روایت استراتژیست های دولت به سلبریتی ها

گزارش مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری از برخورد با سلبریتی ها / چندروز پس از پخش صحبت های فروغی مدیر شبکه سوم سیما، حالا مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری در یکی از معدود گزارش‌های راهبردی درباره سلبریتی‌ها در ایران، به تشریح این پدیده پرداخته و از «وادادگی» در برابر آن انتقاد کرده است

چندروز پس از پخش صحبت های فروغی مدیر شبکه سوم سیما، حالا مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری در یکی از معدود گزارش‌های راهبردی درباره سلبریتی‌ها در ایران، به تشریح این پدیده پرداخته و از «وادادگی» در برابر آن انتقاد کرده است.  در بخشی از این گزارش گفته شده است که سلبریتی شکل مدرن‌شده «شهرت» است که در نتیجه برخی تغییرات و تحولات تکنولوژیکی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ساخته و پرداخته شده و در همه جوامع ریشه دوانده است.

سلبریتی های پهلوی؛از داریوش تا حجازی

این گزارش فرهنگ سلبریتی را سازگار با شکل ساختار لیبرال سرمایه داری غرب می داند و با اشاره به ورود این فرهنگ به ایران می نویسد:«اگرچه فرهنگ سلبریتی ثمره تمدن غربی است اما در حال حاضر، تقریباً در تمام کشورهای جهان، این فرهنگ ظهور یافته و متناسب با زمینه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، رشد کرده است. در جامعه ی ایران نیز، هم پیش از انقلاب و هم پس از آن، نشانههایی از فرهنگ سلبریتی به چشم میخورد. پیش از انقالب، عمده سلبریتی ها، از اعضای خاندان پهلوی فوزیه، ثریا، فرح و اشرف پهلوی(، بازیگران سینما )بهروز وثوقی، ناصر ملک مطیعی، فردین و دیگر بازیگران(، خواننده های موسیقی پاپ) داریوش، گوگوش، هایده و غیره( و برخی از ورزشکاران )تختی، ناصر حجازی و غیره( بودند که شهرت آنها در رادیو، سینما، تلویزیون، نوارهای کاست، مجله های عامه پسند و پوسترها) بازنمایی می شد. با وقوع انقالب در سال 1357،نه تنها فرهنگ سلبریتی برای مدتی از بین رفت، بلکه بیشتر متصدیان و افراد مرتبط با آن، ناگزیر از کشور خارج شدند یا به انزوا رفتند. اگرچه پس از انقلاب سال 1357، مخالفتهای بسیاری با فرهنگ سلبریتی شد، اما گذشت زمان، از میزان مقاومت ها کاست و شرایط را برای ظهور دوباره و گسترش آن فراهم کرد؛ تا جایی که در عصر حاضر این فرهنگ تا حد زیادی گسترش یافته و از قدرت اثرگذاری قابل توجهی برخوردار است.»

تقابل با سلبریتی ها؛ از حذف تا وادادگی

این گزارش در بخش دیگری از بررسی خود از تلاش برای تغییر نظام ارزشی حاکم بر سینما در اوایل انقلاب به عنوان یکی از مصادیق مواجهه با ارزش‌ها و هنجارهای متناظر با فرهنگ سلبریتی در ایران نام برده است. ین گزارش می نویسد:«در این دوره، حضور بازیگران زن در فیلم‌ها با قواعدی همراه شد که در آن نباید از چهره زنان برای جذابیت فیلم استفاده می‌شد. زنان بازیگر حتی کسانی که قابلیت ستاره شدن [سلبریتی] داشتند، باید نقش‌هایی ایفا می‌کردند که از جذابیت‌های ظاهریشان استفاده نمی‌شد. این ویژگی‌ها درباره مردان هم تا حدودی رعایت می‌شد اما درباره زنان سخت‌گیرانه‌تر بود.» مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری رونق گرفتن بازار سلبریتی‌ها در ایران کنونی را ناشی از «ورود تجهیزات و ابزارهای تکنولوژیکی، تغییرات و تحولات اجتماعی بسیاری در جامعه» اعلام کرده است.

این گزارش می‌گوید که «تلفیق فرهنگ سلبریتی غربی با شرایط خاص ایران، منجر به شکل‌گیری و رشد فرهنگ سلبریتی ایرانی شده» است. ین گزارش همچنین نوشته که استقلال سلبریتی‌ها در شرایط حاضر باعث شده که «نظام سیاسی با تکیه بر سیاست‌های سخت، به طور مستقیم با فرهنگ سلبریتی» برخورد کند. به نوشته این گزارش، «مرور تجارب گذشته حاکی از ناکارآمدی سیاستگذاری فرهنگی در مواجهه با فرهنگ سلبریتی در ایران است. عمده این سیاست‌ها با سخت‌گیری اولیه (ممنوعیت) آغاز می‌شود و به مرور زمان، از میزان سخت‌گیری کاسته و سیاست ممنوعیت به محدودیت و در نهایت به وادادگی کامل تبدیل می‌شود.»

ممنوعیت، کلید واژه برخورد با سلبریتی ها

در ادامه این گزارش می‌خوانیم که «مواجهه مستقیم و سخت نظام سیاسی با سلبریتی‌ها، امر فرهنگی را تبدیل به یک امر سیاسی» کرده به طوری که «هر نوع کژرفتاری و ناسازگاری فرهنگ سلبریتی، به مثابه یک بحران سیاسی و امنیتی قلمداد» می‌شود. این گزارش «ضعف احزاب، سازمان‌های مردم نهاد و مشارکت اندک دانشگاهیان و متخصصان در مباحث عمومی جامعه» را زمینه‌ای برای حضور سلبریتی‌ها و اظهار نظرهای «سطحی و غیرتخصصی آنها در فضای عمومی جامعه» دانسته است. مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری در ادامه گزارش خود با انتقاد از سخت‌گیری‌های ۴۰ ساله علیه سلبریتی‌ها از سوی مجموعه حاکمیت اسلامی، نوشته «ممنوعیت» کلیدواژه این سخت‌گیری‌ها طی این مدت بوده است.

از ممنوعیت رادیو تا ممنوعیت ویدئو و ماهواره که با گذشت زمان، از سخت‌گیری سیاستگذاری اولیه کاسته، ممنوعیت تبدیل به محدودیت و در نهایت وادادگی کامل شده است. سیاستگذاری برای استفاده از چهره‌های هنری و ورزشی در تبلیغات تجاری، نمونه‌ای از این ناکارآمدی است. ممنوعیت استفاده از چهره‌های هنری و ورزشی در تبلیغات در سال ۱۳۸۷ به محدودیت در سال ۱۳۹۳ و وادادگی کامل در عصر حاضر منجر شده است. این مرکز همچنین تبدیل مسایل فرهنگی به معضلات نظام سیاسی انتقاد کرده و نوشته است:«مشارکت سلبریتی‌ها در هنگام بروز بلایای طبیعی را می‌توان به کاهش اعتماد عمومی به نهادهای رسمی یا سایر عوامل نسبت داد.»

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.