ماجرای تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها چیست؟ | ۳پیشنهاد روی میز سیاست‌گذار...

ماجرای تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌های کشور به یکی از بحث‌های داغ بازار سرمایه تبدیل شده است؛ محلی که میلیون‌ها سهامدار با مفروضات مذکور تحلیل و محاسبه سود می‌کنند و خریدار سهام این شرکت‌ها می‌شوند.

اکنون، اما چندماهی است بحث تخفیف پالایشگاه‌ها روی میز دولت قرار گرفته و تا مشخص شدن شرایط، نااطمینانی در فضای بازار پیچیده است. هرچند این نااطمینانی مربوط به خاص صنعت پالایشگاه است، اما هرگونه تغییر قوانین ناگهانی از سوی دولت، ترس مداخله دولت را به دیگر صنایع نیز تسری می‌دهد و در نتیجه می‌تواند به عاملی برای منفی شدن کل بازار سهام تبدیل شود؛ اتفاقی که مشابه آن در اردیبهشت ۱۴۰۲ رخ داد.

به همین دلیل تا مشخص شدن تکلیف تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها، سهام شرکت‌های شبندر، شتران، شراز، شپنا و شبریز از ۱۱ مهر ماه بسته شده است.

در این گزارش براساس آخرین شنیده‌ها، ماجرای تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها را بررسی می‌کنیم.

تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها چقدر است؟

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز شرکت‌های پالایشی از دو محل برای نرخ خوراک تخفیف می‌گیرند؛ یکی نرخ ۵ درصدی و دیگری تخفیف مجزایی که روی نفت سبک و سنگین و میعانات گازی درنظر گرفته می‌شود.

براساس بند «ر» قانون بودجه سال ۱۴۰۲ تخفیف ۵ درصدی پالایشگاه‌ها براساس شروطی تصویب شد. تخفیف ۵ درصدی خوراک شرکت‌های پالایش نفت و میعانات گازی مشروط به اختصاص حداقل ۴۰ درصد سود خالص سالانه به حساب اندوخته سرمایه‌ای مخصوص پروژه‌های کیفی‌سازی و توسعه زنجیره پایین‌دستی است.

سیاستی که همچنان در قانون باقی‌مانده و هنوز تغییری در آن ایجاد نشده است. درنتیجه بحث فعلی برای کاهش تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها به تخفیف ۵ درصدی مذکور مربوط نمی‌شود و این نرخ به سبب قانون در امان است.

طرح‌های روی میز کاهش تخفیف نرخ خوراک پالایشگاه‌ها چیست؟

دومین تخفیفی که پالایشگاه‌ها تا به امروز دریافت می‌کنند، مربوط به API نفت تحویلی است. تشریح کردن فرمول مذکور خارج از حوصله این گزارش است، اما در نهایت به اینجا می‌رسد که درحال حاضر پالایشگاه‌ها ۵ دلار روی نفت خام سبک، ۶ دلار روی نفت خام سنگین و حدود ۲ دلار نیز برای میعانات گازی تخفیف می‌گیرند. بحث کاهش تخفیف پالایشگاه‌ها نیز مربوط به این بخش از فرمول می‌شود.

اکنون که به حساس‌ترین روز‌های پیش روی صنعت پالایشی و بازار سهام رسیدیم، طبق شنیده‌های خبرنگار فراز، ۳پیشنهاد اصلی روی میز تصمیم‌گیران قرار دارد.

نخست پیشنهاد مجموعه پالایشی‌ها است. پالایشگاه‌ها درخواست تمدید این تخفیف‌ها برای یک سال دیگر را دارند تا بتوانند از حالا خود را برای تغییر پس از آن آماده کنند. پیشنهادی که از زاویه اقتصادی هم غیرمنطقی نیست و می‌تواند نگاه اقتصاد دستوری و مداخله ناگهانی دولت در سود شرکت‌ها را تعدیل کند.

پیشنهاد دوم که تا حدودی مورد اقبال واقع شده، پیشنهاد وزارت نفت است. وزارت نفت کاهش ۲.۵ تا ۳ دلاری تخفیف روی نفت سبک و کاهش ۲ دلاری تخفیف روی نفت سنگین را مطرح کرده است. البته در سوی مقابل خواستار افزایش ۱دلاری تخفیف میعانات گازی شده است.

این پیشنهاد از یک سو به ضرر شرکت‌هایی مثل پالایش نفت بندرعباس و پالایش نفت اصفهان خواهد بود، اما در طرف مقابل به نفع پالایشگاه ستاره خلیج فارس است؛ چرا که این پالایشگاه از میعانات گازی به عنوان نرخ خوراک استفاده می‌کند و افزایش تخفیف میعانات می‌تواند به نفع او تمام شود. اینکه چرا سیاست‌گذار به دنبال افزایش تخفیف میعانات گازی است که پالایشگاه ستاره خلیج فارس از آن استفاده می‌کند،خود محل سوال است. آیا این موضوع ارتباطی با ارزشگذاری و عرضه اولیه ستاره در سال‌های پیش رو دارد یا خیر؟

پیشنهاد سوم و جنجالی‌ترین پیشنهاد، متعلق به سازمان برنامه و بودجه است. طبق شنیده‌ها سازمان برنامه پیشنهاد کرده تا تمام این چند دلار تخفیف حذف شود. این پیشنهاد هم دو دلیل دارد. از یک سو شرایط جنگی منابع دولت را در تنگنا قرار داده است، و از سویی دیگر تنش‌های هرمز قیمت نفت و به تبع آن «کرک اسپردها» را بالا برده و باعث رونق وضعیت درآمدی پالایشگاه‌ها شده است.

«کرک اسپرد» فاصله بین قیمت نفت خامی است که پالایشگاه می‌خرد با ارزش فرآورده‌هایی که از آن تولید می‌کند. این شاخص سنجش حاشیه سود پالایشگاه‌ها، پیش از جنگ در محدوده ۱۰ تا ۱۵ دلار قرار داشت اما تنش‌های هرمز به جهش حاشیه سود پالایشگاه‌ها منجر شد. هرچند کرک اسپرد پالایشگاه‌ها عدد ۵۶ دلار را هم دید، اما اکنون در محدوده ۲۵ تا ۳۵ دلار قرار دارد؛ بیش از ۲ برابر پیش از جنگ!

اگر از زاویه سازمان برنامه به موضوع نگاه کنیم، چنین سیاست‌هایی در اقتصاد جنگی شاید چندان غیرمنطقی نباشد. در شرایطی که این جنگ به مثابه جنگ وجودی محسوب می‌شود، ممکن است در کوتاه‌مدت دولت از هر امکانی برای تامین منابع استفاده کند. البته لازم به ذکر است این شنیده‌ها تا لحظه نگارش گزارش به طور رسمی تایید یا رد نشده و باید منتظر شفاف‌سازی از سوی نهادهای مذکور باشیم.

در حال حاضر سهامداران منتظر تصمیم نهایی درباره تخفیف نرخ خوراک هستند. ۱۲ مهر جلسه‌ای در دفتر معاون اول رئیس‌جمهوری برگزار شد، اما این جلسه نیز بدون نتیجه نهایی به پایان رسید. هرچه این انتظار به درازا بکشد و سیاست‌گذار نتواند تصمیم بگیرد، نااطمینانی در بازار نیز افزایش پیدا می‌کند.