ترامپ به دنبال خروج از جنگ ایران است، اما این امر به‌زودی محقق نخواهد شد

تقلا‌های رئیس‌جمهور دونالد ترامپ برای رهایی از جنگ نامحبوب ایران، با تبادل حملات اخیر میان دو طرف به مانع جدیدی برخورد کرده و او را با گزینه‌های اندک و آتش‌بس متزلزل تنها گذاشته است.

ترامپ اعلام کرد که توافق موقت برای پایان دادن به درگیری «تمام شده» است و پس از آنکه ایران به سایت‌های نظامی آمریکا در بحرین و کویت حمله کرد، دستور حملات جدیدی را در روز چهارشنبه صادر کرد؛ این حملات در پاسخ به بمباران اهداف ایرانی توسط آمریکا، در واکنش به حملات به نفتکش‌ها در تنگه هرمز انجام شد.

بیش از سه هفته پس از امضای «تفاهم‌نامه» برای آغاز آتش‌بس بین آمریکا و ایران، این شعله‌وری دوباره، دشواری‌هایی را که ترامپ در شکل‌دهی به یک توافق صلح جامع و خروج آبرومندانه از جنگ با آن روبروست، برجسته کرده است. تحلیلگران می‌گویند گزینه‌های او محدود و عمدتاً بد هستند. هرگونه تشدید شدید فراتر از حملات تلافی‌جویانه می‌تواند خطر بازگشت به جنگ تمام‌عیار را به همراه داشته باشد، اگرچه ترامپ روز چهارشنبه اصرار داشت که حوادث اخیر «بسیار سریع» پایان خواهد یافت، در حالی که قیمت جهانی نفت حدود ۷ درصد جهش کرد.

با این حال، عقب‌نشینی در برابر نافرمانی ایران می‌تواند این حس را در تهران تقویت کند که هر زمان بخواهد می‌تواند بر مهم‌ترین کانال کشتیرانی نفتی جهان اعمال قدرت کند. ترامپ ممکن است امیدوار باشد که بتواند ایران را با بمباران به میز مذاکره برای گفت‌و‌گو درباره سرنوشت برنامه هسته‌ای‌اش بازگرداند - هدفی که او به عنوان هدف اصلی جنگی خود تعیین کرده بود -، اما اکثر کارشناسان نشانه چندانی نمی‌بینند که تهران بخواهد امتیازات عمیقی که او به دنبال آن است را بدهد.

آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده سابق خاورمیانه در دولت‌های دموکرات و جمهوری‌خواه گفت: «ترامپ خودش را در یک جعبه حبس کرده است. چه از طریق ابزار‌های نظامی و چه دیپلماتیک، به نظر نمی‌رسد که او دستاورد زیادی از ایران به دست آورد.» کاخ سفید بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.

ترامپ تحت فشار

پیگیری طرح خروج توسط ترامپ در حالی صورت می‌گیرد که او با فشار برای پایان دادن دائمی به جنگی مواجه است که هزاران کشته بر جای گذاشته، درد اقتصادی در خانه ایجاد کرده و رتبه محبوبیت او را تنها چند ماه پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر آمریکا کاهش داده است. نظرسنجی ۲۳ ژوئن رویترز/ایپسوس نشان داد که رتبه محبوبیت ترامپ به ۳۴ درصد سقوط کرده و به پایین‌ترین سطح دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش بازگشته است که شانس حزب جمهوری‌خواه او برای حفظ کنترل کنگره را کمرنگ می‌کند.

حملات اخیر، که اجلاس ناتو را که ترامپ این هفته در ترکیه در آن شرکت کرد تحت‌الشعاع قرار داد، امید‌ها به تبدیل تفاهم‌نامه امضا شده در ۱۷ ژوئن به یک توافق صلح نهایی برای پایان دادن به جنگی که با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد، را از بین برد. اکثر تحلیلگران شک دارند که دو طرف بتوانند یک توافق جامع در بازه زمانی ۶۰ روزه مذاکرات که در سند ذکر شده، تدوین کنند. این سند سخت‌ترین مسائل را به بحث‌های متناوبی موکول کرد که پیشرفت کمی (اگر اصلاً پیشرفتی) داشته است و دور بعدی مذاکرات همچنان نامشخص است.

ایران که آسیب سنگینی به اقتصاد و توانمندی‌های نظامی‌اش وارد شده، اکنون پس از لغو معافیت بین‌المللی فروش نفت توسط واشنگتن، که یکی از بزرگترین دستاورد‌های آن در توافق موقت بود، با فشار فزاینده‌ای روبروست. با این وجود، به نظر می‌رسد حاکمان تندرو آن مایل به تحمل ضربات بیشتر هستند و برخی تحلیلگران پیشنهاد کرده‌اند که حملات این هفته توسط هر دو طرف ممکن است با هدف تعیین مواضع برای مذاکرات آینده بوده باشد.

جاناتان پانیکوف، معاون سابق اطلاعات ملی آمریکا در امور خاورمیانه، گفت که این الگو احتمالاً در آینده قابل پیش‌بینی ادامه خواهد داشت. پانیکوف که اکنون در اندیشکده شورای آتلانتیک در واشنگتن حضور دارد، گفت: «اوضاع به جنگ تمام‌عیار برنخواهد گشت. اما تنظیمات پیش‌فرض اکنون «بی‌ثباتی مدیریت‌شده» است - خشونت‌های تکراری بدون هیچ راه خروج دائمی.»

ترامپ که برای دوره دوم با وعده‌های پرهیز از مداخلات خارجی و تمرکز بر نگرانی‌های اقتصادی آمریکایی‌ها مبارزه کرد، توافق موقت را به عنوان یک پیروزی چشمگیر آمریکا چارچوب‌بندی کرده است - حتی با اینکه ایران ادعا‌های مشابهی داشته است. با این حال، اکثر تحلیلگران موافقند که ترامپ، که زمانی خواستار «تسلیم بی‌قید و شرط» ایران بود، در بسیاری از اهداف اغلب متغیر خود برای جنگ به بن‌بست خورده است.

تنگه هرمز

در ریشه اصلی شیوع اخیر خصومت‌ها، تفاسیر متفاوتی از معنای توافق اولیه برای کنترل تنگه وجود دارد، جایی که ایران توانایی خود را در طول جنگ برای مسدود کردن یک‌پنجم محموله‌های نفتی جهان نشان داد. ایران خود را دارای نقش آینده در مدیریت این آبراه می‌بیند، که احتمالاً حتی شامل دریافت هزینه‌ها یا عوارض است، در حالی که ترامپ و متحدان خلیج‌فارس آمریکا بر بازگشت به عبور آزاد و ایمن اصرار دارند.

جان آلترمن از اندیشکده مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی در واشنگتن گفت: «ایرانی‌ها قضاوت کرده‌اند که ترامپ نمی‌خواهد در یک جنگ بی‌انت‌ها گرفتار شود و کشور‌های خلیج‌فارس ناامیدانه به دنبال عادی‌سازی هستند. شرط آنها این است که ترامپ برای چند روز بجنگد (و) کشور‌های عرب خلیج‌فارس او را برای توقف تحت فشار بگذارند.» انتخابات میان‌دوره‌ای پیش روی آمریکا و نگرانی‌ها از اینکه قیمت بالای بنزین که ناشی از جنگ است می‌تواند رأی‌دهندگان را علیه حزب جمهوری‌خواه او بشوراند، نیز به طور گسترده به عنوان یک نقطه فشار برای ترامپ دیده می‌شود.

لورا بلومنفلد، کارشناس خاورمیانه در دانشگاه جان هاپکینز، با اشاره به ادعای ترامپ مبنی بر اینکه با ادامه جنگ، او ریسک تبدیل شدن به رئیس‌جمهوری که در آغاز رکود بزرگ حکومت می‌کرد را می‌پذیرد، گفت: «ترامپ که توسط مدیریت اقتصادی شکست‌خورده رئیس‌جمهور سابق آمریکا، هوور، تسخیر شده، می‌داند که باید بر اقتصاد تمرکز کند.»