دولتی روی هم رفته کمتر از ۶.۵ درصد از کل درآمدهای مالیاتی کشور را می‌پردازند. در حالیکه حدود ۸۰ درصد از اقتصاد ایران در دست شرکت‌های دولتی، عمومی و شبه دولتی است.

کارشناسان همچنین بر این نکته تاکید دارند که درآمدهای مالیاتی را نمی‌توان  با فروش نفت مقایسه کرد. به باور آن‌ها در کشور باید خلق ثروت صورت گیرد و صادرات رونق پیدا کند تا دولت بتواند درآمدهای مالیاتی را جایگزین درآمدهای نفتی کند. حال این پرسش اساسی قابل طرح است در یک  اقتصاد دولتی که مالیات‌گریزی پاشنه آشیل آن اقتصاد باشد، چه راهی برای توسعه اقتصادی وجود خواهد داشت؟

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.