«سیریک» کجاست و چرا آمریکا مدام به آن حمله می‌کند؟

جایی که آب‌های خلیج فارس به دریای عمان می‌پیوندند، خط ساحلی‌ای وجود دارد که قرن‌ها شاهد عبور و مرور امپراتوری‌ها بوده است. اینجا بندر سیریک است؛ نقطه‌ای که روی نقشه‌های نظامی جهان، با رنگی متفاوت از سایر نقاط ایران مشخص شده است.

اما چه چیزی این بندر کوچک را به یکی از مهم‌ترین پاشنه آشیل‌های ژئوپلیتیک جهان تبدیل کرده است؟

سیریک در فاصله‌ای نزدیک به تنگه هرمز قرار دارد؛ مسیری که روزانه حدود ۲۰ درصد نفت خام جهان از آن عبور می‌کند. اگرچه این منطقه در گذشته ایستگاهی در مسیر تجارت دریایی بود، اما امروز مجاورت با میدان‌های عظیم نفتی و گازی ایران و دسترسی مستقیم به اقیانوس هند اهمیت آنرا دوچندان کرده است.

تلاش‌ها برای توسعه بندر سیریک در سال‌های اخیر جهت پذیرش کشتی‌های اقیانوس‌پیما نیز تلاشی برای دور زدن تحریم‌ها و استقلال ترانزیتی ایران بوده است.

با این حال، هرگاه مسئله تحریم و صادرات انرژی مطرح می‌شود، آب‌های آرام سیریک به خط مقدم تنش تبدیل می‌گردد. اگرچه خود شهر تاکنون از بمباران مستقیم در امان مانده، آب‌های سرزمینی و فراساحل آن سال‌ها صحنه درگیری‌های پنهان بوده است. نخستین موج جدی این تنش‌ها به «جنگ نفتکش‌ها» در اواخر جنگ ایران و عراق (۱۳۶۶تا ۱۳۶۷) بازمی‌گردد، زمانی که ناوگان آمریکا کنترل شدیدی بر شمال دریای عمان اعمال می‌کرد.

خشن‌ترین دوره تقابل از سال ۱۳۹۷ آغاز شد و در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ به اوج رسید. در این بازه، ده‌ها مورد تعقیب و گریز، توقیف متقابل شناور‌ها و درگیری دریایی در آب‌های سیریک رخ داد. در جنگ اخیر نیز، نیرو‌های آمریکایی چندین بار به شناور‌های صیادی و زیرساخت‌های ساحلی این منطقه حمله کرده و در حداقل ۵ نوبت سیریک را مورد هدف قرار داده‌اند.

این فشار نظامی تنها به سیریک محدود نمانده است. در شرق سیریک، برج مراقبت دریایی چابهار که چشم راداری ایران بر اقیانوس هند بود، هدف حمله قرار گرفت. اگرچه این برج در حملات قبلی آسیب دیده بود، اما در حمله اخیر کاملاً ویران شد.

تخریب کامل یک زیرساخت رصدیِ غیرنظامی، نشان‌دهنده یک محاسبه نظامی نبود؛ بلکه واکنشی انتقام‌جویانه برای کور کردن رادار‌های ایران و عقده‌گشایی از ضربات و تحقیر‌هایی بود که ناوگان دریایی آمریکا در آب‌های منطقه متحمل شده بود. بازنشر تخریب برج چابهار از سوی وزیر جنگ امریکا، در صفحه شخصی‌اش را می‌توان در همین راستا تحلیل کرد.

سیریک و چابهار تنها نقاطی روی نقشه نیستند؛ آنها نماد تقابل استقلال اقتصادی و سلطه‌جویی هستند. فروپاشی برج‌ها و توقیف شناور‌ها ضربات سختی است، اما تا زمانی که انرژی جهان از این مسیر عبور می‌کند، این سواحل همچنان قلب تپنده خاورمیانه باقی خواهند ماند؛ ساکت، اما مقاوم.