سکوت سیستم هشدار عربستان سعودی پیش از حملات مرگبار به فرودگاه ریاض

عربستان سعودی روز‌ها پیش از وقوع یک سلسله حملات مرگبار به فرودگاه ریاض که دست‌کم ۱۸ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، صدور هشدار‌های عمومی نسبت به حملات قریب‌الوقوع نظامی را متوقف کرد.

دولت هنوز نگفته است که چرا پیش از چهار حمله صورت‌گرفته به ریاض در هفته گذشته، هیچ هشداری به عموم مردم داده نشد.

این هشدار‌ها پیش‌تر برای برجسته کردن خشونتی بود که تلاش‌های پادشاهی برای ارائه تصویری از آرامش به مردم خود و جهان در طول جنگ با انصارالله یمن را تضعیف می‌کرد.

چهار مقام غربی و عرب در منطقه و تحلیلگران سیاسی به رویترز گفتند که نبود این هشدار‌ها در جریان حملات به فرودگاه، سؤالاتی را درباره آسیب‌پذیری عربستان سعودی در برابر حملات و توانایی آن در محافظت از ساکنان و بازدیدکنندگان ایجاد کرده است.

آنها گفتند که این موضوع همچنین نشان‌دهنده تلاش‌ها برای حفظ احساس عادی بودن شرایط است.

سلطان العامر، یک دانشگاهی سعودی مستقر در آمریکا و کارشناس ارشد در اندیشکده «شورای سیاست خاورمیانه» گفت: «آن‌ها (دولت عربستان) می‌خواهند هر دو هدف را دنبال کنند: اجرای عملیات نظامی و در عین حال تلاش برای ایجاد اعتماد در میان جمعیت و ذینفعان خارجی.»

دفاع مدنی عربستان — یک سازمان ملی مدیریت بحران، امداد و نجات و آتش‌نشانی که تحت نظارت وزارت کشور فعالیت می‌کند و هشدار‌های اولیه صادر می‌کند — و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان به پرسش‌های ایمیلی درباره اینکه چرا هیچ هشداری صادر نشده، پاسخ ندادند.

رویکرد عربستان سعودی همچنین رویکردی است که برخی تحلیلگران منطقه‌ای می‌گویند خطر نتیجه معکوس دارد، زیرا فقدان هشدار‌ها باعث افزایش عدم قطعیت در پادشاهی شده است.

روز دوشنبه، مقام دفاع مدنی عربستان اولین هشدار‌های خود را از ۲۹ سپتامبر صادر کرد و نسبت به تهدیدات احتمالی در ریاض و شهر‌های جنوبی هشدار داد.

رویترز قادر به تایید این نبود که آیا تصمیم برای صدور مجدد هشدار‌ها پاسخی به حملات فرودگاه بوده یا خیر، و دولت عربستان بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر در این مورد پاسخ نداد.

همه کشور‌های حوزه خلیج فارس از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران در ماه فوریه هدف پهپاد‌ها و موشک‌های ایران قرار گرفته‌اند، اما دولت‌های آنها هشدار‌های عمومی را به شکل متفاوتی مدیریت کرده‌اند.

وزارت کشور قطر پیش از تقریباً هر حمله، از جمله حملات اخیر در ماه ژوئیه، هشدار‌هایی را از طریق تلفن همراه صادر کرده که در آن به ساکنان هشدار داده شد در داخل بمانند و از پنجره‌ها دور شوند.

بحرین و کویت بار‌ها آژیر‌هایی را به صدا درآورده و از مردم خواسته‌اند به پناهگاه بروند.

عربستان سعودی از ماه مه صدور هشدار‌های تهدیدآمیز به تلفن‌های همراه و حساب‌های شبکه‌های اجتماعی را از طریق یک سیستم هشدار اولیه ملی آغاز کرد. اما با وجود افزایش حملات انصارالله در هفته گذشته، این سیستم ساکت ماند.

طبق پست‌های حساب کاربری دفاع مدنی در ایکس، آخرین هشدار پیش از حملات هفته گذشته در تاریخ ۲۹ سپتامبر برای استان جنوبی نجران صادر شد.

سازمان دفاع مدنی همچنان به صدور هشدار‌ها در مورد دوری از خطر در هنگام آب و هوای نامساعد، از جمله باران و سیل ادامه داده است و به همین تازگی در روز دوشنبه نیز چنین کاری انجام داد.

این سازمان همچنین طبق مقررات دولتی صادر شده در ماه مارس، به ساکنان هشدار داد که از به اشتراک گذاشتن تصاویر، شایعات یا اطلاعات مربوط به رهگیری‌ها و محل‌های برخورد خودداری کنند، که این موضوع در پستی در روز دوشنبه نیز تکرار شد.

رویترز نتوانست تعیین کند که آیا کسی برای به اشتراک گذاشتن چنین اطلاعاتی با پیگرد قانونی مواجه شده است یا خیر، و دفتر رسانه‌ای دولت عربستان به درخواست برای اظهارنظر در این مورد پاسخ نداد.

دو مقام با آگاهی مستقیم از این موضوع گفتند که پیش از حملات فرودگاهی هفته گذشته، مقامات یک دولت متحد غربی از مقامات سعودی پرسیدند که چرا هشدار‌ها متوقف شده است.

این مقامات گفتند که پاسخ این بود که هشدار‌ها بیش از حد مختل‌کننده هستند و بسیاری از شهروندان شکایت کرده‌اند که شب‌ها با شنیدن آنها از خواب بیدار می‌شوند.

دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و مقامات سعودی به درخواست‌ها برای اظهارنظر در مورد این ادعا پاسخ ندادند.

مایکل رتنی، سفیر سابق آمریکا در عربستان سعودی گفت که ریاض در تلاش است تا بین پیام‌رسانی عمومی درباره حملات و تلاش‌ها برای جلوگیری از اختلال در پادشاهی تعادل برقرار کند، اما در نهایت به حس ناآرامی در مورد حملات دامن زده است.

او گفت: «رویکرد آنها به پیام‌رسانی عمومی به نظر می‌رسد نتیجه مستقیم مخمصه‌ای باشد که در آن گرفتارند: آنها باید به انصارالله پاسخ دهند، اما نمی‌خواهند این امر منجر به اختلالات اجتماعی شود و پیام‌رسانی عمومی آنها بازتابی از همین مسئله است.»

«اما فقدان هشدار در مورد حملات قریب‌الوقوع انصارالله، همان اضطرابی را ایجاد می‌کند که سعی دارند از آن اجتناب کنند.»

علی الشهابی، تحلیلگر سعودی نزدیک به دولت، گفت که با یا بدون هشدار‌های اولیه، پادشاهی به دلیل وسعتش برای دفاع از تمام دارایی‌های خود با مشکل مواجه خواهد بود.

او گفت: «در عربستان سعودی شما چیز‌های زیادی برای محافظت دارید. این کشور بزرگی با فرودگاه‌ها، خطوط لوله و تاسیسات نفتی است. پوشش کافی برای دفاع از همه چیز به طور همزمان وجود ندارد، نه پاتریوت‌ها (سیستم‌های دفاع موشکی)، رهگیر‌ها و باتری‌های موشکی کافی برای انجام همه کار‌ها وجود ندارد.»

او افزود: «عربستان سعودی نیاز نامحدودی به دفاع هوایی دارد.»

با وجود حملات، عربستان سعودی روز دوشنبه میزبان یک کنفرانس بین‌المللی بود، اگرچه رؤسای بزرگ نفتی از شرکت در آن انصراف دادند.

در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، برادر ولیعهد سعودی و وزیر انرژی پادشاهی، در حالی که خطرات و قصد عربستان سعودی برای حفظ برنامه‌های اقتصادی‌اش در مسیر درست را تصدیق می‌کرد، لحنی سرکشانه اتخاذ کرد. او از همه کسانی که به ریاض سفر کرده بودند تشکر کرد «زیرا می‌دانید این کشور امن است»، اما افزود: «تجمع ما در اینجا به این معنی نیست که خطر از بین رفته است.»

او گفت: «ما هرگز هیچ فرصتی را برای حفظ تعهد و چشم‌انداز خود از دست نخواهیم داد.»

با وجود عدم صدور هشدار‌های عمومی در این ماه تا روز دوشنبه، دو مقام غربی گفتند که ریاض حدود دوازده بار مورد حمله قرار گرفته است.

طبق گفته سه نفر که از این موضوع مطلع هستند و بر اساس هشدار‌هایی که رویترز مشاهده کرده است، در این مدت، سفارتخانه‌های غربی در پادشاهی هشدار‌های داخلی موشکی و پهپادی خود را برای کارکنان صادر می‌کردند.

یکی از آن افراد گفت که این هشدار‌های داخلی از ترکیبی از اطلاعات دولت آمریکا و سایر دولت‌های غربی و ورودی‌های مقامات سعودی گردآوری شده است.

طبق گفته افراد مطلع از این موضوع، این هشدار‌ها شامل هشدار‌های ارسالی به کارکنان در زمان دو حمله اول فرودگاهی در هفته گذشته است.

آنها گفتند که حتی سفارتخانه‌ها نیز پیش از حمله فرودگاهی روز شنبه هیچ هشدار داخلی دریافت نکرده بودند، بدون اینکه توضیحی در این مورد ارائه دهند.

رویترز نتوانست تعیین کند که چرا پیش از حمله روز شنبه — مرگبارترین حمله هفته گذشته — هیچ هشداری صادر نشد.

روز یکشنبه، تلویزیون دولتی عربستان تصاویری از حمله روز شنبه منتشر کرد.

این تصاویر چندین نما از مسافران در ترمینال فرودگاه را نشان می‌داد. ده‌ها نفر برای سوار شدن به پرواز در صف ایستاده بودند. مردان و زنان روی صندلی‌ها منتظر نشسته بودند و چشمانشان به صفحه نمایش تلفن‌های همراهشان دوخته شده بود.

سپس، فلاش نارنجی درخشان یک انفجار موشکی.