حقوق نظامیان در سایه جنگ | اوکراین ۹ برابر کرد، ایران چه می‌کند؟

حقوق نظامیان اوکراینی ۹ برابر شد!

یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها اوکراین است. پیش از آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه، وزیر دفاع اوکراین در دسامبر ۲۰۲۱ گفته بود متوسط دریافتی یک سرباز حدود ۱۰.۲ هزار گریونا در ماه است. با نرخ دلار در فوریه ۲۰۲۲، این رقم حدود ۳۵۰ دلار می‌شد. اما تنها چهار روز پس از آغاز جنگ، در ۲۸ فوریه ۲۰۲۲، دولت برای نیرو‌های مسلح ۳۰ هزار گریونا فوق‌العاده جنگی تعیین کرد و برای نیرو‌هایی که مستقیماً در عملیات رزمی حضور داشتند، این رقم به ۱۰۰ هزار گریونا در ماه رسید؛ معادل تقریبی ۳۳۳۰ دلار در آن زمان.

به این ترتیب، برای یک نیروی حاضر در نبرد، فقط فوق‌العاده جنگی به حدود ۹ برابر متوسط دریافتی پیش از جنگ رسید و با احتساب حقوق پایه، دریافتی ماهانه می‌توانست به حدود ۳٬۷۰۰ دلار برسد. این سیاست در سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد و حتی ساختار پرداخت‌ها بر اساس میزان خطر تفکیک شد. وزارت دفاع اوکراین در سال ۲۰۲۶، در کنار حقوق پایه ۲۰ هزار گریونا، برای مأموریت‌های رزمی پرداخت‌های ۳۰، ۵۰، ۷۰ و ۱۰۰ هزار گریونا و برای برخی مأموریت‌های خط مقدم مبالغ بسیار بیشتری در نظر گرفته است.

روسیه حقوق نیرو‌های خود را ۳ برابر کرد

روسیه مدل دیگری را در پیش گرفت؛ افزایش شدید پرداخت به نیرو‌هایی که حاضر به ورود به جنگ بودند. کرملین در اکتبر ۲۰۲۲ اعلام کرد حداقل دریافتی نیرو‌های بسیج‌شده باید به ۱۹۵ هزار روبل در ماه برسد. با نرخ حدود ۶۲ روبل برای هر دلار در آن مقطع، این رقم تقریباً ۳۱۵۰ دلار در ماه بود. این رقم برای نیرویی که پیش از جنگ در رده نیرو‌های قراردادی با دریافتی حدود ۶۲ هزار روبل در سال‌های پیش از جنگ فعالیت می‌کرد، جهشی بیش از سه برابر محسوب می‌شد.

روسیه بعدتر پرداخت‌های ورود به جنگ را نیز بزرگ‌تر کرد. در نوامبر ۲۰۲۲، پوتین برای نیرو‌های قراردادی و بسیج‌شده ۱۹۵ هزار روبل پاداش یک‌باره تعیین کرد که در نرخ آن روز حدود ۳۲۰۰ دلار ارزش داشت. در ژوئیه ۲۰۲۴، این پاداش فدرال دو برابر شد و به ۴۰۰ هزار روبل، حدود ۴۶۰۰ دلار رسید. علاوه بر این، مناطق روسیه نیز پاداش‌های جداگانه می‌پرداختند و در برخی شهر‌ها مجموع پاداش ورود به چند هزار دلار بیشتر می‌شد؛ بنابراین روسیه فقط حقوق یک نیروی جنگی را افزایش نداد؛ عملاً یک بازار دستمزد جدید برای جذب نیروی نظامی ایجاد کرد. حقوق ماهانه حدود ۳ هزار دلار، پاداش ورود بیش از ۴ هزار دلار و مشوق‌های منطقه‌ای، بخشی از هزینه‌ای بود که دولت روسیه برای جلوگیری از کمبود نیروی انسانی در جنگ پرداخت کرد.

افزایش ۲ برابری حقوق نظامیان آمریکا و انگلستان در جنگ

آمریکا در جنگ‌های عراق و افغانستان بیشتر از مدل «افزایش حقوق پایه» از فوق‌العاده استفاده کرد. در آوریل ۲۰۰۳ و همزمان با جنگ عراق، فوق‌العاده خطر (Imminent Danger Pay) از ۱۵۰ به ۲۲۵ دلار در ماه افزایش یافت؛ یعنی ۵۰ درصد رشد. همزمان هزینه خانواده (Family Separation Allowance) برای نیرو‌هایی که از خانواده دور می‌شدند از ۱۰۰ به ۲۵۰ دلار در ماه رسید؛ افزایشی ۱۵۰ درصدی؛ بنابراین مجموع این دو پرداخت اضافی از ۲۵۰ دلار به ۴۷۵ دلار در ماه رسید؛ بدون آنکه حقوق پایه تغییر کند.

انگلستان نیز در سال ۲۰۱۰، در میانه عملیات افغانستان و عراق، فوق‌العاده عملیاتی را دو برابر کرد. دولت در ژوئن آن سال اعلام کرد کمک هزینه عملیاتی (Operational Allowance) از ۱۴.۵۱ پوند به ۲۹.۰۲ پوند در روز افزایش پیدا می‌کند؛ یعنی با نرخ آن دوره تقریباً از ۲۱.۵ به ۴۳ دلار در روز. برای یک مأموریت ۱۸۲ روزه، این فوق‌العاده به ۵۲۸۰ پوند یا حدود ۷۸۰۰ دلار می‌رسید و پرداخت آن برای مأموریت‌های عملیاتی از جمله افغانستان و عراق اعمال شد.

حدود ۶ میلیارد دلار هزینه اسرائیل برای تامین نیرو

اسرائیل، اما مدل دیگری دارد؛ مدلی که در آن دولت باید نه فقط به سرباز پول بدهد، بلکه درآمد غیرنظامی ازدست‌رفته او را نیز جبران کند. پس از آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، حجم گسترده فراخوان نیرو‌های ذخیره باعث شد دولت پرداخت مزایا را به شکل ماهانه و در ابتدای هر ماه انجام دهد. تا نخستین سال جنگ، بیش از ۲۱.۶ میلیارد شکل، معادل حدود ۵.۸ میلیارد دلار، به نیرو‌های ذخیره پرداخت شد.

در آوریل ۲۰۲۴ نیز مقام منابع انسانی ارتش اسرائیل اعلام کرد نیرو‌های ذخیره‌ای که به‌دلیل جنگ برای پوشش کمبود نیروی یگان‌های عادی به خدمت گرفته می‌شوند، حدود ۱۶ هزار شکل، معادل تقریبی ۴ هزار و ۲۰۰ دلار در ماه دریافت می‌کنند؛ در حالی که حقوق یک نیروی رزمی دائم در سال اول حدود ۹ تا ۱۱ هزار شکل، یعنی حدود ۲۴۰۰ تا ۲۹۰۰ دلار بود. به این ترتیب دریافتی نیروی ذخیره در این شرایط حدود ۴۰ درصد بالاتر از نیروی حرفه‌ای تازه‌کار قرار گرفت.

لزوم افزایش حقوق نظامیان در جنگ

ایران پس از جنگ ۱۲ روزه و جنگ ۴۰ روزه رمضان وارد دوره‌ای شده که مسئله تامین حقوق و نیاز‌های نیروی انسانی نظامی دیگر فقط یک بحث استخدامی نیست. تجربه کشور‌ها در جنگ نشان می‌دهد اگر درگیری طولانی شود، دولت‌ها باید سه هزینه را همزمان در نظر بگیرند؛ حقوق بیشتر برای نیروی نظامی کنونی، پاداش بیشتر برای ماندن یا ورود به خدمت، و جبران هزینه‌ای که جنگ به خانواده او تحمیل می‌کند.

هرچند نیرو‌های مسلح ایران همواره با کم و کیف اقتصادی دولت ساختند و برای دفاع از کشور نگاهی به مسائل مادی ندارند، اما تامین و بهبود حقوق و جبران خدمت نظامیان زحمت‌کش، می‌تواند کمک کند با خیال راحت‌تری به خصوص از جانب خانواده، در میدان‌ها به دفاع از میهن بپردازند.