برق ایران بعد از جنگ؛ سرمایه‌گذاری برای جبران ناترازی از کجا می‌آید|۹۳ درصد برق کشور تولید نیروگاه‌های حرارتی است|آیا خطر خاموشی رفع شده است؟

محمد بابایی صالح، مدیر امور مجلس شرکت تولید نیروی برق حرارتی، در گفت‌و‌گو با «فراز» می‌گوید حدود ۹۳ درصد ظرفیت تولید برق پایدار کشور در اختیار نیروگاه‌های حرارتی است و این مجموعه همچنان با تمام توان در حال تولید برق است. با این حال، او همزمان از نیاز نیروگاه‌ها به منابع مالی برای اورهال و تعمیرات و ضرورت تأمین سوخت در ماه‌های سرد سال سخن می‌گوید.

۹۳ درصد تولید پایدار؛ ۷ درصد از آب، باد و خورشید

بابایی صالح درباره وضعیت تولید برق کشور به «فراز» گفت: «با توجه به اینکه ظرفیت تولید برق پایدار حرارتی قریب ۹۳ درصد است، نیروگاه‌های حرارتی بخش اصلی تولید برق کشور را بر عهده دارند و ۷ درصد باقی‌مانده برق از نیروگاه‌های آبی، بادی و پنل‌های خورشیدی تأمین می‌شود.»

او تأکید می‌کند که مجموعه برق حرارتی در ماه‌های گذشته تلاش کرده ظرفیت تولید را حفظ کند و حتی در برخی نیروگاه‌ها افزایش ظرفیت نیز انجام شده است.

به گفته او، واحد‌های مختلف نیروگاهی در حال فعالیت هستند و نیروگاه‌های حرارتی با تمام توان در مدار تولید قرار دارند.

اما همین عدد ۹۳ درصد، اهمیت وضعیت نیروگاه‌های حرارتی را دوچندان می‌کند؛ چراکه هر اختلال جدی در آماده‌به‌کاری این نیروگاه‌ها می‌تواند مستقیماً بر توان شبکه برق کشور اثر بگذارد.

مشکل کمبود تولید نیست؛ مشکل آماده نگه داشتن نیروگاه‌هاست؟

بابایی صالح معتقد است مجموعه برق حرارتی از نظر تولید، در حال انجام وظیفه است، اما برای حفظ این ظرفیت، تعمیرات اساسی نیروگاه‌ها نباید متوقف شود.

او می‌گوید برخی نیروگاه‌ها برای اورهال، تعمیر توربین‌ها و تجهیزات خود نیازمند منابع مالی هستند و باید منابع لازم در اختیار آنها قرار گیرد.

به بیان دیگر، حتی اگر ظرفیت اسمی تولید برق کشور بالا باشد، این ظرفیت زمانی به درد شبکه می‌خورد که نیروگاه‌ها بتوانند در زمان مورد نیاز با حداکثر توان وارد مدار شوند.

بابایی صالح در همین رابطه تأکید کرد: اگر منابع مالی لازم برای تعمیرات تأمین شود، نیروگاه‌ها می‌توانند اورهال تجهیزات و توربین‌ها را انجام دهند و برای تولید آماده باشند.

زمستان؛ آزمون اصلی تأمین سوخت نیروگاه‌ها.

اما تعمیرات تنها یک طرف ماجراست. با ورود به فصل سرد، موضوع دیگری اهمیت پیدا می‌کند: سوخت نیروگاه‌ها.

بابایی صالح می‌گوید نیروگاه‌ها در شرایط مختلف از گاز، گازوئیل و در برخی شرایط از سوخت مایع استفاده می‌کنند.

او درباره ماه‌های پیش‌رو گفت: با سرد شدن هوا، تأمین سوخت نیروگاه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و ابراز امیدواری کرد شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی بتواند سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها را به‌موقع تأمین کند.

این یعنی حتی اگر نیروگاه آماده تولید باشد، بدون سوخت امکان تولید برق وجود ندارد؛ مسئله‌ای که در زمستان و همزمان با افزایش مصرف گاز خانگی، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

 برق از ترکیه وارد نمی‌کنیم 

در هفته‌های اخیر موضوع احتمال واردات برق برای جبران نیاز شبکه نیز مطرح شده بود. اما بابایی صالح در پاسخ به پرسش «فراز» درباره واردات برق از ترکیه گفت: «ما برق وارد نمی‌کنیم.»

او توضیح داد که شرایط فعلی صنعت برق تا حدی تحت تأثیر آسیب دیدن برخی واحد‌های صنعتی و نیروگاه‌های اختصاصی آنها قرار گرفته است.

به گفته او، برخی واحد‌های پتروشیمی و صنعتی که برای خود نیروگاه داشتند و برق مورد نیازشان را از دولت دریافت نمی‌کردند، پس از آسیب دیدن نیروگاه‌های اختصاصی، اکنون نیازمند دریافت برق از شبکه هستند.

او تأکید کرد که دولت در حال تأمین برق این واحدهاست.

برق مازاد؛ صنایع باید خودشان خرید کنند؟

بابایی صالح در عین حال درباره موضوع خرید برق توسط برخی صنایع توضیح داد که بحث مطرح‌شده مربوط به واحد‌های صنعتی دارای نیاز مبرم به برق مازاد است.

به گفته او، این موضوع به معنای آن نیست که دولت برای مصارف عمومی مردم، کشاورزی یا خانوار‌ها برق وارد خواهد کرد یا برق مورد نیاز این بخش‌ها را از خارج خریداری خواهد کرد.

 او تأکید کرد که مجموعه برق حرارتی همچنان در حال تولید، آماده‌سازی نیروگاه‌ها و افزایش ظرفیت برخی واحدهاست.

صادرات برق فعلاً اولویت نیست

ایران در سال‌های گذشته در مقاطعی برق صادر کرده است، اما بابایی صالح درباره وضعیت فعلی می‌گوید با توجه به شرایط موجود، صادرات برق مانند گذشته مطرح نیست.

به گفته او، در شرایطی که بخشی از واحد‌های صنعتی آسیب‌دیده نیازمند برق هستند و شبکه باید نیاز داخلی را تأمین کند، اولویت فعلی، تأمین برق داخل کشور است.

خورشیدی‌ها؛ کمک‌حال شبکه، نه برق ۲۴ ساعته

در شرایطی که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به یکی از برنامه‌های اصلی صنعت برق تبدیل شده، بابایی صالح درباره نقش نیروگاه‌های خورشیدی نیز توضیح داد.

او انرژی خورشیدی را یک «کمک‌حال» برای شبکه می‌داند، اما تأکید می‌کند که این نوع تولید به تابش خورشید وابسته است و نمی‌تواند در تمام ساعات شبانه‌روز برق تولید کند.

به گفته او، نیروگاه‌های خورشیدی در طول روز و به‌خصوص در زمان افزایش مصرف می‌توانند بخشی از بار شبکه را کاهش دهند.

او همچنین از عملکرد و تلاش سازمان ساتبا برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی سخن گفت و ابراز امیدواری کرد ظرفیت این نیروگاه‌ها افزایش پیدا کند.

مردم هم وارد معادله تولید برق شده‌اند.اما معادله برق فقط نیروگاه و وزارت نیرو نیست. یک ضلع دیگر این معادله، مصرف‌کنندگان هستند.

بابایی صالح از همراهی مردم در کاهش مصرف برق تشکر کرد و گفت مردم حق دارند برای سرمایش، گرمایش و روشنایی از برق استفاده کنند، اما می‌توانند مصرف خود را مدیریت کنند.

به گفته او، اگر مصرف برق در بخش خانگی مدیریت شود، امکان تأمین برق بخش‌های دیگر از جمله صنعت و کشاورزی افزایش پیدا می‌کند و احتمال توقف فعالیت این بخش‌ها کاهش می‌یابد.

او معتقد است همراهی مردم در مدیریت مصرف در کنار تلاش شبانه‌روزی صنعت برق، می‌تواند به پایداری شبکه کمک کند.

پشت عدد ۹۳ درصد چه می‌گذرد؟

مسئله اصلی اینجاست: وقتی حدود ۹۳ درصد ظرفیت تولید برق پایدار کشور به نیروگاه‌های حرارتی وابسته است، پایداری برق کشور تا حد زیادی به وضعیت همین نیروگاه‌ها گره خورده است.

بابایی صالح از یک طرف می‌گوید نیروگاه‌ها با تمام توان در حال تولید هستند و حتی در برخی واحد‌ها افزایش ظرفیت انجام شده است؛ از طرف دیگر، خودش بر ضرورت تأمین منابع مالی برای تعمیرات اساسی و تأمین سوخت نیروگاه‌ها تأکید می‌کند؛ بنابراین مسئله برق را نمی‌توان فقط با یک عدد درباره «ظرفیت تولید» توضیح داد. نیروگاه آماده، تجهیزات سالم و سوخت کافی سه حلقه‌ای هستند که اگر یکی از آنها دچار اختلال شود، ظرفیت اسمی تولید الزاماً به معنای برق قابل اتکا برای شبکه نخواهد بود.

در آستانه فصل سرد، حالا نگاه‌ها به سه نقطه دوخته شده است: آیا منابع لازم برای اورهال نیروگاه‌ها تأمین می‌شود؟ آیا سوخت مورد نیاز نیروگاه‌ها به‌موقع می‌رسد؟ و آیا مصرف برق به اندازه‌ای مدیریت می‌شود که فشار بیشتری بر شبکه وارد نشود؟

پاسخ به این سه سؤال، بیش از آنکه به ظرفیت روی کاغذ مربوط باشد، به آمادگی واقعی نیروگاه‌ها و زنجیره تأمین برق مربوط است.