چرا افزایش قیمت سایپا کمتر از ایران‌خودرو است؟

صدور مجوز افزایش قیمت محصولات سایپا در نگاه نخست شاید ادامه روند صعودی قیمت خودرو در بازار به نظر برسد، اما قاعدتا این رشد قیمت ناشی از افزایش نرخ ارز و تورم است که به کشور تحمیل شده است.
در مسیر تغییر قیمت خودروسازان یک سوال وجود دارد و آن این است که چرا رقیب سایپا‌یی‌ها، سال گذشته حداقل سه بار و با درصدی بالاتر از آنچه که وزارت صمت مصوب کرد، محصولات خود را گران کرد و امسال نیز به صورت میانگین ۵۰ درصد افزایش قیمت داد؟ مگر قیمت آب، برق، گاز، نیروی انسانی و قطعات برای ایران خودرویی‌ها گران‌تر از سایپا است؟ و چرا به سایپا مجوز افزایش کمتری داده می‌شود؟

سایپا مانند ایران خودرو قیمت محصولات خود را افزایش داد، اما کمتر و پس از آنکه ایران‌خودرو از ابتدای امسال قیمت برخی محصولات خود را بین ۳۵ تا ۵۰ درصد افزایش داد، رگولاتور نیز به جهت رشد قیمت مواد اولیه ناچار شد مجوز افزایش قیمت را برای سایپا هم صادر کند. البته این مجوز به معنای افزایش یکسان ۳۰ درصدی تمام محصولات نیست و هنوز نیز به طور کامل اجرایی نشده است. سایپا این اختیار را دارد که متناسب با شرایط بازار و ساختار محصولات خود، در زمان مناسب نسبت به اعمال آن تصمیم‌گیری کند. آنطور که شنیده شده حداکثر افزایش قیمت برخی محصولات سایپا ۳۰ درصد است و در برخی دیگر از محصولات این درصد کمتر خواهد بود.

آنچه در این میان اهمیت بیشتری دارد، روندی است که طی ماه‌های گذشته در بازار خودرو شکل گرفته است. ایران‌خودرو پس از تغییر مدیریت و و سپردن آن به یکی از قطعه‌ساز چندین مرحله قیمت محصولات خود را افزایش داد؛ بخشی از این افزایش‌ها با مجوز مراجع ذی‌ربط و بخشی نیز بدون اخذ مجوزهای لازم اعمال شد. در عمل نیز نهادهای ناظر از جمله وزارت صمت، شورای رقابت و سازمان حمایت نتوانستند مانع اجرای افزایش قیمت‌های ایران خودرو شوند.

ایران خودروی کروز آغازگر افزایش قیمت خودرو

نتیجه این روند آن بوده که هر بار پس از افزایش قیمت در ایران‌خودرو، سایر خودروسازان نیز برای حفظ تعادل اقتصادی خود ناچار به دریافت مجوز اصلاح قیمت شده‌اند. این بار نیز همین الگو تکرار شد؛ با این تفاوت که در حالی ایران‌خودرو برخی محصولات خود را تا حدود ۵۰ درصد گران کرده، مجوز صادرشده برای سایپا سقفی حدود ۳۰ درصد دارد و حتی همان نیز هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
این مقایسه نشان می‌دهد برخلاف برخی برداشت‌ها، سایپا آغازگر موج جدید افزایش قیمت‌ها نبوده، بلکه در جایگاه خودروسازی قرار گرفته که پس از تغییر قواعد بازی در بازار، ناچار به حرکت در همان مسیر شده است.

از سوی دیگر، تجربه یک سال و نیم گذشته این پرسش را نیز مطرح می‌کند که آیا خصوصی‌سازی صنعت خودرو به اهداف اولیه خود رسیده است؟ انتظار می‌رفت واگذاری مدیریت ایران خودرو به کروز به افزایش بهره‌وری، رقابت‌پذیری و کنترل هزینه‌ها منجر شود، اما آنچه تاکنون مشاهده شده، افزایش قابل توجه قیمت محصولات ایران‌خودرو بدون بهبود متناسب در کیفیت و بهره‌وری بوده است.

در چنین شرایطی، سایپا در مقایسه با ایران‌خودرو همچنان عملکرد بهتری داشته و کمترین میزان افزایش قیمت را در میان خودروسازان بزرگ کشور داشته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد موج اخیر گرانی خودرو بیش از آنکه از سایپا آغاز شده باشد، تحت تأثیر سیاست‌های قیمتی ایران‌خودرو و افزایش سطح مالی قطه‌سازان شکل گرفته است.