چاردیواری‌های فتاح

حواشی صحبت‌های پرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان درباره املاک این نهاد واکاوی شد

اظهارات پرویز فتاح، رییس بنیاد مستضعفان، بار دیگر سر و صدای زیادی در رسانه‌ها ایجاد کرده است. باز هم بحث از املاک در تصاحب این بنیاد است، با این تفاوت که این بار پرویز فتاح در گفتگویی در صدا و سیما، با به میان کشیدن پای چندین و چند مقام ارشد کشور، خواستار باز پس‌گیری این املاک شد. از احمدی نژاد تا خاتمی، از حداد عادل تا معصومه ابتکار، افرادی بودند که دیشب، در تیررس خط و نشان‌های فتاح قرار گرفتند. اما ماجرای این املاک چیست؟

خط و نشان فتاح برای مقامات

سید پرویز فتاح همزمان با یک‌سالگی حضورش در بنیاد مستضعفان در برنامه زنده نگاه یک، ضمن تشریح عملکرد این بنیاد طی یک سال گذشته، بحث‌های پرحاشیه‌ای را درباره املاک این بنیاد در دست مقامات مختلف را مطرح کرد که سرو صدای زیادی به پا کرد.

او در بخشی از این گفتگو، در پاسخ به سوالی درباره نتیجه خط و نشانی که برای بازپس گیری املاک از دست برخی‌ها گرفته بود گفت: «ما بر روی همان حرفی که در روز معارفه زدیم هستیم.» فتاح توضیح داد که «این موضوع نیز از دانشکده خبر شروع شد تا خبرش به همه برسد.»

فتاح در ادامه با پیش کشیدن اسامی چندین مقام ارشد فعلی و سابق کشور، به موارد خاصی نیز اشاره کرد: «یکی از املاکی که سر و صدا کرد، کاخ مرمر بود که زمانی دست مجمع تشخیص مصلحت نظام بود و دولت تصمیم داشت آن محل را به دلیل نزدیکی به کاخ ریاست جمهوری، تبدیل به محلی برای تشریفات مهمانان خارجی کند که من از آقای روحانی خواستم که این کاخ به موزه تبدیل شود و خوشبختانه دولت هم همراهی کرد و این کاخ به موزه هنر ایران تبدیل شد.»

فتاح در ادامه با اشاره به امکلاک در تصاحب حداد عادل گفت: «یکی دیگر از موارد مطرح شده، مدرسه آقای دکتر حداد عادل بود که برای اداره مدرسه فرهنگ این ملک را در منطقه فرشته و الهیه خیابان چناران گرفته بودند که اجاره آن چند بار تمدید شده بود و الان هم مدت اجاره تمام شده است؛ البته مبلغ اجاره این ملک، مبلغ اجاره به روز نبود و با ملاحظه بود. در حال حاضر با توجه به اتمام زمان اجاره این ملک، آقای حداد عادل باید تصمیم بگیرند یا اجاره روز را بپردازند که با توجه به گرانی اجاره بها، حتماً برای آن‌ها به صرفه نخواهد بود، یا اینکه این ملک را به ما برگردانند.»

فتاح همچنین با اشاره به بازپس گیری ملکی که از سوی بنیاد مستضعفان در اختیار مرکز مطالعات زنان بود گفت: «یکی از املاک بنیاد مستضعفان در اختیار مرکز مطالعات و تحقیقات زنان و خانم ابتکار و مولاوردی و دیگران قرار داشت که قبل از من تخلیه شده بود؛ آن‌هاش البته با مجوز آنجا بودند، ولی ادعایی داشتند که آن ملک باید در اختیار آن‌ها بماند، ولی بنیاد توانست آن‌ها را برای تخلیه قانع کند، ولی آن‌ها بابت تخلیه این ملک و با توافق بنیاد مستضعفان، ۵ میلیارد تومان گرفته بودند؛ بعد از حضور من و پس از بررسی‌ها ایراداتی مطرح شد؛ این کار خلاف بود چراکه کسی که سال‌های سال در ملکی نشسته بود باید اجرت المثل هم بپردازد؛ ولی آن‌ها ظاهراً جایی را تهیه کردند و البته ما نامه نگاری کردیم و امیدواریم که برگردد و مشکل حقوقی و قضائی پیدا نکند.»

رئیس بنیاد مستضعفان همچنین با اشاره به ملک در اختیار آقای خاتمی رئیس جمهور اسبق نیز گفت: «این ملک که برای مؤسسه باران بود قبل از حضور من در بنیاد مستضعفان تخلیه شده بود و بعد از کرونا با همکاری وزارت بهداشت و درمان آنجا را تبدیل به محلی برای قرنطینه بیماران کرونایی کردیم و الان هم در اختیار وزارت بهداشت قرار گرفته است.»

او سپس با میان کشیدن نام احمدی نژاد نیز گفت: «همین مساله با آقای احمدی نژاد وجود دارد؛ ایشان در حال حاضر با مجوز، در ملکی به مساحت ۱۸۰۰ متر مربع در منطقه ولنجک هستند که البته اطرافیان ایشان به ما پیغامی دادند که حاضرند به ملکی در منطقه دیگری در مرکز شهر یا پایین شهر نقل مکان کنند. البته ما ملکی با این مشخصات در اختیار نداریم، ولی از روحیه مردمی ایشان انتظار داریم که این ملک به مردم برگرد.»

زاکانی عضو فعلی مجلس شورای اسلامی و رییس مرکز پژوهش‌های مجلس نیز دیگر چهره‌ای بود که از خط و نشان فتاح در امان نماند: «یکی دیگر از املاک بسیار خوب و ارزشمند ما در ضلع جنوب کاخ نیاوران است که قبلاً در اختیار مجمع تشخیص مصلحت نظام بود و حالا در اختیار مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی است که قبلاً آقای کاظم جلالی مسئول آنجا بودند؛ لذا حالا که شنیده‌ام آقای زاکانی مسئول این مرکز شده و ما حتماً سراغ ایشان می‌رویم؛ باید اجاره داده آن شود؛ لذا ما حتماً از آقای زاکانی به عنوان یک بسیجی انتظار داریم اولین کار انقلابی ایشان تخلیه آنجا و نقل مکان این مرکز به جای دیگری در محدوده مجلس شورای اسلامی باشد.»

دامنه انتقادات فتاح اما به نیروی‌های نظامی و سپاه پاسداران نیز رسید: «حتی یک ملک بسیار خوب ما در دست سپاه، ولی امر است که ارزشی بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان دارد، ولی حتی من را به عنوان مالک راه نمی‌دهند؛ لذا آقای جباری، شما عزیز مایید، اما ملک را بدهید.»

او در پایان این گفتگوی جنجالی نیز با بیان اینکه در حال حاضر بنیاد مستضعفان ده‌ها پرونده قضائی در قوه قضائیه دارد خاطرنشان کرد: «ما قطعاً کوتاه نخواهیم آمد مگر بنده از بنیاد مستضعفان بروم.»

واکنش‌ها

پس از انتشار گسترده اظهارات شب گذشته فتاح در فضای مجازی تاکنون چند نفری نیز به این گفته‌ها واکنش‌های تندی نشان داده‌اند.

به گزارش تابناک، معصومه ابتکار، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده در حساب کاربری خود در توئیتر و در پاسخ به ادعای پرویز فتاح رئیس بنیاد مستضعفان، نوشت: «آقای فتاح خیلی‌ها شما را به دیانت می‌شناختند! صحبت دیشب شما اما اشتباه زیاد داشت و نام بردن از من و خانم مولاوردی با حقیقت ماجرا سازگار نیست که گویا رانت یا نفع شخصی بوده. ساختمان اوایل دهه ۷۰ بانظر امام به موسسه مطالعات زنان داده شد که ما مسئولیتی نداشتیم.» او همچنین افزود: «رسانه ملی بایدفرصت پاسخ دهد.»

دفتر محمود احمدی نژاد نیز در اطلاعیه اعلام کرد: «احمدی‌نژاد هیچگاه درخواستی برای در اختیار گرفتن ساختمان به بنیاد مستضعفان نداده‌ است.» دفتر رییس جمهوری سابق کشور در این اطلاعیه نوشت: «طی سال گذشته و با افزایش نجومی قیمت‌ها، این دفتر ابتدائاً و رأساً پیشنهاد تخلیه را به مسئولین بنیاد داده است، لیکن از طرف آنان تا کنون هیچ درخواستی حتی تلویحی برای تخلیه ارائه نشده است. با این حال آمادگی داشته و داریم که ساختمان مذکور را تخلیه نماییم و خواهیم کرد. کافی بود مسئولین مربوطه درخواست خود را مستقیماً به این دفتر اعلام می‌نمودند.» البته این اطلاعیه یک کنایه هم به فتاح داشت: «این دفتر به ویژه پس از پیشنهاد سال ١٣٩٦ جناب آقای دکتر احمدی‌نژاد به مقام معظم رهبری دائر بر فروش تمامی أموال بنیاد مستضعفان و توزیع آن بین مردم، خصوصاً محرومین، همواره آماده تخلیه این محل بوده است.»

سرگذشت یک بنیاد

جنجال اخیر رسانه‌ای میان رییس بنیاد مستضعفان و برخی مقام‌های کشور بر سر املاک متعلق به این نهاد، پسرش بزرگی را دباره ماهیت و حجم اموال این بنیاد به وجود آورده است.

واقعیت آن است که بر اساس گزارش‌ها، پس از شرکت ملی نفت ایران، دومین موسسه اقتصادی بزرگ کشور، بنیاد مستضعفان است که در عرصه‌های مختلف اقتصادی همچون خدمات، صنعت و معدن، انرژی، ساختمان و کشاورزی، جهانگردی، حمل‌ونقل،  سرمایه‌گذاری، بیمه و بانکداری، تجارت و بازرگانی فعالیت می‌کند که هم‌اکنون ۱۱ هلدینگ و مالکیت ۱۶۹ شرکت را در اختیار دارد که برای نمونه می‌توان به بانک سینا، بنیاد علوی و شرکت نفت بهران، شرکت آزاد راه تهران شمال و… اشاره کرد.

بنیاد مستضعفان، با هدف تملک دارایی‌های خاندان پهلوی و وابستگان آن‌ها جهت استفاده برای اقشار محروم و مستضعف جامعه در ابتدای انقلاب تشکیل شد. پایگاه خبری اقتصاد مقاومتی، پیش از این در گزارشی آورده است که بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، یکی از بزرگ‌ترین نهادهای غیر دولتی در ایران است. در این گزارش به بررسی فعالیت‌های اقتصادی بنیاد نیز اشاراتی شده است که بر اساس آن، بنياد مستضعفان دارای چندين شرکت زير مجموعه است که در حال فعالیت در عرصه‌های مختلف توليدی و خدماتی در داخل و خارج از کشور است كه توسط شركت‌ها و واحدهاي تحت پوشش بنياد به منظور حداکثر نمودن ارزش ترکيب بهينه دارائی و سهام همچنين رشد بازده کل اقتصادی صورت مي‌پذيرد.

در اساسنامه این نهاد نیز آمده است: «به منظور تمرکز اموال خاندان پهلوی و همه کسانی که با وابستگی به این خاندان ثروتهای نامشروع به دست آورده‌اند و دادگاه انقلاب حکم استرداد‌اموال مزبور را صادر کرده و می‌کند و تملک آنها از طرف مستضعفان و به مصرف رساندن همه درآمدهای آن اموال در راه بهبود وضع زندگی و به‌خصوص مسکن آنان به امر حضرت آیت‌الله‌العظمی آقای خمینی و با تصویب شورای انقلاب مؤسسه‌ای به نام بنیاد مستضعفان تشکیل و طبق مواد این‌اساسنامه و مقررات آیین‌نامه‌های مربوطه که بر مبنای این اساسنامه تهیه
می‌شود اداره می‌گردد.» این اساسنامه همچنین بر به مصرف رساندن همه درآمدهای بنیاد در راه بهبود وضع زندگی و مخصوصاً مسکن مستضعفان با رعایت اولویت‌هایی که در آیین‌نامه‌مخصوص معین می‌شود، تاکید می‌کند.

مصادره و انباشت املاک

بی تردید ردپای تصاحب املاک توسط بنیاد مستضفعان را باید در همان فرآیند مصادره درابتدای انقلاب دانست. واقعیت آن است که حجم مصادره اموال وابستگان رژیم پیشین به قدری بود که زمین‌ها و ساختمان‌های گسترده‌ای در نهایت به نفع این بنیاد و به تملک آن در آمد و حالا پس از گذشت نزدیک به ۴۰ سال، همچنان محل مناقشه‌های حقوقی فراوان است.

اگر چه به طور روشن از اندازه و حجم املاک اراضی و ساختمان‌های مصادره شده و در تملک بنیاد، آماری در دست نیست، اما با ردیابی برخی اظهار نظرهای گذشته می‌توان تخمینی از این اندازه به دست آورد. برای مثال حدود یک ماه پیش، رئیس بنیاد مستضعفان با اشاره به اقدامات این نهاد در جریان شیوع کرونا گفت: «به منظور ودیعه اجاره مسکن، بنیاد مستضعفان ۲۳۰ میلیارد تومان در مناطق مختلف کشور توزیع و سه ماه از اجاره بهای اماکن خود را به مستأجران بخشید.» از سوی دیگر در دی ماه ۹۸ نیز فتاح در پاسخ به سوالی درباره تعاملات اخیر بنیاد مستضعفان با شهرداری تهران گفت: «قبلاً باغ‌هایی از سوی بنیاد مستضعفان تحویل شهرداری تهران شده است و مباحث مفصلی با شهردار تهران داشتیم و تعامل خوبی وجود دارد.»

این مسایل به خودی خود نشان از حجم بالای اراضی و مستغلات در تملک این بنیاد عظیم دارد. البته پرویز فتاح، همواره گمانه زنی درباره دارایی‌های این نهاد را اغراق آمیز دانسته است. فتاح چندی پیش در خصوص شائبه سهم بالای بنیاد مستضعفان و برخی نهادهای حاکمیتی در اقتصاد کشور، با رد این اظهارات گفت: «آمار و ارقام این را نشان نمی‌دهد و واقعاً در این موارد اغراق می‌شود چراکه جمع این چند نهاد، روی هم عدد بسیار پایینی از جی دی پی را تشکیل می‌دهد.»

حالا با بالاگرفتن این مناقشه جدید، دو رویکرد نسبت به آن مطرح شده است، از یک سو، فتاح و حامیان او، خط و نشان برای بازپس گیری این املاک را جدیت برای پی‌گیری اموال محرومان تلقی می‌کنند و از سوی دیگر اما عده‌ای معتقدند چرا این بنیاد با این حجم دارایی و املاک در ۴ دهه گذشته، نه تنها به طور شفاف آماری از حجم املاک خود ارایه نکرده، بلکه حتی بر اساس اساسنامه، ساز و کاری مشخص را برای مصرف این دارایی‌ها برای محرومان نیز ارایه نکرده است.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.