به جای موبایل و خودرو، دارو وارد کنید

افزایش نرخ ارز بار دیگر به یکی از متغیر‌های تعیین‌کننده در بازار ایران تبدیل شده است.متغیری که آثار آن فقط در قیمت نهایی کالا‌ها دیده نمی‌شود و می‌تواند رفتار عرضه‌کنندگان را نیز تغییر دهد. رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، در گفت‌و‌گو با «فراز» در واکنش به گزارش‌هایی درباره توقف یا محدود شدن فعالیت دربرخی بازار‌ها ا گفت: افزایش نرخ ارزیکی از عوامل این وضعیت است.

سنگدوینی گفت: نگرانی اصلی فروشندگان این است که اگر کالا‌های موجود خود را بفروشند، با نرخ‌های جدید ارز نتوانند همان کالا را جایگزین کنند. به گفته او، همین نگرانی می‌تواند باعث شود بخشی از فعالان بازار از عرضه کالا خودداری کنند و در نتیجه، بازار با مشکل تأمین مواجه شود.

او با اشاره به سفر اخیر رئیس‌جمهور به هند گفت: موضوع تأمین دارو نیز در این سفر مورد توجه قرار گرفته و توافق‌هایی برای واردات دارو از هند مطرح شده است. سنگدوینی همچنین به مطالبات و مبادلات مالی ایران با برخی کشور‌ها از جمله چین و هند اشاره کرد و گفت: بخشی از این منابع می‌تواند در مسیر تأمین نیاز‌های کشور مورد استفاده قرار گیرد.

این نماینده مجلس تأکید کرد: افزایش نرخ ارز در شرایطی که اقتصاد کشور تحت فشار تحریم و محدودیت‌های ناشی از جنگ قرار دارد، می‌تواند آثار زنجیره‌ای بر بازار بگذارد. از نگاه او، مسئله فقط افزایش قیمت یک کالا نیست؛ بلکه اگر امکان تأمین و جایگزینی کالا برای واردکننده یا فروشنده از بین برود، اختلال در عرضه نیز به دنبال آن شکل می‌گیرد. این نماینده مجلس با اعتقاد به این موضوه ادامه داد: تا کنون در تامین کالاهای اساسی مشکلی نداشتیم اما تاثیر نرخ ارز بر بازار می تواند رفتارهای فعالان را نسبت به تامین کالا تغییر دهد.

دارو؛ کالایی که نمی‌تواند منتظر ارز بماند

سنگدوینی در ادامه به وضعیت دارو اشاره کرد و گفت: با وجود اینکه کشور در بسیاری از حوزه‌های اساسی همچنان توانسته نیاز‌های خود را تأمین کند، در حوزه دارو با کمبود‌هایی مواجه است.

اظهارات این نماینده مجلس در شرایطی مطرح می‌شود که کمبود دارو در ماه‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی بازار سلامت تبدیل شده است. بنابراین، مسئله ارز برای بازار دارو تنها یک موضوع اقتصادی نیست؛ تأخیر در تخصیص ارز یا اختلال در انتقال منابع ارزی می‌تواند مستقیماً بر واردات دارو و مواد اولیه تولید داخلی اثر بگذارد.

از سوی دیگر، در بازار کالا‌های وارداتی نیز افزایش نرخ ارز می‌تواند فاصله میان قیمت خرید و قیمت جایگزینی را بیشتر کند. در چنین شرایطی، فروشنده‌ای که کالای خود را با نرخ قبلی فروخته است، برای خرید مجدد همان کالا باید هزینه بیشتری بپردازد؛ مسئله‌ای که به گفته سنگدوینی می‌تواند انگیزه عرضه را کاهش دهد.

ارز؛ از قیمت‌گذاری تا اختلال در عرضه

به این ترتیب، مسئله افزایش نرخ ارز را نمی‌توان صرفاً در قالب رشد قیمت کالا‌ها بررسی کرد. وقتی فعال اقتصادی از تأمین ارز برای واردات یا جایگزینی کالا مطمئن نباشد، افزایش نرخ ارز می‌تواند از یک سو قیمت تمام‌شده را بالا ببرد و از سوی دیگر، عرضه را محدود کند.

اظهارات سنگدوینی درباره بازار موبایل، قطعات خودرو و قطعات رایانه نشان می‌دهد که تبعات افزایش نرخ ارز ممکن است پیش از آنکه در آمار رسمی قیمت‌ها نمایان شود، در رفتار بازار خود را نشان دهد؛ یعنی فروشنده ترجیح دهد کالای موجود را نگه دارد تا از زیان ناشی از جایگزینی آن با نرخ بالاتر جلوگیری کند.

در این میان، دارو وضعیت متفاوتی دارد. دارو کالایی نیست که مصرف‌کننده بتواند خرید آن را به تعویق بیندازد یا منتظر کاهش نرخ ارز بماند؛ بنابراین اگر محدودیت ارزی به اختلال در تأمین دارو منجر شود، مسئله از یک بحران قیمتی فراتر می‌رود و به بحران دسترسی تبدیل خواهد شد.