روزنه‌ای برای پایان شش سال منازعه

همه چیز درباره ادعای روزنامه «فایننشال‌تایمز» و مذاکره احتمالی ایران و عربستان

در میانه مذاکرات ایران با اروپا، ایران با عربستان هم گفت‌وگوی مستقیم داشته است. این ادعای روزنامه انگلیسی فایننشال‌تایمز است. این روزنامه به نقل از سه منبع آگاه ادعا کرده ایران با عربستان مذاکره داشته و البته این مذاکرات «نتیجه‌بخش» بوده. تا حدی که دور بعدی مذاکرات هفته آینده در بغداد برگزار می‌شود. به نوشته این روزنامه عراق میزبان مذاکرات مستقیم ایران و عربستان شده و این میانجی‌گری از سفر مرداد ماه مصطفی کاظمی نخست‌وزیر عراق به ایران آغاز شده است. کاظمی در آن سفر با رییس‌جمهوری و مقام معظم رهبری دیدار کرد و بسیاری از کارشناسان تاکید کردند که این دیدارها حاوی پیام‌های مهم امنیتی و سیاسی خواهد بود. حالا با گذشت یک سال خبر مذاکره ایران و عربستان بازتاب‌های بسیاری داشته است. هرچند مقامات رسمی دو کشور سکوت کرده‌اند و حتی شبکه الجزیره به نقل از مقامی آگاه چنین اتفاقی را تکذیب کرده است. پیش از این هم پالس‌های مثبتی بین دو طرف ردوبدل نشده بود و حتی عربستان نیز موضعی مبنی بر تمایل برای گفت‌وگو با ایران نیز نداشته. اما چه اتاقی در حال رخ دادن است؟

مذاکرات غیررسمی و غیرسیاسی

گفته شده که رییس سازمان اطلاعات عربستان در این مذاکرات حضور داشته است. بنابراین طرف ایرانی نیز باید مقامی هم‌تراز از نهادی امنیتی بوده باشد. کارشناسان تاکید کردند که این اخبار در صورت صحت داشتن نشان می‌دهد که مذاکرات غیرسیاسی و غیررسمی است. ایران و عربستان در مسائل گوناگون از سوریه و عراق گرفته تا یمن با یکدیگر اختلاف نظر دارند و هر کدام از گروه‌های متفاوتی حمایت می‌کنند. با این همه به گواه تحلیل‌گران مهم‌ترین مسئله بین دو کشور جنگ یمن است که بر اساس گزارش روزنامه انگلیسی محور گفت‌وگوها در بغداد بوده است. جنگی که از سال ۲۰۱۵ آغاز شده و عربستان سعودی رهبر ائتلاف حمله به یمن است. آمریکا و کشورهای اروپایی نیز پیش از این حمایت لجستیکی از عربستان را برعهده داشتند و ایران اعلام کرده که به انصارالله یمن کمک معنوی می‌کند. ایران البته ادعاها درباره فرستادن موشک به یمن برای مقابله با عربستان را رد کرده است. پایان جنگ یمن که مهم‌ترین محل منازعه فعلی بین ایران و عربستان است می‌تواند تحولات بسیاری را در منطقه در پی داشته باشد. این را کارشناسان خاورمیانه می‌گویند. گفته می‌شود که تغییر دولت در آمریکا نیز بر موضع فعلی عربستان تاثیر زیادی داشته است. دونالد ترامپ در ازای دلارهای سعودی حمایت همه‌جانبه‌ای از این کشور و جنگ یمن داشت. اما جو بایدن قرار نیست که به حمایت لجستیکی از عربستان ادامه دهد. از سوی دیگر در این سال‌ها موضع انصارالله یمن نیز تقویت شده و آن‌ها اهدافی در عربستان از جمله فرودگاه و پالایشگاه را مورد حمله قرار دادند. از طرفی سازمان ملل نیز اعلام کرده که جنگ یمن بزرگ‌ترین فاجعه انسانی قرن است و باید هرچه زودتر پایان یابد. چنین شرایطی ممکن است ایران و عربستان را به سمت گفت‌وگو برای حل بحران فعلی سوق داده باشد.

عراق چه می‌کند؟

تلاش عراق برای میانجی‌گری بین ایران و عربستان پیش از این نیز مورد توجه تحلیل‌گران قرار گرفته بود. این کشور از حل بحران میان ایران و عربستان سود می‌برد. چرا مقامات عراقی معقتد هستند که که عراق سال‌هاست محل منازعه بین ایران، عربستان و حتی آمریکا است. مصطفی کاظمی نخست‌وزیر فعلی که خود از مقامات ارشد اطلاعاتی بوده خواستار گسترش و بهبود رابطه عراق با کشورها عربی به ویژه عربستان است. او در نخستین تور سفرهای خارجی خود به تهران، ریاض و سپس واشنگتن سفر کرد. با این همه تحلیل‌گران معقتد هستند که عراق امکان میانجی‌گری بین ایران و عربستان را ندارد و می‌تواند نقش کشوری بی‌طرف برای گفت‌وگوها را داشته باشد. دو کشوری که از سال ۹۴ هیچ رابطه دیپلماتیکی با یکدیگر ندارند و سفارت‌ها نیز شش سالی است که تعطیل شده است.

ایران و عربستان؛ شش سال منازعه

دولت سازندگی رابطه خوبی با عربستان داشت. آیت‌الله هاشمی رفنسجانی حتی با شاه عربستان رابطه‌ای خانوادگی داشت و این روند در دولت اصلاحات هم ادامه پیدا کرد. اما در دولت احمدی‌نژاد روابط به تیرگی گرایید و حکومت عربستان هیچ علاقه‌ای به برقراری رابطه با دولت نهم و دهم نداشت. تنش‌ها در همین دولت آغاز شد و افزایش پیدا کرد. با آغاز دولت یازدهم تلاش شد تا رابطه با عربستان بازسازی شود. این روند تا سال ۹۴ به رو جلو بود اما دو اتفاق همه‌چیز را دگرگون کرد. دی ماه ۹۴ حکومت عربستان شیخ نمر روحانی شیعه و منتقد را اعدام کرد. سه ماه قبل نیز فاجعه‌ای در منا رخ داد و در پی آن حدود هشت هزار حاجی، ازجمله 465 حاجی ایرانی به شهادت رسیدند. پس از این نیروهای موسوم به بسیجی و حزب‌اللهی به سفارت عربستان حمله کردند و آن را به آتش کشیدند. این اتفاق برای کنسلوگری عربستان در مشهد نیز رخ داد تا روابط دو کشور قطع شود. این اتفاق ایران را هم در جایگاه متهم نشاند و تقریبا همه مقامات دولتی و نظامی آن را محکوم کردند. به این ترتیب روابط دو کشور به بدترین وضعیت خود پس از انقلاب رسید. در این سال‌ها نیز مقامات عربستان ادعاهای بسیاری را درباره ایران مطرح کردند. البته وزارت خارجه ایران بارها عربستان را دعوت به گفت‌وگو درباره اختلافات کرده است. حالا باید دید که این دعوت‌ها سرانجام نتیجه داده یا نه.

 

ممکن است به این مطالب نیز علاقمند باشید

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.