حملات به نفتکشها؛ ریسک بزرگ ایران برای خروج از «توافق موقت» و بازگشت به جنگ
با حملات دوباره به نفتکشها در تنگه هرمز، توافق صلح ایران و آمریکا در آستانه فروپاشی قرار گرفت. دونالد ترامپ با اعلام پایان آتشبس، تهدید به تشدید حملات کرد و مقامات تهران نیز بر تداوم کنترل خود بر آبراه تأکید کردند. تحلیلگران هشدار میدهند که تکیه طرفین بر «اقدامات نظامی» به جای دیپلماسی، خطر بازگشت به جنگ را به شدت افزایش داده است.
گزینههای ترامپ در ایران چیست؟ گزینههایی اندک و همگی بد
سیاست ایرانِ ترامپ اکنون به بنبستی شبیه به «پلههای پنروز» (پلههای بیپایان) رسیده است؛ حملات هوایی اخیر در تنگه هرمز نه تنها راهگشا نبوده، بلکه او را با مجموعهای از گزینههای محدود، هزینهبر و مخاطرهآمیز مواجه کرده است.
تنگه هرمز در کانون مناقشه ایران و آمریکا؛ بحران انرژی و بنبست ژئوپلیتیک
پس از حملات اخیر به نفتکشها در تنگه هرمز و پاسخهای تلافیجویانه، دونالد ترامپ تفاهمنامه با ایران را باطل اعلام کرد. این تنشها، تنگه هرمز را که مسیر ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت و گاز است، به کانون اصلی مناقشه بدل کرده و موجب شوک بیسابقه به بازارهای انرژی و تهدید امنیت غذایی جهان شده است، در حالی که هیچیک از طرفین توانایی مدیریت بلندمدت این بنبست را ندارند.
چرا حملات آمریکا و ایران از سر گرفته شد و این وضعیت چه معنایی برای صلح دارد؟
در پی حملات پهپادی به نفتکشها در تنگه هرمز، ارتش آمریکا بیش از ۸۰ هدف در ایران را بمباران کرد. دونالد ترامپ در حاشیه اجلاس ناتو اعلام کرد تفاهمنامه صلح با ایران «پایانیافته» است. سپاه پاسداران نیز در واکنش، پایگاههای آمریکا در بحرین و کویت را هدف قرار داد تا منطقه در آستانه دور جدیدی از جنگ قرار گیرد.
ترامپ: توافق با ایران پایان یافت؛ دستور قطع روابط تجاری با اسپانیا صادر شد
دونالد ترامپ در جریان اجلاس ناتو در آنکارا، با اعلام پایان رسمی تفاهمنامه میان ایران و آمریکا، رهبری ایران را «آدمهای بیمار» خواند و از هرگونه تعامل با تهران ابراز بیزاری کرد. همزمان، ترامپ با هدف فشار بر متحدان اروپایی برای افزایش بودجه نظامی، دستور قطع تمامی روابط تجاری و حتی سفرهای رسمی با اسپانیا را صادر کرد و مادرید را یک «شریک وحشتناک» در ناتو توصیف نمود. این اظهارات تند، همزمان با تشدید تنشهای نظامی در خلیج فارس، انسجام ناتو و ثبات اقتصادی منطقه را با چالشی بیسابقه روبهرو کرده است.
آمریکا در پی حملات دریایی، مجوز فروش نفت ایران را لغو و حملات نظامی جدیدی انجام داد
در پی اصابت پرتابهها به سه نفتکش در تنگه هرمز، ایالات متحده ضمن لغو مجدد مجوز فروش نفت ایران، موج جدیدی از حملات نظامی را به اهدافی در جنوب ایران آغاز کرد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در این عملیات بیش از ۶۰ قایق تندرو و زیرساختهای نظامی سپاه پاسداران هدف قرار گرفتهاند. این تنشهای نظامی و اقتصادی، آتشبس شکننده میان تهران و واشینگتن را در وضعیت بحرانی قرار داده و قیمت جهانی نفت را بیش از ۳ درصد افزایش داده است. در حالی که تهران این اقدامات را «تجاوز آشکار» خوانده و وعده پاسخ داده، هر دو طرف همچنان بر سر آینده کنترل این آبراه استراتژیک در تقابل هستند.
ایالات متحده مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد
یک مقام آمریکایی اعلام کرد ایالات متحده مجوز عمومی که فروش نفت ایران را مجاز میکرد، لغو کرده است. این تصمیم در واکنش به حملات اخیر به نفتکشها در تنگه هرمز اتخاذ شده است که واشینگتن آن را «کاملاً غیرقابلقبول» خوانده و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده است. با وجود این تنشها، مذاکرهکنندگان آمریکایی همچنان بر تلاش برای دستیابی به توافق نهایی با تهران تأکید دارند، هرچند این حملات، تفاهم دیپلماتیک شکننده میان دو کشور را در موقعیتی متزلزل قرار داده است. صادرات نفت یکی از شریانهای حیاتی اقتصاد ایران است و لغو این مجوز میتواند فشارهای اقتصادی بر تهران را افزایش دهد.
فرماندهان نظامی آمریکا هشدارهای اطلاعاتی درباره قدیمی بودن اهداف را نادیده گرفتند
طبق گزارش اختصاصی سیانان، فرماندهان ارشد نظامی آمریکا پیش از آغاز حملات به ایران، هشدارهای موجود در پایگاههای داده مبنی بر «قدیمی بودن اطلاعات» درباره اهداف را نادیده گرفتهاند. این بیتوجهی که با هدف تسریع در عملیات صورت گرفت، منجر به حمله هوایی به مدرسه «شجره طیبه» در میناب در ۲۸ فوریه شد که در آن نزدیک به ۲۰۰ دانشآموز و معلم جان باختند. با وجود اطلاع پنتاگون از ماهیت این خطای انسانی در همان روزهای نخست، تحقیقات رسمی پیرامون این فاجعه ماههاست که منتشر نشده است. منابع مطلع تأکید میکنند که کاهش شدید نیروهای متخصص در برنامه «کاهش تلفات غیرنظامیان» توسط وزارت دفاع، ریسک بروز چنین خطاهایی را به شکل چشمگیری افزایش داده بود.