جهان

نشست چهار جانبه تهران دستاورد داشت؟!

نشست چهارجانبه ایران، عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران در شرایطی پایان یافت که با وجود توصیف مذاکرات از سوی محسن رضایی به‌عنوان گفت‌و‌گو‌هایی «بسیار خوب»، خروجی رسمی آن از توافق برای ادامه رایزنی‌ها فراتر نرفت؛ نه توافق امنیتی مشخصی اعلام شد، نه درباره حملات انصارلله یمن به عربستان تعهدی ارائه شد و نه نشانه‌ای از حل اختلاف تهران و واشنگتن در بیانیه پایانی دیده می‌شود. با این حال، حضور هم‌زمان مقام‌های ارشد نظامی و امنیتی سه کشور عضو پیمان مکه در تهران، در کنار تحرکات دیپلماتیک پاکستان و قطر، از تلاش تازه‌ای برای مهار بحران و جلوگیری از بازگشت جنگ حکایت دارد؛ تلاشی که هنوز به توافقی اجرایی تبدیل نشده است.

معماری جنگ بی‌پایان؛ ترومای قدرت و پیامد‌های بن‌بست امنیتی در کارنامه نتانیاهو

در تاریخ سیاسی خاورمیانه معاصر، کمتر سیاستمداری را می‌توان یافت که به اندازه بنیامین نتانیاهو، سیمای شخصی‌اش با الگوی راهبردی یک دولت گره خورده باشد. مردی که در نیم قرن حضورش در صحنه عمومی، از دیپلمات جوان سازمان ملل تا پیرترین صدراعظم تاریخ کشورش، همواره یک اصل را تغییر نداده است: اینکه جهان قلمرویی خصمانه است و بقا تنها در سایه جنگ دائمی ممکن می‌شود. این مقاله، روایت سفری است از میز شام خانوادگی یک تاریخ‌نگار تل‌آویوی تا قتل‌گاه غزه؛ سفری که در هر ایستگاهش، سایه‌ای از یک پارانویای ساختاری بر تصمیم‌ها سنگینی کرده است.

معماری بقا و جهش صنعتی؛ درس‌های تاریخی خروج از تله انزوای فناوری

تاریخ اقتصادی قرن بیستم و آستانه هزاره سوم گواهی می‌دهد که انسداد شریان‌های تجارت جهانی، محدودیت دسترسی به فناوری‌های پیشرفته و فشار‌های مالی بیرونی، اگرچه می‌توانند رکود و انحطاط بیافرینند، در بزنگاه‌های تاریخی به کوره‌ای نیز بدل شده‌اند که در آن، اقتصاد‌های ملی بازآرایی ساختاری و جهشی شتابان را تجربه کرده‌اند. این نوشتار با اتکا به اسناد و مطالعات تاریخی معتبر، سه مسیر متفاوت، اما هم‌ریشه را بازخوانی می‌کند: بازسازی صنعتی آلمان غربی، جهش فناورانه کره جنوبی و چرخش راهبردی ژاپن در بحران انرژی. پرسش محوری آن است که کدام متغیر‌ها تصمیم‌گیرندگان را در آن خودآگاهی تاریخی رساند تا تهدید را به سرمایه بدل کنند.

فراخبر

تفاوت ساختاری «جنگ سرد» و «جنگ فرسایشی»

در تحلیل تحولات بین‌الملل، خلط دو مفهوم «جنگ سرد» و «جنگ فرسایشی» غالباً به برداشت‌های نادرست از روند‌های جاری می‌انجامد؛ در حالی که اولی بر پایه بازدارندگی، مهار دوجانبه و گریز از شلیک مستقیم شکل می‌گیرد، دومی بر مدار استهلاک پیوسته منابع و فرسودن تدریجی ماشین جنگی در میدان عملیاتی حرکت می‌کند.

باختر نگار

میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶؛ رأی‌گیری جهانی در لباس انتخابات داخلی آمریکا

در آستانه نوامبر ۲۰۲۶، ایالات متحده در حالی به سوی یکی از حساس‌ترین انتخابات میان‌دوره‌ای تاریخ خود حرکت می‌کند که فرسایش کم‌سابقه پایگاه رأی کاخ سفید در نظرسنجی‌ها و نارضایتی عمیق عمومی از تورم و بحران انرژی، زنگ خطر جدی تغییر توازن قوا در کنگره و به تبع آن، دگرگونی بنیادین در ریل سیاست خارجی واشنگتن را به صدا درآورده است.

فراگشت

سنتز عهدشکنی؛ کارنامه تاریخی واشنگتن در انهدام معاهدات بین‌المللی و پشت کردن به متحدان

نگاهی به تحولات سیاست بین‌الملل و چرخش‌های ناگهانی واشنگتن در قبال توافقات جهانی، پرده از حقیقتی تلخ برمی‌دارد؛ ایالات متحده که خود با سیاست‌های مداخله‌جویانه، متحدانش را به باتلاق جنگ کشاند، امروز به‌سادگی به تعهداتش پشت می‌کند. این رویکرد عیان می‌سازد که دستگاه سیاست خارجی این کشور در هیچ دوره‌ای پایبند به معاهدات نبوده و ماهیت ساختار امپریالیستی‌اش بر مبنای منفعت‌طلبی مطلق بنا شده است؛ روندی که مرور سیر تاریخی آن نشان می‌دهد مذاکره با این ساختار، نه راه تفاهم، بلکه تله‌ای برای زمان‌خریدن است.

فراخبر

از حاشیه تا ائتلاف اضطراری؛ واکاوی ساختاری جایگاه اعراب ۴۸ در سپهر سیاسی اسرائیل

در آستانه یکی از سرنوشت‌سازترین کارزار‌های پارلمانی اسرائیل، توجه محافل رسانه‌ای به اقلیت دو میلیونی فلسطینی‌های داخل مرز‌های ۱۹۴۸ جلب شده است؛ جمعیتی که با وجود تجربه هفت دهه تبعیض ساختاری و تنزل به شهروندان درجه‌دو، این‌بار آرا و حضور اضطراری پای صندوق‌های رأی را نه ابزاری برای تحقق برابری بنیادین یا هم‌پیمانی با اپوزیسیون صهیونیستی، بلکه آخرین سنگر دفاعی برای مهار خشن‌ترین جریان راست افراطی و توقف پروژه فاشیسم عریان می‌دانند.

از صلح پاریس تا پایان جنگ آمریکا و ویتنام؛ واکاوی یک توافق

در تقویم جنگ‌های قرن بیستم، هر توافق صلح الزاماً به معنای بده‌بستان متوازن نیست. گاهی متن «صلح»، پوششی حقوقی برای خروج از بن‌بست میدانی است. بازخوانی مسیر جنگ ویتنام از «Hell Sucks» مایکل هر تا امضای «توافق صلح پاریس» و نهایتاً سقوط سایگون، نشان می‌دهد وقتی هزینه ماندن از هزینه رفتن پیشی می‌گیرد، مذاکره بیشتر ابزار زمان‌بندی و صورت‌بندی خروج است تا دادوستد حقیقی منافع.

در گفت‌وگو با کورش احمدی، دیپلمات پیشین در سازمان ملل

تناقض در رفتار برجامی ترامپ | چرا واشنگتن ۱۷ ماه پس از شعارهای انتخاباتی در توافق ماند؟

نگاهی به رویکرد سیاست خارجی ایالات متحده نشان می‌دهد که مرزبندی میان دوستان و دشمنان سنتی در نظام بین‌الملل چندان مطلق نیست، بلکه برآیندی از منافع و موازنه‌های قدرت است. در همین راستا، بررسی رفتار دونالد ترامپ پس از راه‌یابی به کاخ سفید گویای آن است برخلاف شعارهای تند انتخاباتی مبنی بر پاره کردن توافق هسته‌ای، دولت او نزدیک به یک سال و نیم در برجام ماند و حتی پایبندی ایران را به طور رسمی تأیید کرد؛ تصمیمی که به گفته کورش احمدی دیپلمات پیشین ایران در سازمان ملل، بیش از آنکه ناشی از رویکردی ویژه در قبال تهران باشد، بازتابی از تفکر انزواگرایانه و راست افراطی تیم نخست او در مواجهه با معاهدات بین‌المللی بود.

باختر نگار

دیپلماسی انجماد و تله حقوقی اسنپ‌بک؛ بازخوانی معماری صلح اوکراین در سایه تجارب یالتا و مینسک

تحرکات دیپلماتیک اخیر میان واشنگتن، کی‌یف و مسکو، مناقشه اوکراین را به حساس‌ترین دوراهی پس از سال ۲۰۲۲ کشانده است؛ جایی که میانجی‌گری‌های فشرده برای فریز کردن خطوط مقدم در ازای ترتیبات بازدارندگی نوین، اروپا را در برابر همان الگو‌های تاریخی مصالحه در یالتا و شکست توافقات مینسک قرار داده است. با این حال، تحلیل واقع‌بینانه موازنه قدرت و اقتصاد سیاسی بازدارندگی نشان می‌دهد غیاب نیروی زمینی ائتلاف و اتکای صرف به سازوکار‌های اقتصادی خودکار، ثبات پایدار به ارمغان نمی‌آورد، بلکه تنها زمان‌سنج بحرانی گسترده‌تر را فعال نگه می‌دارد.

فراخبر

معمای آماری در تنگه هرمز؛ چرا آرامش روی کاغذ با اضطراب بازار همخوان نیست؟

در حالی که گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی با اتکا به رکورد ۲۴.۶ میلیون بشکه‌ای صادرات نفت خلیج فارس از احیای ثبات در تنگه هرمز سخن می‌گویند، واکاوی داده‌های ردیابی ماهواره‌ای و شاخص‌های بیمه دریایی نشان می‌دهد این رقم نه نشانه عادی‌سازی تجارت، بلکه حاصل یک جهش آماری ناشی از تخلیه انباشته کاروان‌های اسکورت‌شده، فعالیت گسترده ناوگان خاکستری و تحمیل هزینه‌های سنگین جنگی بر شریان انرژی جهان است.