به دختران بیشتر ظلم می‌شود یا پسران؟

مرکز آمار چه می‌گوید؟

بررسی داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ در مقاطع تحصیلی مختلف ۹۲۹ هزار و ۷۹۸ نفر از تحصیل بازماندند. بر اساس این آمار ۱۵ تا ۱۷ ساله‌ها بیشترین تعداد بازماندگی از تحصیل را داشتند. مرکز آمار اشاره می‌کند سال تحصیلی گذشته جمعیت ۱۵ تا ۱۷ ساله‌ها، سه میلیون و ۵۵۲ هزار و ۸۸۹ نفر بود. از این میان، ۵۵۶ هزار و ۹۹۴ نفر از آن‌ها از تحصیل بازماندند. ۲۹۵ هزار و ۱۰۱ نفر از بازماندگان از تحصیل در این مقطع را پسران و ۲۶۱ هزار ۹۸۳ نفر را دختران تشکیل می‌دهند. جمعیت در سن مقطع متوسطه اول یعنی ۱۲ تا ۱۴ ساله‌ها در سال تحصیلی گذشته، سه میلیون و ۹۸۰ هزار و ۸۳۷ نفر بود. از این میان، ۱۹۷ هزار و ۶۹۰ نفر از آن‌ها از تحصیل بازماندند. حدود ۹۸ هزار نفر از بازماندگان از تحصیل در این مقطع را پسران و حدود ۹۹ هزار نفر را هم دختران تشکیل می‌دهند. همچنین جمعیت کودکان ۶ تا ۱۱ سال در سال تحصیلی گذشته، ۹ میلیون و ۸۶ هزار و ۸۰۵ نفر بود. از این میان، ۹۶ هزار و ۲۰۲ نفر از پسران و ۷۸ هزار و ۹۱۲ نفر از دختران از تحصیل بازماندند. یعنی در مجموع ۱۷۵ هزار و ۱۱۴ نفر از کودکان ۶ تا ۱۱ نامشان در آمار بازماندگان از تحصیل ثبت شد.

ترک تحصیل تدریجی

شهلا کاظمی‌پور جمعیت‌شناس در گفتگو با فراز اشاره کرد: «در مقطع ابتدایی حدود ۹۵ درصد پوشش تحصیلی برای دختران و پسران وجود دارد، در دوران متوسط اول این آمار به ۸۷ درصد و در دوران متوسط دوم به حدود ۷۵ درصد می‌رسد. مسئله اساسی این است که ترک تحصیل یکباره رخ نمی‌دهد و به تدریج شکل می‌گیرد. در متوسط دوم که متشکل از سه مقطع است، بیشترین افت را در کلاس دوازدهم شاهد هستیم».

دختران چرا ترک تحصیل می‌کنند؟

او در ادامه گفت: «ثبت احوال بر اساس سن، آمار ازدواج‌ها را اعلام می‌کند و بر این اساس سالانه ۲۰۰ هزار نفر از جمعیت دختران ۱۵ تا ۱۹ ساله ازدواج می‌کنند و به تبع ازدواج موجب ترک تحصیل در میان آن‌ها می‌شود. یکی از عوامل ترک تحصیل دختران، ازدواج است. در برخی از مناطق روستایی که دبیرستان وجود ندارد، خانواده‌ها اجازه نمی‌دهند دختران برای تحصیل به راه دور بروند. مسائل مرتبط با فقر و برخی از مشکلات فرهنگی نیز تاثیرگذار است».

فقر و ارتباط آن با ترک تحصیل دختران و پسران

او در آخر گفت: «آمار‌هایی که من اعلام می‌کنم بر اساس رصد‌هایی است که انجام می‌دهیم. بر این اساس به خصوص بعد از همه‌گیری کرونا و تحصیل از راه دور ترک، تحصیل و افت تحصیلی در کشور ما افزایش پیدا کرده‌است. امروز نیز تورم تعدادی از خانواده‌ها را به زیر خط فقر رسانده و این یکی از عواملی است که ترک تحصیل را در میان پسران و دختران افزایش می‌دهد. آموزش و پرورش آمار محصلان را اعلام می‌کند، اما تحلیل آن نیاز دارد که آمار جمعیت لازم التعلیم را داشته باشیم».

اظهار نظر مبتنی بر آماری که کارشناسان ارائه می‌دهند نیاز به دقت کافی دارد، از سوی دیگر کلمات نیز باید دقیق استفاده شوند، زیرا انعکاس اشتباه خبر، جامعه‌ای را می‌تواتند نگران و گمراه سازد. در خصوص جمعیت ۲۰۰ هزار نفره دختران ۱۵ تا ۱۹ ساله‌ای که ازدواج کرده‌اند مشخص نیست که چرا چنین بازه سنی در نظر گرفته شده است، اما برخی این آمار را به بحث «کودک همسری» مرتبط می‌سازند که دقت مباحث را تحت تاثیر قرار می‌دهد.