از ژاپن اسلامی تا تفاهم نامه 25 ساله با چین/ چرا ژاپن اسلامی فراموش شد؟

در سال‌های نه چندان دور،به ویژه دهه ۸۰ اقتصاد ژاپن همه را متوجه خودش کرده بود. ژاپن به بزرگ‌ترین بستان‌کار جهان تبدیل شده بود. محصولات ساخته شده در ژاپن در همه جای دنیا دیده می شد. رشد اقتصادی این کشور تا جایی بود که به نظر می رسید در ایران هم بخشی از حاکمیت به الگوی ژاپن با صفت اسلامی اش می اندیشند. سالها گذشت و اصطلاح «ژاپن اسلامی» هم فراموش شد بدون این که کسی سوال کند چرا؟ نه از این بابت که ما به ژاپن نرسیدیم بلکه ازاین بابت که اقتصاد ژاپن دیگر در چشم نبود که بخواهد الگو شود. حالا ما از آن ژاپن اسلامی به تفاهم نامه 25 ساله با چین رسیده ایم. نه می خواهیم ژاپن شویم و نه چین، بلکه قرار است از قبل یک تفاهم نامه بلند مدت با یک ابر اقتصاد جهانی، ثمراتی هم به ما برسد!
اما آنچه ژاپن را از ویترین اقتصاد جهانی کنار گذاشت به یک تفاهم نامه با آمریکا در سال 1985 باز می گردد. برخی تحلیل می کردند که آمریکا می خواهدهمان بلایی که سر اقتصاد ژاپن آورد بر سر چین هم بیاورد. اما مگر آمریکا با ژاپن چه کرد؟ در این گزارش می خوانیم: پلازا رکورد، توافق نامه ای بود که بین کشورهای G-5 یعنی فرانسه ، آلمان ، ایالات متحده ، انگلستان و ژاپن به منظور کاهش ارزش دلار آمریکا نسبت به ین ژاپن و مارک آلمان، در 22 سپتامبر 1985 در شهر نیویورک در هتلی به همین نام امضا شد. هدف توافقنامه پلازا تضعیف دلار آمریکا به منظور کاهش کسری تراز تجاری این کشور بود. ایالات متحده ، ژاپن و آلمان توافق كردند كه اقدامات سیاسی خاصی را برای دستیابی به این مأموریت اجرا كنند. ایالات متحده متعهد شد که کسری فدرال خود را کاهش دهد. ژاپن و آلمان از طریق سیاست هایی مانند اجرای کاهش مالیات تقاضای داخلی را تقویت می کردند. همه طرفین توافق کردند که در صورت لزوم برای اصلاح این عدم تعادل ، مستقیماً در بازارهای ارز مداخله کنند.توافقنامه پلازا منجر به افزایش چشمگیر ارزش ین و مارک نسبت به دلار شد – دلار طی دو سال پس از آن 25.8 درصد کاهش داشت.
توافق نامه، کسری تجاری ایالات متحده و ژاپن را کاهش داد اما از بین نبرد ، همه اهداف سیاست برآورده نشد ، اما هدف کلی تضعیف دلار برای کاهش کسری تجارت ایالات متحده به نتیجه رسید. تا سال 1987 ، قرارداد Plaza بیشتر به اثر مطلوب خود رسیده بود و دولت ایالات متحده تمایل به تضعیف بیشتر دلار نداشت. توافق دوم، توافق لوور ، در سال 1987 برای جلوگیری از کاهش مداوم دلار و تثبیت نرخ ارز به امضا رسید.توافق لوور به منظور برعکس کردن بخشی از سیاست های انجام شده در توافقنامه پلازا اجرا شد. ایالات متحده و ژاپن تعهدات پولی خود را حفظ کردند و پنج کشور توافق کردند که در صورت عبور ارزهایشان از یک محدوده تعیین شده ، وارد عمل شوند.
قرارداد پلازا حضور ژاپن را به عنوان یک بازیگر اصلی در بازار بین المللی تثبیت کرد. با این حال ، نتیجه ناخواسته توافق نامه این بود که باعث شد ژاپن تجارت و سرمایه گذاری خود را با شرق آسیا افزایش دهد و این امر باعث وابستگی کمتر آن به ایالات متحده شود.
با این حال افزایش ارزش ین منجر به شوک عمده کوتاه مدت صنایع مستقر در صادرات ژاپن شد. برای جبران تأثیرات این شوک ، دولت ژاپن در تلاش برای تقویت اقتصاد داخلی ، یک کارزار گسترده از سیاست های پولی و مالی انبساطی را آغاز کرد. این محرک عظیم اقتصاد کلان ، در ترکیب با سایر سیاست ها ، حباب های اعتبار و قیمت دارایی را به همان اندازه گسترده در بازارهای مالی و املاک و مستغلات ژاپن از اواخر دهه 1980 ایجاد کرد. با ترکیدن این حباب ، ژاپن یک دوره طولانی از رشد کم و تورم را تجربه کرد که تا 1990 و 2000 ادامه داشت.
زمانی که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریكا برای 60 میلیارد دلار واردات چین تعرفه وضع کرد این بحث پیش کشیده شد که آیا قرار است ماجرای ژاپن تکرار شود؟ با آمدن بایدن مشخص شد که این تعرفه های تجاری قرار نیست لغو شود. برای همین احتمال تحلیل گران آن را با اوضاع سال 1985 مقایسه می کنند ، سالی که توافق پلازا منعقد شد.
برخی می گویند که ایالات متحده نمی تواند علیه چین اقدامی مبادله ای انجام دهد. چین اکنون در دوره گذار اقتصادی است و تمایل دارد سیاست نرخ بهره پایدار را در پیش بگیرد. بنابراین واشنگتن به سختی می تواند همانطور که قبلاً با توافق پلازا جنگ جنگ تجاری با پکن داشت.

اختلافات ساختاری بین چین و ژاپن، حمله به چین با تعرفه ها را برای ایالات متحده دشوار می کند. اما چین در وضعیت دیگری قرار دارد. بخش خاصی از بنگاههای تولیدی صادراتی آن از بودجه خارجی تأمین می شود. آنها مواد خام وارد می کنند و محصولات تولیدی را به کشورهای خارجی صادر می کنند. تنها کاری که آنها در چین انجام می دهند جمع آوری یا پردازش است. بنابراین به نظر می رسد که چین کالاهای زیادی را به ایالات متحده صادر کرده است که تحت سلطه شرکت های خارجی ، حتی آمریکایی هستند. با این توجیه ، واشنگتن با وضع تعرفه ها بر چین نتایج مورد انتظار را نخواهد دید. در عوض ، این اقدام تعرفه ای به آسایش مردم خود آسیب می رساند.

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.